NATO-leiðtogar: Samþykkja að virkja fyrsta þáttinn í eldflaugavarnarkerfi - Rússar hóta gagnaðgerðum

Leiðtogar 28 aðildarríkja Atlantshafsbandalagsins (NATO) samþykktu að kvöldi sunnudags 20. maí á fundi í Chicago að virkja fyrsta hluta í sameiginlegu eldflaugavarnarkerfi. Þá hafa verið kynnt áform á vettvangi NATO sem miða að því að sameina krafta aðildarríkjanna meira en áður í þágu varnarviðbúnaðar í því skyni að nýta opinbera fjármuni betur á tímum mikils niðurskurðar, er þetta gert undir merki „snjallvarna“.

Frá leiðtogafundi NATO í Chicago 20. og 21. maí 2012.

Varnarkerfinu gegn eldflaugum verður komið fyrir í Evrópu á landi og á skipum á siglingu í nágrenni álfunnar. Uppsetningin er þegar hafin þrátt fyrir andstöðu Rússa og hótanir þeirra um að svara með gagnráðstöfunum.

Barack Obama Bandaríkjaforseti sagði á leiðtogafundinum í Chicago að eins og málum væri nú háttað hefði eldflaugavarnarkerfið verið virkjað að hluta. Um er að ræða ratsjár í Tyrklandi og bandarísk herskip með gagneldflaugar á Miðjarðarhafi. Yfirstjórnin er í Ramstein í Þýskalandi.

Stefnt er að því að varnarkerfið verði að fullu komið í gagnið árið 2020 með SM-3 eldflaugastöðvum í Póllandi og Rúmeníu. Rússar hafa árum saman barist gegn áformum Bandaríkjanna og NATO um eldflaugavarnir. Engin umsamin niðurstaða varð á fundi Ronalds Reagans Bandaríkjaforseta og Mikhaíls Gorbatsjovs Sovétforseta í Höfða í október 1986 af því að Reagan hélt fast í rétt Bandaríkjamanna til að koma upp eldflaugavörnum. Þá kölluðu menn varnarkerfið „stjörnustríðsáætlun“ Reagans.

Rússar hafa hótað að svara þessum áætlunum NATO með því að koma fyrir Iskander-eldflaugum í Kaliningrad, landskika sem þeir eiga fyrir botni Eystrasalts milli NATO-ríkjanna Póllands og Litháens, þar sem áður hét Köningsberg. Af hálfu NATO er sagt að þessar hótanir Rússa séu út í hött þar sem varnarkerfið miði að því að svara eldflaugaárás frá Íran.

Á leiðtogafundi NATO-ríkjanna í Lissabon árið 2010 var Rússum boðin samvinna um eldflaugavarnirnar. Á þeim tíma sem síðan er liðinn hafa ekki tekist samningar milli aðila um hvernig að þessari samvinnu skuli staðið. NATO hefur hafnað kröfum Rússa um sameiginlega stjórn á kerfinu og að tryggt verði á lagalega skuldbindandi hátt að því verði ekki beint gegn Rússlandi.

„Við höfum boðið Rússum samvinnu um eldflaugavarnirnar, það boð stendur enn,“ sagði Anders Fogh-Rasmussen, framkvæmdastjóri NATO, á blaðamannafundi. „Við höldum viðræðum við Rússa áfram, ég vona að Rússum verði á einhverju stigi málsins ljóst að við höfum sameiginlega hagsmuni af samvinnu um eldflaugavarnir.“ Hann sagði einnig að Rússar gætu ekki brugðið fæti fyrir þessa ákvörðun NATO-ríkjanna.

Valdimir Putin Rússlandsforseti ákvað að sitja ekki fundinn í Chicago þegar NATO-Rússlands-ráðið kemur saman heldur senda embættismenn í sinn stað. Hann tók ekki heldur þátt í G8 fundinum í Camp David föstudag 18. og laugardag 19. maí, sat Dmitri Medvedev, forsætisráðherra Rússlands, þann fund.

Innan NATO líta menn á eldflaugavarnarkerfið sem mikilvægasta tákn um nýja tíma í samræmi við nýja varnarstefnu bandalagsins þar sem lögð er áhersla á „snjallvarnir“ (smart defense á ensku) en undir hugtakið felst viðleitni til að bæta upp niðurskurð í útgjöldum til varnarmála með aukinni hagkvæmni, nýrri tækni og samvinnu milli þjóða.

Á fundinum samþykktu leiðtogarnir að ráðist yrði í rúmlega 20 fjölþjóðleg verkefni og má þar nefna fjarstýrðar, marksæknar sprengjur og smíði fjarstýrðra vélmenna til að hreinsa jarðsprengjur.

Heimild: Dw.de