Fimmtudagurinn 29. oktˇber 2020

Krˇnan-Ýhaldssemi Ý me­fer­ almannafjßr-almennt a­hald


Styrmir Gunnarsson
5. j˙lÝ 2010 klukkan 09:54

Ůa­ hefur veri­ frˇ­legt a­ fylgjast me­ ■eim umrŠ­um og sko­anaskiptum, sem fram hafa fari­ beggja vegna Atlantshafsins ß undanf÷rnum vikum og mßnu­um um stefnuna Ý fjßrmßlum einstakra rÝkja og efnahagsmßlum almennt. Sß sko­anamunur sem ■ar hefur komi­ fram er Ýhugunarefni fyrir okkur ═slendinga.

Ůjˇ­verjar, undir forystu Angelu Merkel, hafa veri­ Ý fyrirsvari fyrir ■eim, sem hvetja til mikils ni­urskur­ar Ý opinberum rekstri og miklu a­haldi Ý ˙tgj÷ldum. BandarÝkjamenn undir forystu Obama hafa vara­ vi­ ■vÝ a­ gengi­ ver­i of langt Ý ■eim efnum og telja nau­synlegt a­ stjˇrnv÷ld haldi ßfram a­ einhverju leyti a­ dŠla ˙t peningum Ý efnahagslÝfi­ til ■ess a­ kŠfa ekki Ý fŠ­ingu ■ann efnahagsbata, sem smßtt og smßtt hefur veri­ a­ birtast. Sarkozy, Frakklandsforseta, hefur siglt ß milli skers og bßru en nř rÝkisstjˇrn Ý Bretlandi hefur me­ a­ger­um sÝnum teki­ afst÷­u me­ Merkel a­ t÷luver­u leyti.

═ grundvallaratri­um sn˙ast ■essar umrŠ­ur um ■a­ a­ hagkerfi vestrŠnna rÝkja, sem ß undanf÷rnum ßrum og ßratugum, hafa byggt a­ verulegu leyti ß skuldas÷fnun opinberra a­ila og verulegri skuldsetningu fyrirtŠkja og heimila sÚu komin a­ endim÷rkum efnahagsstefnu, sem byggir ß ßframhaldandi aukningu skulda og n˙ ver­i a­ sn˙a bla­inu vi­. Kannski mß segja, a­ lei­togar vestrŠnna ■jˇ­a sÚu sammßla um ■essi grundvallarsjˇnarmi­, ■egar til lengri tÝma er liti­ en ■ß greini ß um hversu hratt eigi a­ fara Ý lŠkkun skulda.

Obama, sem hefur vilja­ fara hŠgar Ý ■eim efnum en Ůjˇ­verjar stendur n˙ allt Ý einu frammi fyrir ■vÝ, a­ ß BandarÝkja■ingi er a­ ver­a til bandalag rep˙blikana og einhvers hˇps demˇkrata, sem Ý meginatri­um eru sammßla Ůjˇ­verjum og a­ einst÷k rÝki eins og KalifornÝu hafa ■egar hafizt handa um mikinn ni­urskur­. Gert er rß­ fyrir a­ fleiri fylki BandarÝkjanna fylgi Ý kj÷lfari­.

Ůessar umrŠ­ur sn˙ast ekki bara um opinberan rekstur. ┴ undanf÷rnum tveimur til ■remur ßratugum haf­i s˙ vi­skiptamenning brei­st ˙t Ý BandarÝkjunum, sem sÝ­an nß­i til annarra landa m.a. ═slands a­ hŠgt vŠri a­ kaupa upp fyrirtŠki me­ gÝfurlegri skuldsetningu ■eirra, selja sÝ­an eignir ˙t ˙r ■eim, trimma reksturinn og a­ ■eir a­ilar sem ■etta ger­u gŠtu gengi­ frß bor­i me­ mikinn hagna­. Ůessi hugmyndafrŠ­i lß a­ baki ■eim vi­skiptaumsvifum, sem einkenndu Ýslenzkt vi­skiptalÝf undir lok sÝ­ustu aldar og ß fyrstu ßrum 21. aldarinnar. Fjßrmßlahruni­ loka­i ■essum kafla Ý vi­skiptas÷gu bŠ­i okkar og annarra.

Svipa­ar hugmyndir lßgu til grundvallar st÷­ugt aukinni skuldsetningu heimila, bŠ­i hÚr og annars sta­ar, vegna fasteignakaupa, bÝlakaupa og margvÝslegrar ey­slu. Allt vŠri ■etta hagstŠtt fyrir efnahagskerfi vi­komandi rÝkis og stŠ­u undir st÷­ugum hagvexti.

Ůessi hugmyndafrŠ­i leiddi til ■ess, a­ fjßrmßlageirinn ˇx mj÷g hratt Ý flestum rÝkjum enda bygg­ist ■essi lÝfsstÝll ß ■jˇnustu fjßrmßlafyrirtŠkja, hvort sem var til uppkaupa ß fyrirtŠkjum me­ mikilli skuldsetningu e­a ey­slu heimila umfram efni me­ kreditkortanotkun og fleiri a­fer­um.

