Sunnudagurinn 21. j˙lÝ 2019

Nor­urskauts­stefna ═slands felst Ý ESB-a­ild


Bj÷rn Bjarnason
30. september 2010 klukkan 10:01

Ůegar liti­ er til stŠr­ar ═slands og l÷gs÷gunnar umhverfis landi­, er yfirrß­asvŠ­i Ýslensku ■jˇ­arinna um 860 ■˙sund ferkÝlˇmetrar. Gildi ■ess a­ rß­a yfir ■essu svŠ­i minnkar ekki heldur eykst me­ auknum ßhuga ß nřtingu au­linda ß nor­urslˇ­um. ١tt ═slendingar eigi ekki land a­ Nor­ur-═shafi og geti ■vÝ ekki gert s÷mu kr÷fur til yfirrß­a ß landgrunni utan 200 mÝlna svŠ­is ■ar og strandrÝkin fimm, BandarÝkin, Kanada, GrŠnland/Danm÷rk, Noregur og R˙ssland, b˙a ■eir Ý heimskautalandi. Auk fyrrgreindra fimm rÝkja eiga Finnland, ═sland og SvÝ■jˇ­ a­ild a­ Nor­urskautsrß­inu.

Innan Nor­urskautsrß­sins rß­a fulltr˙ar a­ildar■jˇ­anna rß­um sÝnum. Me­ vaxandi ßherslu ß hagsmunagŠslu Ý Nor­ur-═shafi vegna meiri nřtingar ß au­lindum og fj÷lgun skipafer­a, ver­ur samstarf innan rß­sins mikilvŠgara. Samhli­a ■vÝ er ljˇst, a­ spenna eykst milli strandrÝkjanna fimm, sem ver­a haga gŠslu yfirrß­a sinna ß ■ann veg, a­ falli a­ hafrÚttarsßttmßla Sameinu­u ■jˇ­anna. Til a­ gera ■a­ sem best er nau­synlegt fyrir ■au a­ fŠra vÝsindaleg r÷k fyrir kr÷fum sÝnum. Íflun ■eirra kann a­ lei­a til keppni og jafnvel ßrekstra.

┴ ■essu ßri tˇkst Nor­m÷nnum og R˙ssum a­ leysa 40 ßra gamla deilu sÝna um makralÝnu Ý Barentshafi og Nor­ur-═shafi. ┴­ur en lausn fannst rÝkti nokkur spenna ß milli ■jˇ­anna vegna hins grßa svŠ­is, sem bß­ar vildu eigna sÚr. HÚlt spennan og ˇvissan aftur af ■eim, sem vildu kanna til hlÝtar, hvernig au­lindum vŠri hßtta­ ß ■essu svŠ­i. Eftir ger­ samningsins hefur andr˙mslofti­ breyst og Ý sumar leyf­u R˙ssar Ý fyrsta sinn skipi undir ÷­rum fßna en r˙ssneskum a­ sigla me­ jßrngrřti frß Kirkenes Ý Noregi, nor­ur fyrir R˙ssland til KÝna.

═s■ekjan ß Nor­ur-═shafi er Ý ßr hin ■ri­ja minnsta frß ■vÝ a­ mŠlingar hˇfust ßri­ 1979. ═s■ekjan hefur a­eins veri­ minni ßrimn 2007 og 2008. Ůetta segir sÝna s÷gu um ■rˇunina og einnig hitt, a­ Ý sumar tˇkst seglsk˙tu Ý fyrsta sinn Ý s÷gunni a­ sigla frß Ëslˇ austur me­ nor­urst÷nd R˙sslands a­ Beringssundi vi­ Kyrrahaf og ■a­an Ý vestur me­ nor­urstr÷nd Alaska og Kanada til GrŠnlands, hÚr fyrir sunnan land og til Ëslˇar. ═s spillti ekki f÷r sk˙tunnar.

Hvort sem ■essi breyting ß Nor­ur-═shafi ß rŠtur a­ rekja til hlřnunar af mannav÷ldum e­a loftslagsbreytinga vegna nßtt˙rukrafta, er h˙n sta­reynd og vekur annars konar ßhuga en ß­ur ß Nor­urskautinu og l÷ndum vi­ ■a­.

═slendingar hafa l÷ngum tali­ sig ß hjara veraldar. Fyrir fßeinum ßrum hef­i engum dotti­ Ý hug, a­ meginßstŠ­an fyrir ßhuga ESB-rÝkja ß a­ fß ═sland Ý sinn hˇp bygg­ist ß nßlŠg­ landsins vi­ Nor­urskauti­. N˙ segja hins vegar ■ingmenn frß ESB-rÝkjum, sem vilja stofna til nßnara sambands og samstarfs vi­ Ýslenska ■ingmenn, a­ a­ild ═slands a­ ESB veiti sambandinu „strategÝskt tŠkifŠri“ til a­ lßta meira a­ sÚr kve­a ß skipulegan hßtt vi­ fj÷l■jˇ­lega stjˇrn nor­urskautsmßla.

ESB sŠkist eftir a­ild ═slands vegna legu landsins og ■÷rf sambandsins til a­ koma ßr sinni fyrir bor­ me­al Nor­urskautsrÝkja.

