Laugardagurinn 14. desember 2019

Veiki hlekkurinn - śtflutningur


Styrmir Gunnarsson
13. desember 2010 klukkan 09:43

Bandarķska dagblašiš Wall Sreet Journal birtir athyglisveršan samanburš į efnahagsžróun į Ķslandi og ķ Lettlandi eftir hrun fjįrmįlakerfisins haustiš 2008 um helgina, eins og sagt hefur veriš frį hér į Evrópuvaktinni en Lettar eru meš eigin gjaldmišil, sem tengdur er evrunni.

Yfirleitt kemur Ķsland vel śt śr žessum samanburši alveg eins og hjį žeim fjölmišlum ķ śtlöndum, sem hafa boriš žróunina hér saman viš Ķrland og evruna. Grundvallarmunurinn er sį, aš viš erum meš eigin gjaldmišil, sem hefur lękkaš gķfurlega ķ verši en meš žvķ skapaš forsendur fyrir öflugri śtflutningsstarfsemi.

Ķ öllum umręšum um žessi mįl er lögš įherzlu į mikilvęgi žess fyrir žjóšir aš nį fram hagvexti, sem byggir į auknum śtflutningi. Žar liggja rętur žess gjaldmišlastrķšs, sem stendur yfir į milli Bandarķkjanna, Kķna, Japans o.fl. landa. Sķšustu fréttir frį Bandarķkjunum benda til žess aš žau séu aš nį įrangri ķ aš auka śtflutning sinn. Ķ gęrkvöldi sagši Gordon Brown, fyrrum forsętisrįšherra Breta, ķ samtali viš Christine Annanpoure į ABC, aš forsenda fyrir žvķ, aš heimsbyggšin nęši sér į strik efnahagslega vęri aukin neyzla ķ Kķna o.fl. Asķulöndum en slķk neyzla mundi örva śtflutning frį Vesturlöndum til Asķulanda.

Ķ umfjöllun Wall Street Journal er vakin athygli į veikum žętti ķ efnahagsžróun hér į Ķslandi, sem lķtiš hefur veriš fjallaš um ķ opinberum umręšum hér, sem ķ of miklum męli snśast um oršahnippingar og skęting į milli manna en of lķtiš um efni mįls. Blašiš bendir į, aš Ķslendingar geti ekki aukiš śtflutning sinn į sjįvarafuršum meir en oršiš er vegna žess, aš kvótar takmarki veišarnar, sem nś séu ķ hįmarki žess, sem tališ sé aš fiskistofnar žoli. Og jafnframt aš śtflutningur į įli verši ekki aukinn nema meš nżjum įlverum.

Žetta er aušvitaš rétt. Viš leitumst viš aš veiša ekki mikiš meira en fiskstofnar eru taldir žola. Žaš žżšir, aš veršmęti sjįvarafla ķ śtflutningi į allra nęstu įrum mun ekki aukast aš rįši nema okkar takist aš vinna sjįvaraflann meira įšur en hann er fluttur śt. Žetta er atriši, sem žarf aš skoša betur. Og aušvitaš vonum viš aš ķ framtķšinni verši hęgt aš auka fiskaflann en sś framtķš er ekki gengin ķ garš.

En annar žįttur ķ aš efla stöšu sjįvarśtvegsins er aš sjįlfsögšu aš nį sįtt um fiskveišistjórnun. Śtgeršin hefur gert mistök ķ žvķ aš standa ekki ķ raun aš samkomulaginu, sem gert var um aušlindagjaldiš. Innan beggja stjórnarflokkanna er žungur žrżstingur į aš taka af skariš gagnvart śtgeršinni. Lķkurnar į žvķ, aš žaš verši gert aukast eftir žvķ, sem rķkisstjórnin situr lengur. Žess vegna vęri skynsamlegt af samtökum śtgeršarmanna aš verša fyrri til og ganga til sįttargeršar um fiskveišistjórnunina į grundvelli aušlindagjalds, sem löggjöf er til stašar um.

Veršsveiflur eru miklar ķ įlišnaši og vel mį vera, aš veršmęti įlśtflutnings eigi eftir aš aukast vegna hękkandi veršlags. En žaš er ekki hęgt aš byggja afkomu žjóšarinnar į veršsveiflum, hvorki ķ sjįvarśtvegi né įlišnaši.

Forsenda fyrir auknum įlišnaši er hins vegar sś, aš sęttir takist į milli žeirra, sem vilja nżta aušlindir žjóšarinnar og hinna, sem leggja įherzlu į aš varšveita ósnortna nįttśru. Žetta er fyrst og fremst spurning um hvort Sjįlfstęšisflokkur og Vinstri gręnir geti nįš samkomulagi um hvernig stašiš verši aš nżtingu aušlindanna. Möguleikar į slķku samkomulagi eru miklir. Žvķ mį ekki gleyma, aš Sjįlfstęšisflokkurinn byggir į grunni ķ nįttśruverndarmįlum, sem Birgi Kjaran lagši, sem var einn af forystumönnum Sjįlfstęšisflokksins į sinni tķš og jafnframt frumkvöšull ķ umfjöllun um nįttśruverndarmįl į hinum pólitķska vettvangi.

