Laugardagurinn 17. nˇvember 2018

Se­labankar grÝpa til sama rß­s og eftir fall Lehman Brothers


Bj÷rn Bjarnason
1. desember 2011 klukkan 11:08

Ůegar kauph÷llin Ý New York var opnu­ mi­vikudaginn 30. nˇvember tilkynntu Se­labanki Kanada, Englandsbanki, Japansbanki, Se­labanki Evrˇpu, Se­labanki BandarÝkjanna og Se­labanki Sviss a­ ■eir mundu leggja fram fÚ til a­ sty­ja fjßrmßlakerfi heimsins. Vi­ ■etta tˇku kauphallarvi­skipti kipp og hlutabrÚf hŠkku­u Ý ver­i.

Til sambŠrilegra a­ger­a var gripi­ Ý fyrsta sinn 18. september 2008, ■remur d÷gum eftir fall Lehman Brothers. Til ■ess rekja menn upplausnina ß fjßrmßlam÷rku­um ■ß um hausti­ og hrun Ýslensku bankanna sem gßtu ekki afla­ sÚr fjßr og hrundu eins og spilaborg ■egar al■ingi sam■ykkti ney­arl÷gin sem leiddu til gjald■rots ■eirra.

═ tilkynningunni sem se­labankarnir sex sendu frß sÚr til a­ skřra inngrip sitt er or­alag sem vekur athygli. Se­labanki BandarÝkjanna bŠtir einni setningu vi­ tilkynninguna ■ar sem segir, a­ bandarÝskar fjßrmßlastofnanir eigi ekki Ý erfi­leikum me­ a­ endurfjßrmagna sig ß m÷rku­um. Japansbanki segir hi­ saman um japanska banka. Engin fullyr­ing Ý ■essa veru birtist hins vegar Ý tilkynningu Se­labanka Evrˇpu. Ţtir ■a­ undir ■ß sko­un a­ hina ˇvenjulegu a­ger­ bankanna megi rekja til ■ess a­ einhver evrˇpskur stˇrbanki hafi ri­a­ e­a ri­i til falls.

Hva­ sem ■vÝ lÝ­ur ÷rl÷gum einstakra banka er hitt sta­reynd a­ sama sta­a rÝkir n˙ ß fjßrmßlam÷rku­um heims og hausti­ 2008: bankar geta ekki endurfjßrmagna­ sig Ý vi­skiptum sÝn ß milli. Traust milli lßnastofnana er horfi­, hver hugsar um a­ bjarga eigin skinni. Lßnveitingar til framkvŠmda dragast saman, samdrßttur vex.

Rˇt vandans er rakin til evru-svŠ­isins ■ar sem ekki hefur tekist a­ nß nŠgilega f÷stum t÷kum ß skuldavanda einstakra rÝkja til a­ marka­svi­skipti me­ skuldabrÚf ■eirra dugi Ý ■ßgu st÷­ugleika. Vextir ß rÝkisskuldabrÚfum Ýtalska rÝkisins eru jafnvel or­nir hŠrri en Grikkir, ═rar og Port˙galir stˇ­u frammi fyrir ■egar ■eir leitu­u ß nß­ir annarra evru-rÝkja. ═talÝa er ■ri­ja stŠrsta hagkerfi evru-svŠ­isins og ■ar duga ekki s÷mu rß­ til bjargar og Ý hinum minni rÝkjum.

Eins og ß­ur sag­i gripu se­labankar til svipa­ra a­ger­a eftir gjald■rot Lehman Brothers Ý september 2008. Sß lŠrdˇmur hefur greinilega veri­ dreginn af ■eirri reynslu a­ skynsamlegra sÚ a­ dŠla inn nřjum peningum ß marka­i Ý von um a­ hindra gjald■rot stˇrs banka, lÝklega Ý Evrˇpu, Ý sta­ ■ess a­ einhver ■eirra ri­i til falls.

HÚr sannast enn a­ ÷­ru vÝsi er fari­ me­ ■ß sem skulda milljar­a e­a hundru­ milljar­a en hina sem skulda smßaura Ý ■eim samanbur­i. Hundru­ e­a ■˙sundir banka og fjßrmßlastofnana hafa or­i­ gjald■rota e­a lagt upp laupana undanfarin ■rj˙ ßr en n˙ eru hinir stˇru Ý fallhŠttu og ■ß er teki­ til vi­ a­ prenta peninga.

Breska rÝkisstjˇrnin hefur sent bo­ til allra vi­komandi opinberra stofnana um a­ ■Šr b˙i sig undir upplausn evru-svŠ­isins. Nßinn samstarfsma­ur Davids Camerons forsŠtisrß­herra segir a­ n˙ sÚ hrun ß lßnam÷rku­um.

