Damanaki kynnir áherslur í stefnu ESB vegna norðurskautsins

Ég tel, að Evrópusambandið gegni lykilhlutverki á þessu svæði, sagði Maria Damanaki, sjávarútvegsstjóri Evrópusambandsins í ræðu á ráðstefnu um framtíð Norðurskautsins í Brussel föstudaginn 15. október. Ráðstefnan var skipulögð af Aspen-stofnuninni í Bandaríkunum, stofnun Alberts II. fursta af Mónakó og Intenational Polar Foundation í samvinnu við ESB. Af dagskrá ráðstefnunna má ráða, að þar hafi verið gert ráð fyrir íslenskum ræðumanni, en hann er ekki nafngreindur.

Í ræðu sinn sagði Damanaki, að þrjú ESB-ríki væru að hluta á norðurskautssvæðinu. Að því er Danmörk varðaði væri Grænland í annarri álfu utan ESB en með sterk tengsl við ESB. Ísland og Noregur væru sem þátttakendur í evrópska efnahagssvæðinu nátengd ESB og hefðu innleitt mikið af löggjöf ESB. Þá stuðluðu aðlögunarviðræðræðurnar við Ísland að því að auka ítök ESB á Norðurskautinu. Þá væru þessi tvö ríki einnig þátttakendur í Norðurvíddinni með Rússlandi og ESB. Rússland, Kanada og Bandaríkin væru strategískir samstarfsaðilar ESB.

Allt sýndi þetta, að ESB væri gagnlegur og virkur þátttakandi í málefnum Norðurskautsins.

Damanaki minnti á, að árið 2008 hefði ESB kynnt viðhorf sín framtíðarþróunar á Norðurskautinu í sérstakri skýrslu. Þar hefði komið fram, að um þríþætta meginstefnu væri að ræða og hún krefðist sameiginlegra aðgerða af hálfu ESB, aðildaríkjanna og hagsmunaaðila á norðurskautssvæðinu.

Í fyrsta lagi vildi ESB leggja höfuðkapp á vernd og varðveislu norðurskautssvæðisins í samvinnu við íbúa þar. Í þeim tilgangi hefði til dæmis verið efnt til fundar með fulltrúum heimamanna í Brussel í mars á þessu ári. Þá leituðust stjórnarnefndir einstakra rannsóknarverkefna á vegum ESB við að eiga samstarf við heimamenn. Þannig legði framkvæmastjórnin sig fram um góð tengsl við Sama og byði fram 4 milljónir evra í þessu skyni.

Í öðru lagði vildi ESB, að gætt yrði ítrustu krafna um umhverfisvernd við allt, sem aðhafst væri á norðurskautssvæðinu ( s.s. siglingar og nýtingu auðlinda) auk þess sem ESB borgarar og fyrirtæki þeirra fengu sanngjarna afgreiðslu, ef þeir vildu láta að sér kveða á svæðinu. Síðustu tíu ár hefði ESB með aðildarríkjum sínum lagt hvað mest af mörkum til heimskautarannsókna. Nú síðast hefði verið ákveðið að verja 11 milljónum evra til rannsókna undir heitinu „Haf framtíðarinnar“ og snertu þær félagslega og efnahagslega þætti.

Í þriðja lagi þætti ESB mikils um vert að tryggja góða stjórnarhætti á norðurskautssvæðinu. Í þeim anda hefði ESB óskað eftir að verða fastur áheyrnaraðili að Norðurskautsráðinu. [Kandamenn höfnuðu þessari ósk ESB árið 2009, þar sem sala á selafurðum væri bönnuð innan ESB.]

Framkvæmdastjórnin ætti virkt samstarf við Norðurskautsráðið í viðleitni þess til að setja reglur um ferðir skemmtiferðaskipa á norðurskautssvæðinu. Þá legði ESB einnig fram fé til ArcRisk-verkefnisins á vegum Norðurskautsráðsins. Undir hatti þess væru stundaðar rannsóknir á áhrifum loftslagsbreytinga á dreifingu mengunar og hættunnar af henni á íbúa á norðurskautssvæðinu.