N˙ er nokku­ ljˇst, a­ ß ÷llum Vesturl÷ndum er unni­ a­ ■vÝ a­ gj÷rbreyta um stefnuna, hvort sem fari­ ver­ur hratt Ý ■eirra breytingar e­a hŠgar.

HÚr ß ═slandi hafa ■essar umrŠ­ur ekki fari­ fram ß jafn brei­um grundvelli og Ý nßgrannal÷ndum okkar. HÚr hafa ■Šr fyrst og fremst sn˙izt um a­ draga ver­i ˙r hallarekstri rÝkissjˇ­s, sem jˇkst gÝfurlega Ý kj÷lfar hrunsins en minna hefur t.d. veri­ rŠtt um sveitarfÚl÷gin Ý ■essu samhengi og enn minna um fyrirtŠki og heimili a­ ÷­ru leyti en ■vÝ a­ rŠtt hefur veri­ um hvernig taka eigi ß ■eim sÚrstaka vanda, sem bß­ir a­ilar, fyrirtŠki og heimili, sem au­vita­ eru litlar rekstrareiningar ekkert sÝ­ur en lÝtil fyrirtŠki, standa frammi fyrir Ý kj÷lfar hrunsins.

Ůa­ hefur veri­ eftirtektarvert a­ fylgjast me­ umrŠ­um a­ undanf÷rnu um st÷­u sveitarfÚlaganna, sem horfast Ý augu vi­ minnkandi tekjur af fasteignagj÷ldum ß nŠsta ßri. Fulltr˙ar Ý sveitarstjˇrnum tala um ■a­ eins og sjßlfsagt mßl, a­ sveitarfÚl÷gin ■urfi a­ bŠta sÚr ■ennan tekjumissi upp me­ annars konar tekju÷flun. Engum ■eirra vir­ist detta Ý hug, a­ vi­br÷g­in eigi a­ vera enn frekari ni­urskur­ur Ý ˙tgj÷ldum sveitarfÚlaganna.

N˙ mß au­vita­ segja, a­ dregi­ hafi ˙r skuldaaukningu fyrirtŠkja og heimila einfaldlega vegna ■ess, a­ svo mj÷g hefur dregi­ ˙r ˙tlßnum banka og annarra fjßrmßlafyrirtŠkja og almennri neyzlu Ý landinu. Hins vegar hefur heldur veri­ kvarta­ undan ■essu en hitt. Og minna fari­ fyrir umrŠ­um um, hvort stefna eigi a­ ■vÝ marki me­ virkum a­ger­um. ١ benti Rannsˇknarnefnd Al■ingis ß ■a­ Ý skřrslu sinni a­ til greina kŠmi a­ draga ˙r skuldsetningu heimila me­ ■vÝ t.d. a­ gera stÝfar kr÷fur um eigi­ fÚ Ý sambandi vi­ fasteignakaup eins og byrja­ var a­ gera Ý nokkrum AsÝul÷ndum fyrir nokkrum ßrum og brei­ist n˙ ˙t.

UmrŠ­urnar ß Vesturl÷ndum stefna allar Ý eina og s÷mu ßtt, ■ˇtt sko­anamunur sÚ um hversu hratt skuli fara:

A­ draga ˙r ˙tgj÷ldum og ey­slu opinberra a­ila, bŠ­i rÝkis og sveitarfÚlaga.

A­ draga ˙r skuldsetningu fyrirtŠkja og leggja ßherzlu ß auki­ eigi­ fÚ ■eirra.

A­ draga ˙r skuldsetningu heimila og leggja ßherzlu ß auki­ eigi­ fÚ ■eirra.

LÝkurnar eru miklar ß ■vÝ, a­ ■au rÝki, sem taka ■essi grundvallaratri­i ekki upp sem eigin stefnu ver­i einfaldlega ■vingu­ til ■ess vegna ■ess, a­ ■au muni ekki hafa a­gang a­ lßnsfÚ Ý framtÝ­inni til ■ess a­ halda uppi ˇbreyttri stefnu. Og ■a­ eigi lÝka vi­ um fyrirtŠki og heimili.

Fyrir okkur ═slendinga hefur slÝk stefnubreyting ■ß augljˇsu ■ř­ingu, fyrir utan allt anna­, a­ gjaldmi­ill okkar, krˇnan, ■ˇtt lÝtil sÚ mun styrkjast og nß ■vÝ jafnvŠgi, sem nau­synlegt er til ■ess a­ skapa hÚr st÷­ugleika Ý efnahags- og atvinnumßlum.

Krˇnan er lÝtill gjaldmi­ill en ■a­ ß lÝka vi­ um gjaldmi­la Noregs, SvÝ■jˇ­ar og Danmerkur, og jafnvel Stˇra-Bretlands Ý al■jˇ­legu samhengi.