Hi­ sama ß vi­ n˙ og hausti­ 2008 a­ reynt er a­ bjarga hinum sterku en hinir veikbygg­u eru lßtnir sigla sinn sjˇ. Vi­ ═slendingar reyndum ■etta ß eigin skinni hausti­ 2008. Ůß sni­gengu se­labankamenn stˇru landanna okkur og litu a­eins til hinna stˇru. Ver­ur ■eim bjarga­ enn og aftur?

Enginn veit ß ■essari stundu svari­ vi­ ■essari spurningu. Hitt er augljˇst a­ krafan ß hendur stjˇrnendum evru-rÝkjanna um a­ taka til Ý eigin ranni ver­ur sÝfellt hßvŠrari.

 
Senda ß Facebook  Senda ß Twitter  Vista sem pdf  Prenta

Bj÷rn Bjarnason var ■ingma­ur SjßlfstŠ­isflokksins frß ßrinu 1991 til 2009. Hann var menntamßlarß­herra 1995 til 2002 og dˇms- og kirkjumßlarß­herra frß 2003 til 2009. Bj÷rn var bla­ama­ur ß Morgunbla­inu og sÝ­ar a­sto­arritstjˇri 1979 til 1991.

 
 
Pistill

Bˇlgan vex en hja­nar samt

N˙ mŠla hagvÝsar okkur ■a­ a­ atvinnuleysi fari vaxandi og jafnframt a­ ver­bˇlgan fŠrist Ý aukana. Ůa­ er rÚtt a­ atvinnuleysi­ er a­ aukast og er ■a­ Ý takt vi­ a­ra hagvÝsa um minnkandi einkaneyslu, slaka Ý fjßrfestingum og fleira. Ůa­ er hinsvegar rangt a­ ver­bˇlgan sÚ a­ vaxa.

 
Mest lesi­
Fleiri lei­arar

R˙ssar lßta Finna finna fyrir sÚr

Ůa­ hefur ekki fari­ fram hjß lesendum Evrˇpu­vaktarinnar a­ umrŠ­ur Ý Finnlandi um ÷ryggismßl Finna hafa aukizt mj÷g Ý kj÷lfari­ ß deilunum um ┌kraÝnu. Spurningar hafa vakna­ um hvort Finnar eigi a­ gerast a­ilar a­ Atlantshafsbandalaginu e­a lßta duga a­ auka samstarf vi­ SvÝa um ÷ryggismßl.

ESB-■ingkosningar og lř­rŠ­is■rˇunin

Kosningar til ESB-■ingsins eru Ý Bretlandi og Hollandi fimmtudaginn 22. maÝ og sÝ­an Ý hverju ESB-landinu ß eftir ÷­ru ■ar til sunnudaginn 25. maÝ. Stjˇrnv÷ld Ý Bretlandi og Hollandi hafa lagt ßherslu ß nau­syn ■ess a­ dregi­ ver­i ˙r mi­­stjˇrnar­valdi ESB-stofnana Ý Brussel Ý von um a­ andsta­a ■eir...

Ůjˇ­verjar vilja ekki aukin afskipti af al■jˇ­a­mßlum

Ůřzkaland er or­i­ ÷flugasta rÝki­ Ý Evrˇpu ß nř. Ůřzkaland stjˇrnar Evrˇpu­sambandinu. Ůar gerist ekkert, sem Ůjˇ­verjar eru ekki sßttir vi­. ═ ■essu samhengi er ni­ursta­a nřrrar k÷nnunar ß vi­horfi almennings Ý Ůřzkalandi til afskipta Ůjˇ­verja af al■jˇ­a­mßlum athyglisver­ en frß henni er sagt Ý frÚttum Evrˇpu­vaktarinnar Ý dag.

Ůßttaskil Ý samskiptum NATO vi­ R˙ssa - fa­mlag R˙ssa og KÝnverja - ˇgn Ý Nor­ur-═shafi?

Anders Fogh Rasmussen, framkvŠmda­stjˇri Atlantshafsbandalagsins (NATO) var ˇmyrkur Ý mßli um R˙ssa ß reglulegum bla­amannafundi sÝnum Ý Brussel mßnudaginn 19. maÝ. Hann sag­i a­ vi­leitni ■eirra til a­ sundra ┌kraÝnu hef­i skapa­ „algj÷rlega nřja st÷­u Ý ÷ryggismßlum Evrˇpu“. Ůa­ sem ger­ist um ■ess...

 
 
    Um Evrˇpuvaktina     RSS