Ëlafur Ragnar GrÝmsson var nřlega Ý KÝna og kynntist ■ar ßhuga KÝnverja ß Nor­urskautinu og rŠddi tvÝhli­a samskipti ═slands og KÝna undir ■eim formerkjum. Sk÷mmu sÝ­ar fˇr Ëlafur Ragnar til Moskvu til a­ rŠ­a sama mßl vi­ rß­amenn ■ar. Gangi ═sland Ý ESB eru ■etta sÝ­ustu forv÷­ Ýslensks forseta til a­ rŠ­a ß tvÝhli­a grunni vi­ fulltr˙a ■essara rÝkja og annarra um mßlefi Nor­urskautsins. Eftir a­ild tekur ESB a­ sÚr a­ koma fram fyrir ═slands h÷nd gagnvart svonefndum ■ri­ju rÝkjum eins og KÝna og R˙sslandi, ■egar mßlefni nor­ursins ber ß gˇma. ═slendingar myndu ver­a Ý rß­gjafahlutverki eins og fulltr˙ar strandrÝkja innan ESB, ■egar rŠtt er um makrÝlkvˇta.

Spurt er: Hefur Ýslenska rÝki­ mˇta­ sÚr stefnu um mßlefni Nor­urskautsins? Svari­ er einfalt: Af hßlfu Ýslenskra stjˇrnvalda hefur veri­ mˇtu­ s˙ stefna Ý utanrÝkismßlum a­ ganga Ý ESB. Vi­ a­ild tekur ESB a­ sÚr stefnum÷rkun Ý heimskautamßlum fyrir ═sland.

 
Senda ß Facebook  Senda ß Twitter  Vista sem pdf  Prenta

Bj÷rn Bjarnason var ■ingma­ur SjßlfstŠ­isflokksins frß ßrinu 1991 til 2009. Hann var menntamßlarß­herra 1995 til 2002 og dˇms- og kirkjumßlarß­herra frß 2003 til 2009. Bj÷rn var bla­ama­ur ß Morgunbla­inu og sÝ­ar a­sto­arritstjˇri 1979 til 1991.

 
 
Pistill

Umsˇknarferli Ý andaslitrum - straumhv÷rf hafa or­i­ Ý afst÷­u til ESB-vi­rŠ­na - rÚttur ■jˇ­ar­innar trygg­ur

Ůßttaskil ur­u Ý samskiptum rÝkis­stjˇrnar ═slands og ESB fimmtudaginn 12. mars ■egar Gunnar Bragi Sveinsson utanrÝkis­rß­herra aftenti formanni rß­herrarß­s ESB og vi­rŠ­u­stjˇra stŠkkunarmßla Ý framkvŠmda­stjˇrn ESB brÚf. Textinn sem gildir gagnvart ESB er ß ensku. Ůar segir: äThe Government of...

 
Mest lesi­
Fleiri lei­arar

R˙ssar lßta Finna finna fyrir sÚr

Ůa­ hefur ekki fari­ fram hjß lesendum Evrˇpu­vaktarinnar a­ umrŠ­ur Ý Finnlandi um ÷ryggismßl Finna hafa aukizt mj÷g Ý kj÷lfari­ ß deilunum um ┌kraÝnu. Spurningar hafa vakna­ um hvort Finnar eigi a­ gerast a­ilar a­ Atlantshafsbandalaginu e­a lßta duga a­ auka samstarf vi­ SvÝa um ÷ryggismßl.

ESB-■ingkosningar og lř­rŠ­is■rˇunin

Kosningar til ESB-■ingsins eru Ý Bretlandi og Hollandi fimmtudaginn 22. maÝ og sÝ­an Ý hverju ESB-landinu ß eftir ÷­ru ■ar til sunnudaginn 25. maÝ. Stjˇrnv÷ld Ý Bretlandi og Hollandi hafa lagt ßherslu ß nau­syn ■ess a­ dregi­ ver­i ˙r mi­­stjˇrnar­valdi ESB-stofnana Ý Brussel Ý von um a­ andsta­a ■eir...

Ůjˇ­verjar vilja ekki aukin afskipti af al■jˇ­a­mßlum

Ůřzkaland er or­i­ ÷flugasta rÝki­ Ý Evrˇpu ß nř. Ůřzkaland stjˇrnar Evrˇpu­sambandinu. Ůar gerist ekkert, sem Ůjˇ­verjar eru ekki sßttir vi­. ═ ■essu samhengi er ni­ursta­a nřrrar k÷nnunar ß vi­horfi almennings Ý Ůřzkalandi til afskipta Ůjˇ­verja af al■jˇ­a­mßlum athyglisver­ en frß henni er sagt Ý frÚttum Evrˇpu­vaktarinnar Ý dag.

Ůßttaskil Ý samskiptum NATO vi­ R˙ssa - fa­mlag R˙ssa og KÝnverja - ˇgn Ý Nor­ur-═shafi?

Anders Fogh Rasmussen, framkvŠmda­stjˇri Atlantshafsbandalagsins (NATO) var ˇmyrkur Ý mßli um R˙ssa ß reglulegum bla­amannafundi sÝnum Ý Brussel mßnudaginn 19. maÝ. Hann sag­i a­ vi­leitni ■eirra til a­ sundra ┌kraÝnu hef­i skapa­ „algj÷rlega nřja st÷­u Ý ÷ryggismßlum Evrˇpu“. Ůa­ sem ger­ist um ■ess...

 
 
    Um Evrˇpuvaktina     RSS