Sunnudagurinn 21. j˙lÝ 2019

Evrukubbarnir geta enn falli­


Bj÷rn Bjarnason
8. maÝ 2010 klukkan 08:55

Ůeir, sem muna stjˇrnmßlaumrŠ­ur ß tÝmum kalda strÝ­sins, kannast vi­ dˇmÝnˇ-kenninguna. Inntak hennar var, a­ yr­i ekki sta­i­ gegn ˙t■enslu komm˙nismans Ý einu ■jˇ­rÝki, myndu h˙n smita frß sÚr og lei­a til ■ess, a­ fleiri ■jˇ­ir yr­u h÷rmungunum a­ brß­.

Ůetta var ekki a­eins kenning heldur kjarni Ý utanrÝkis- og ÷ryggismßlastefnu BandarÝkjanna. Er upphafi­ raki­ til or­a, sem Dwight D. Eisenhower, BandarÝkjaforseti og ß­ur sigursŠll hersh÷f­ingi Ý sÝ­ari heimsstyrj÷ldinni, lÚt falla ß bla­amannafundi 7. aprÝl 1954, ■egar hann rŠddi um ˙t■enslu komm˙nismans Ý IndˇnesÝu.

Eisenhower sag­i, a­ menn yr­u a­ hafa Ý huga vÝ­tŠkari ßhrif vi­ mat ß framvindu mßla, mŠtti kenna hana vi­ „fallinn dˇmÝnˇkubb“. „Ma­ur ra­ar upp kubbum, sß fyrsti er felldur, ÷rl÷g hins sÝ­asta eru vÝs, hann fellur fyrr en varir. Ma­ur stendur af ■essum s÷kum frammi fyrir upphafi hruns, sem hef­i mj÷g dj˙pstŠ­ ßhrif.“

Hrun komm˙nismans sanna­i rÚttmŠti dˇmÝnˇ-kenningarinnar. Eftir a­ BerlÝnam˙rinn fÚll Ý nˇvember 1989, fˇr frelsisbylgja um Evrˇpu. ┴ri­ 1991 ur­u SovÚtrÝkin a­ engu. ١tt komm˙nistar fari enn me­ v÷ld Ý nokkrum l÷ndum, hefur hugmyndafrŠ­i marka­shagkerfisins ÷rugglega sigra­. Nor­ur-Kˇrea, B˙rma og K˙ba eru skřrustu dŠmi samtÝmans um gjald■rot komm˙nismans.

Augljˇst er, a­ forystumenn evru-rÝkjanna 16, sem mynda kjarna 27 a­ildarrÝkja Evrˇpusambandsins, reyna n˙ a­ sporna gegn ■vÝ, a­ Grikkland falli eins og dˇmÝnˇkubbur og lei­i ■ar me­ til hruns evrunnar. Lei­togarnir komu saman til ney­arfundar a­ kv÷ldi f÷studagsins 7. maÝ til a­ telja hver Ý annan kjark og sannfŠra sig um, a­ lofor­ ■eirra og Al■jˇ­agjaldeyrissjˇ­sins til Grikkja um110 milljar­a evru lßn reisti nŠgilega hßan varnarm˙r um grÝska kubbinn. Ůeir vita, a­ fÚlli Grikkland, eru fj÷gur rÝki um nŠsta sŠti­: ═rland, Port˙gal, Spßnn og ═talÝa. Silvio Berlusconi, forsŠtisrß­herra ═talÝu, sag­i ß lei­togafundinum, a­ „ney­arßstand“ vŠri Ý evru-landi. ═talska hagkerfi­ var­ skotspˇnn spßkaupmanna ■ennan sama f÷studag.

HÚr skal engu spß­ um, hvort a­ger­ir evru-lei­toganna og Al■jˇ­agjaldeyrissjˇ­sins bjargi Grikklandi frß efnahagslegu hruni. Hitt er ljˇst, a­ bj÷rgunara­ger­ir Ý ■ßgu evrunnar heppnast ekki, nema gripi­ sÚ til mun harkalegri a­ger­a vi­ stjˇrn opinberra fjßrmßla Ý rÝkjunum, sem nŠst eru Grikklandi Ý r÷­inni.

Vikuriti­ The Economist segir, a­ evrˇpskir forystumenn hafi ekki rŠtt grÝska vandann af nŠgilegri hreinskilni af ˇtta vi­ a­ gera illt verra, ■eir komist ■ˇ ekki hjß ■vÝ a­ leggja spilin ß bor­i­. Til ■ess skorti ■ß hins vegar hugrekki og einnig til a­ grÝpa til nau­synlegra rß­stafana.