Styrkur gjaldmi­ilsins snřst ekki fyrst og fremst um stŠr­ hans heldur ■a­ efnahagskerfi, sem hann grundvallast ß. Ůa­ er athyglisvert a­ sjß frÚtt hÚr ß Evrˇpuvaktinni Ý dag um ■a­, a­ nř fjßrlagastefna Ý Bretlandi hefur nßnast st÷­va­ skorts÷lu gegn brezka sterlingspundinu.

Stefnubreyting Ý efnahagsmßlum ═slendinga, sem byggist ß Ýhaldssamri stefnu Ý me­fer­ almannafjßr og almennu a­haldi Ý rekstri fyrirtŠkja og heimila styrkir krˇnuna. Og ■ß mun enn fŠkka ■eim, sem krefjast ■ess, a­ vi­ t÷kum upp annan gjaldmi­il.

 
Senda ß Facebook  Senda ß Twitter  Vista sem pdf  Prenta

Styrmir Gunnarsson er l÷gfrŠ­ingur og fyrrverandi ritstjˇri Morgunbla­sins. Hann hˇf st÷rf sem bla­ama­ur ß Morgunbla­inu 1965 og var­ a­sto­arritstjˇri 1971. ┴ri­ 1972 var­ Styrmir ritstjˇri Morgunbla­sins, en hann lÚt af ■vÝ starfi ßri­ 2008.

 
 
Pistill

Umsˇknarferli Ý andaslitrum - straumhv÷rf hafa or­i­ Ý afst÷­u til ESB-vi­rŠ­na - rÚttur ■jˇ­ar­innar trygg­ur

Ůßttaskil ur­u Ý samskiptum rÝkis­stjˇrnar ═slands og ESB fimmtudaginn 12. mars ■egar Gunnar Bragi Sveinsson utanrÝkis­rß­herra aftenti formanni rß­herrarß­s ESB og vi­rŠ­u­stjˇra stŠkkunarmßla Ý framkvŠmda­stjˇrn ESB brÚf. Textinn sem gildir gagnvart ESB er ß ensku. Ůar segir: äThe Government of...

 
Mest lesi­
Fleiri lei­arar

R˙ssar lßta Finna finna fyrir sÚr

Ůa­ hefur ekki fari­ fram hjß lesendum Evrˇpu­vaktarinnar a­ umrŠ­ur Ý Finnlandi um ÷ryggismßl Finna hafa aukizt mj÷g Ý kj÷lfari­ ß deilunum um ┌kraÝnu. Spurningar hafa vakna­ um hvort Finnar eigi a­ gerast a­ilar a­ Atlantshafsbandalaginu e­a lßta duga a­ auka samstarf vi­ SvÝa um ÷ryggismßl.

ESB-■ingkosningar og lř­rŠ­is■rˇunin

Kosningar til ESB-■ingsins eru Ý Bretlandi og Hollandi fimmtudaginn 22. maÝ og sÝ­an Ý hverju ESB-landinu ß eftir ÷­ru ■ar til sunnudaginn 25. maÝ. Stjˇrnv÷ld Ý Bretlandi og Hollandi hafa lagt ßherslu ß nau­syn ■ess a­ dregi­ ver­i ˙r mi­­stjˇrnar­valdi ESB-stofnana Ý Brussel Ý von um a­ andsta­a ■eir...

Ůjˇ­verjar vilja ekki aukin afskipti af al■jˇ­a­mßlum

Ůřzkaland er or­i­ ÷flugasta rÝki­ Ý Evrˇpu ß nř. Ůřzkaland stjˇrnar Evrˇpu­sambandinu. Ůar gerist ekkert, sem Ůjˇ­verjar eru ekki sßttir vi­. ═ ■essu samhengi er ni­ursta­a nřrrar k÷nnunar ß vi­horfi almennings Ý Ůřzkalandi til afskipta Ůjˇ­verja af al■jˇ­a­mßlum athyglisver­ en frß henni er sagt Ý frÚttum Evrˇpu­vaktarinnar Ý dag.

Ůßttaskil Ý samskiptum NATO vi­ R˙ssa - fa­mlag R˙ssa og KÝnverja - ˇgn Ý Nor­ur-═shafi?

Anders Fogh Rasmussen, framkvŠmda­stjˇri Atlantshafsbandalagsins (NATO) var ˇmyrkur Ý mßli um R˙ssa ß reglulegum bla­amannafundi sÝnum Ý Brussel mßnudaginn 19. maÝ. Hann sag­i a­ vi­leitni ■eirra til a­ sundra ┌kraÝnu hef­i skapa­ „algj÷rlega nřja st÷­u Ý ÷ryggismßlum Evrˇpu“. Ůa­ sem ger­ist um ■ess...

 
 
    Um Evrˇpuvaktina     RSS