ESB-þingið kollfellir ACTA-samninginn - áfall fyrir framkvæmda­stjórn ESB sem stóð fyrir gerð hans

Uppi varð fótur og fit þegar spurðist í apríl 2011 að framkvæmdastjórn ESB hefði ritað undir samning um vernd höfundarréttar, Anti-Counterfeiting Trade Agreement (ACTA). Þótti íbúum og stjórnmálamönnum innan ESB komið aftan að sér í málinu þar sem það hefði ekki hlotið næga umræðu. ESB-þingið hafnaði þessum samningi í atkvæðagreiðslu miðvikudaginn 4. júlí, 478 þingmenn sögðu nei aðeins 39 já en 165 skiluðu auðu. Tölurnar eru taldar sýna að ACTA-samningurinn sé dauður og grafinn. Atkvæðagreiðslan er söguleg vegna þess að í annað sinn beitir ESB-þingið nýfengnu valdi til að hindra framgang alþjóðasamnings. Áður hafði þingi, árið 2010, stöðvað framgang svonefnds SWIFT-samnings við Bandaríkin.

ESB-þingmenn lýsa andstöðu við ACTA við atkvæðagreiðsluna 4. júlí 2012.

Framkvæmdastjórn ESB hefur árum saman haft forgöngu um gerð samnings um vernd þeirra réttinda sem falla undir ACTA. Leyndin og málmeðferðin öll spillti hins vegar framgangi málsins eftir að embættismenn frakvæmdastjórnarinnar töldu sig hafa náð góðum samningi við ríki N-Ameríku og Asíu.

Eftir að efni samningsins var kynnt risu talsmenn frelsis í netheimum upp til andmæla því að þeir töldu að ákvæði hans mætti túlka á þann veg að vegið væri að þessu frelsi og lagður grunnur að ritskoðun.

Málsvarar ACTA héldu því fram að samningurinn væri nauðsynlegur til að samræma alþjóðareglur sem verja rétt tónlistarmanna og kvikmyndagerðarmanna en einnig lyfjaframleiðendur og fatahönnuði eða alla þá sem framleiða eitthvað sem auðvelt er að endurgera af öðrum. Í samningnum er mælt fyrir um að komið verði á fót alþjóðastofnun til að stöðva þjófnað á hugverkum og mikla sjóræningjastarfsemi á þessu sviði. Leiðtogaráð ESB samþykkti samninginn á árinu 2011 og fulltrúar Bandaríkjanna, Ástralíu, Nýja-Sjálands, Kanada og Japans hafa ritað undir hann.

Viðræður um gerð samningsins hófust árið 2006 með miklum þrýstingi frá framkvæmdastjórn ESB. Allt frá fyrsta degi hefur verið gagnrýnt að leynd hvíldi yfir samningsgerðinni. Þegar lokatextinn sá dagsins ljós í apríl 2011 var efnt til mikilla mótmæla innan ESB undir þeim merkjum að rétti einstaklingsins væri stefnt í voða.

Við þetta vöknuðu efasemdir í höfuðborgum ESB-ríkja og hvergi hefur samningurinn verið lagður fyrir þjóðþing til staðfestingar. Framkvæmdastjórn ESB greip til þess ráðs í febrúar 2012 að leita álits ESB-dómstólsins á samningnum. Framkvæmdastjórnin vonaði að ESB-þingið mundi fresta atkvæðagreiðslu sinni þar til álit dómstólsins og skýrsla framkvæmdastjórnarinnar um málið lægi fyrir á næsta ári. Þær vonir urðu að engu 4. júlí 2012.

Karel De Gucht, viðskiptastjóri ESB, sem hefur leitt málið af hálfu framkvæmdastjórnarinnar sagði eftir atkvæðagreiðsluna í þinginu að hann mundi bíða eftir áliti ESB-dómstólsins áður en hann hæfi viðræður við aðila að ACTA utan Evrópu. De Gucht telur óhjákvæmilegt að koma á slíkum samningi og hélt því fram í rökræðum um ACTA að samningurinn breytti í raun engum gildandi ESB-lögum varðandi vernd höfunda- og hugverkaréttar.

De Gucht segir að þörfin fyrir að vernda bakhjarl atvinnustarfsemi í Evrópu um heim allan, nýsköpun, sköpunarmátt og hugmyndir – hug- og höfundarréttinn – hverfi ekki með því að hafna ACTA.

Innan ESB-þingsins efast menn um að samningurinn lifi af atkvæðagreiðsluna: „Engin neyðarskurðagerð, enginn líffæraflutningur, enginn langur endurhæfingartími bjargar ACTA. Það er tími til þess kominn að kasta á hann rekunum; að gefa vinum hans færi á að syrgja og leyfa okkur hinum að halda áfram að njóta lífsins,“ sagði David Martin, ESB-þingmaður frá Skotlandi.

Heimild: SpiegelOnline; FAZ