═ a­draganda hruns komm˙nismans sßu margir řmis teikn ß lofti um framtÝ­ hans. Ůegar einhver spß­i hins vegar falli heimsveldis komm˙nista, var sß hinn sami ˙thrˇpa­ur, Ý besta falli sem marklÝtill sÚrvitringur. Teiknin um hrun evrunnar eru of m÷rg, til a­ unnt sÚ a­ blßsa umrŠ­ur um ■au ˙t af bor­inu sem sÚrvisku. Vonandi tekst a­ afstřra ■eim efnahagshamf÷rum, sem af falli evrunnar leiddu.

DomÝnˇ-kenningin er enn Ý gˇ­u gildi, ■ˇtt vi­fangsefni­ sÚ anna­ en ß tÝma Eisenhowers. Evrukubbarnir geta enn falli­. Spurningin er, hve ■an■oli­ er miki­ Ý ■ßgu evru ß svi­i fjßrmßla og stjˇrnmßla. Takist ekki a­ stilla strengi fjßrmßlalÝfs og stjˇrnmßlalÝfs saman og stofna til sameiginlegs ßtaks, springur evru-samstarfi­ innan frß.

 
Senda ß Facebook  Senda ß Twitter  Vista sem pdf  Prenta

Bj÷rn Bjarnason var ■ingma­ur SjßlfstŠ­isflokksins frß ßrinu 1991 til 2009. Hann var menntamßlarß­herra 1995 til 2002 og dˇms- og kirkjumßlarß­herra frß 2003 til 2009. Bj÷rn var bla­ama­ur ß Morgunbla­inu og sÝ­ar a­sto­arritstjˇri 1979 til 1991.

 
 
Pistill

Bˇlgan vex en hja­nar samt

N˙ mŠla hagvÝsar okkur ■a­ a­ atvinnuleysi fari vaxandi og jafnframt a­ ver­bˇlgan fŠrist Ý aukana. Ůa­ er rÚtt a­ atvinnuleysi­ er a­ aukast og er ■a­ Ý takt vi­ a­ra hagvÝsa um minnkandi einkaneyslu, slaka Ý fjßrfestingum og fleira. Ůa­ er hinsvegar rangt a­ ver­bˇlgan sÚ a­ vaxa.

 
Mest lesi­
Fleiri lei­arar

R˙ssar lßta Finna finna fyrir sÚr

Ůa­ hefur ekki fari­ fram hjß lesendum Evrˇpu­vaktarinnar a­ umrŠ­ur Ý Finnlandi um ÷ryggismßl Finna hafa aukizt mj÷g Ý kj÷lfari­ ß deilunum um ┌kraÝnu. Spurningar hafa vakna­ um hvort Finnar eigi a­ gerast a­ilar a­ Atlantshafsbandalaginu e­a lßta duga a­ auka samstarf vi­ SvÝa um ÷ryggismßl.

ESB-■ingkosningar og lř­rŠ­is■rˇunin

Kosningar til ESB-■ingsins eru Ý Bretlandi og Hollandi fimmtudaginn 22. maÝ og sÝ­an Ý hverju ESB-landinu ß eftir ÷­ru ■ar til sunnudaginn 25. maÝ. Stjˇrnv÷ld Ý Bretlandi og Hollandi hafa lagt ßherslu ß nau­syn ■ess a­ dregi­ ver­i ˙r mi­­stjˇrnar­valdi ESB-stofnana Ý Brussel Ý von um a­ andsta­a ■eir...

Ůjˇ­verjar vilja ekki aukin afskipti af al■jˇ­a­mßlum

Ůřzkaland er or­i­ ÷flugasta rÝki­ Ý Evrˇpu ß nř. Ůřzkaland stjˇrnar Evrˇpu­sambandinu. Ůar gerist ekkert, sem Ůjˇ­verjar eru ekki sßttir vi­. ═ ■essu samhengi er ni­ursta­a nřrrar k÷nnunar ß vi­horfi almennings Ý Ůřzkalandi til afskipta Ůjˇ­verja af al■jˇ­a­mßlum athyglisver­ en frß henni er sagt Ý frÚttum Evrˇpu­vaktarinnar Ý dag.

Ůßttaskil Ý samskiptum NATO vi­ R˙ssa - fa­mlag R˙ssa og KÝnverja - ˇgn Ý Nor­ur-═shafi?

Anders Fogh Rasmussen, framkvŠmda­stjˇri Atlantshafsbandalagsins (NATO) var ˇmyrkur Ý mßli um R˙ssa ß reglulegum bla­amannafundi sÝnum Ý Brussel mßnudaginn 19. maÝ. Hann sag­i a­ vi­leitni ■eirra til a­ sundra ┌kraÝnu hef­i skapa­ „algj÷rlega nřja st÷­u Ý ÷ryggismßlum Evrˇpu“. Ůa­ sem ger­ist um ■ess...

 
 
    Um Evrˇpuvaktina     RSS