Norðmenn og Rússar semja um skiptingu Barentshafs

Jens Stoltenberg: Sögulegur dagur í samskiptum þjóðanna

Norðmenn og Rússar hafa komist að samkomulagi um skiptingu „gráa svæðisins“ í Barentshafi og Norður-Íshafi, eftir að hafa deilt um yfirráð á því í 40 ár. Jens Stoltenberg, forsætisráðherra Noregs, og Dmitri Medvedev, forseti Rússlands, skýrðu frá samkomulaginu eftir fund sinn í Ósló 27. apríl, en Rússlandsforseti er í opinberri heimsókn í Noregi.

Barentshaf

Tilkynningin um að samningar hefðu tekist kom á óvart, því að sárafáir sérfræðingar töldu, að það gerðist á meðan Medvedev væri í Ósló. Rune Rafaelsen, forstöðumaður norsku Barentsstofnunarinnar, hafði þó sagt fyrir heimsóknina, að einkennilegt væri fyrir Rússlandsforseta að dveljast tvo daga í Noregi, án þess að hafa frá neinu merkilegu að segja. Þá hitti Jens Stoltenberg Valdimir Putin, forsætisráðherra Rússlands, á óvæntum fundi í Helsinki fyrir tveimur vikum. Rafaelsen sagði, að þetta gæfi vísbendingar um, að samningar kynnu að takast.

Stoltenberg sagði það sögulegan dag, þegar Norðmenn og Rússar leystu þessa langvinnu deilu, sem á stundum hefði valdið spennu í samskiptum þjóðanna.

Í sameiginlegri yfirlýsingu Stoltenbergs og Medvedevs segir, að samninganefndir ríkjanna hafi komist að samkomulagi um skiptingu hafsvæðis milli Noregs og Rússlands í Barentshafi og Norður-Íshafi. Reynt hafi verið að semja um lausn málsins síðustu 40 ár. Niðurstaða hafi nú fengist en vinna verði að tæknilegum frágangi, áður en unnt sé að skrifa undir samninginn. Við svo búið verði hann lagður fyrir þjóðþing ríkjanna.

Stoltenberg sagði samninginn árangur þrotlauss starfs á grundvelli alþjóðalaga og hann endurspeglaði hve mikla áherslu Norðmenn og Rússar legðu á alþjóðalög við lausn mála milli strandríkja. Samningurinn byggðist á jafnræði og yrði báðum þjóðunum til hagsbóta.

Hið umdeilda svæði er 175 þúsund ferkílómetrar og í samningnum er gert ráð fyrir, að því verði skipt í tvo næstum jafnstóra hluta. Auk þess að komast að samkomulagi um markalínu í hafinu eru ákvæði í samningnum um samvinnu á sviði fiskveiða og stjórn kolvatnsefna. Er gert ráð fyrir, að settar verði nákvæmar reglur um stjórn og nýtingu þeirra komi til þess, að olíu- eða gasæð liggi yfir markalínuna.

Jens Stoltenberg sagði, að samningurinn um markalínuna í hafinu skapaði ný tækifæri til samvinnu á norðurslóðum um auðlindir, viðskipti og atvinnustarfsemi almennt auk þess sem tengsl fólks við landamærin yrðu auðveldari en áður. Þetta væri ekki síst merkur dagur í sögu íbúanna í norðri.

Á vefsíðu Viðskiptablaðsins segir Friðrik J. Arngrímsson, framkvæmdastjóri Landssambands Íslenskra útvegsmanna, að samningurinn raski ekki hagsmunum Íslendinga á svæðinu. Ísland hefur samning um þorskveiðar innan landhelgi bæði Noregs og Rússlands í Barentshafi. Samkvæmt samningnum mega Íslendingar veiða tæplega 7.600 tonn af slægðum þorski innan landhelgi Noregs og Rússlands. Þar að auki hafa Íslendingar heimild til að kaupa 1.700 tonn til viðbótar af Rússum.

(Heimild: BarentsObserver)