Slķkum sįttum er hęgt aš nį į milli žessara tveggja flokka meš žvķ aš friša algerlega įkvešin svęši eins og mišhįlendiš allt og nokkur önnur svęši en nżta orku fallvatnanna og jaršvarmann annars stašar til žess m.a. aš byggja upp nż išjuver, hvort sem um er aš ręša įlframleišslu eša annaš. Umręšur um žetta žurfa aš fara fram į milli flokkanna.

En jafnframt žurfum viš aš leita aš frekari tękifęrum ķ gjaldeyrisskapandi atvinnustarfsemi. Feršažjónustunni eru takmörk sett eins og fram hefur komiš, einfaldlega vegna žess, aš vinsęlustu feršamannastašir žola ekki mikiš meiri įgang fólks en oršiš er. Žaš veršur aš teljast fullreynt aš ekki veršum viš alžjóšleg fjįrmįlamišstöš ķ fyrirsjįanlegri framtķš!

Hugbśnašarišnašurinn hefur nįš athyglisveršum įrangri og spurning, hvort viš getum nįš lengra į žvķ sviši meš žvķ aš sś atvinnugrein fįi meiri almanna stušning en hingaš til. Hér er starfandi fyrirtęki, sem heitir Ķslenzk erfšagreining og ķ eru fólgin mikil tękifęri en žetta fyrirtęki hefur bśiš viš mótbyr ķ opinberum umręšum. Kįri Stefįnsson, forstjóri fyrirtękisins hreinsaši hins vegar rękilega frį sér ķ grein ķ Morgunblašinu fyrir skömmu į žann veg aš athygli vakti.

Viš žurfum aš hefja skipuleg leit aš nżjum tękifęrum til žess aš byggja upp śtflutningsstarfsemi. Batnandi lķfskjör žjóšarinnar ķ framtķšinni byggjast į žvķ, aš sś leit beri įrangur.

 
Senda į Facebook  Senda į Twitter  Vista sem pdf  Prenta

Styrmir Gunnarsson er lögfręšingur og fyrrverandi ritstjóri Morgunblašsins. Hann hóf störf sem blašamašur į Morgunblašinu 1965 og varš ašstošarritstjóri 1971. Įriš 1972 varš Styrmir ritstjóri Morgunblašsins, en hann lét af žvķ starfi įriš 2008.

 
 
Pistill

Umsóknarferli ķ andaslitrum - straumhvörf hafa oršiš ķ afstöšu til ESB-višręšna - réttur žjóšar­innar tryggšur

Žįttaskil uršu ķ samskiptum rķkis­stjórnar Ķslands og ESB fimmtudaginn 12. mars žegar Gunnar Bragi Sveinsson utanrķkis­rįšherra aftenti formanni rįšherrarįšs ESB og višręšu­stjóra stękkunarmįla ķ framkvęmda­stjórn ESB bréf. Textinn sem gildir gagnvart ESB er į ensku. Žar segir: „The Government of...

 
Mest lesiš
Fleiri leišarar

Rśssar lįta Finna finna fyrir sér

Žaš hefur ekki fariš fram hjį lesendum Evrópu­vaktarinnar aš umręšur ķ Finnlandi um öryggismįl Finna hafa aukizt mjög ķ kjölfariš į deilunum um Śkraķnu. Spurningar hafa vaknaš um hvort Finnar eigi aš gerast ašilar aš Atlantshafsbandalaginu eša lįta duga aš auka samstarf viš Svķa um öryggismįl.

ESB-žingkosningar og lżšręšisžróunin

Kosningar til ESB-žingsins eru ķ Bretlandi og Hollandi fimmtudaginn 22. maķ og sķšan ķ hverju ESB-landinu į eftir öšru žar til sunnudaginn 25. maķ. Stjórnvöld ķ Bretlandi og Hollandi hafa lagt įherslu į naušsyn žess aš dregiš verši śr miš­stjórnar­valdi ESB-stofnana ķ Brussel ķ von um aš andstaša žeir...

Žjóšverjar vilja ekki aukin afskipti af alžjóša­mįlum

Žżzkaland er oršiš öflugasta rķkiš ķ Evrópu į nż. Žżzkaland stjórnar Evrópu­sambandinu. Žar gerist ekkert, sem Žjóšverjar eru ekki sįttir viš. Ķ žessu samhengi er nišurstaša nżrrar könnunar į višhorfi almennings ķ Žżzkalandi til afskipta Žjóšverja af alžjóša­mįlum athyglisverš en frį henni er sagt ķ fréttum Evrópu­vaktarinnar ķ dag.

Žįttaskil ķ samskiptum NATO viš Rśssa - fašmlag Rśssa og Kķnverja - ógn ķ Noršur-Ķshafi?

Anders Fogh Rasmussen, framkvęmda­stjóri Atlantshafsbandalagsins (NATO) var ómyrkur ķ mįli um Rśssa į reglulegum blašamannafundi sķnum ķ Brussel mįnudaginn 19. maķ. Hann sagši aš višleitni žeirra til aš sundra Śkraķnu hefši skapaš „algjörlega nżja stöšu ķ öryggismįlum Evrópu“. Žaš sem geršist um žess...

 
 
    Um Evrópuvaktina     RSS