ESB: Refsi­reglur vegna makrílveiða samþykktar. Hvenær hættir Össur að kitla ESB?

Lærdómsríkt er að fylgjast með því hvernig Evrópusambandið stígur skref eftir skref gegn Færeyingum og Íslendingum í því skyni að brjóta á bak aftur sjálfstæðar ákvarðanir þeirra um veiðar á makríl innan eigin lögsögu.

Fyrstu hótanir um refsiaðgerðir ESB bárust á árinu 2010. Maria Damanaki, sjávarútvegsstjóri ESB, sá þá að hún réð ekki yfir nægilega öflugu tæki til að valda hinum nýju makrílþjóðum nægum sársauka. Henni tækist ekki að berja þær til hlýðni nema með nýjum refsireglum. Framkvæmdastjórn ESB hefur ein rétt til frumkvæðis að gerð ESB-reglna. Hún lét semja nýjar reglur um refsingar á þeim þjóðum sem stunda ósjálfbærar veiðar á fiskstofnum þar sem ESB telur sig eiga hagsmuna að gæta.

Reglurnar voru sendar til afgreiðslu í ráðherraráði ESB og á ESB-þinginu. Innan sjávarútvegsnefndar ESB-þingsins þótti mönnum framkvæmdastjórnin ekki nógu refsiglöð Írski ESB-þingmaðurinn Pat the Cope Gallagher tók að sér að herða refsireglurnar. Hann kynnti hugmyndir sínar á fundi sameiginlegrar þingmannanefndar alþingis og ESB í Reykjavík í byrjun apríl 2012. Ragnheiður Elín Árnadóttir, þingflokksformaður sjálfstæðimanna og þátttakandi í sameiginlegu nefndinni, hvatti til þess á fundinum að nú þegar yrðu ESB-aðildarviðræðurnar stöðvaðar þar sem ógerlegt væri að semja í góðri trú með hótanir um viðskiptaþvinganir hangandi yfir sér.

Ríkisstjórn Íslands sá ekki ástæðu til þess í apríl að rísa á afgerandi hátt til málefnalegra andmæla gegn hótunum um viðskiptaþvinganir af hálfu ESB á afgerandi hátt. Hinn 23. apríl sagði Össur Skarphéðinsson utanríkisráðherra í samtali við ríkisútvarpið að þingmenn ESB sýndu „tóman vitleysisgang“ með því að blanda saman ESB-aðildarviðræðunum og makríldeilunni. Tillögur þeirra brytu „ í bága við allar alþjóðlegar skuldbindingar“ sem Evrópusambandið hefði axlað. Þá væri brölt þeirra einnig andstætt EES-samningnum Össur sagði um þingmennina: „Þeir eru að þessu, tel ég, fyrst og fremst til að spila á sinn heimamarkað og til þess að kitla sína kjósendur.“

Allir vita að ráðherrar Jóhönnu Sigurðardóttur eru stærri í sniðum en svo að þeir taki mið af heimamarkaði sínum eða kjósendum. Þótt Össur geri lítið úr ESB-þingmönnum hafa þeir sitt að segja innan ESB og miðvikudaginn 27. júní fagnaði Pat the Cope Gallagher að hann hefði samið við fulltrúa Dana í ráðherraráði ESB um refsireglurnar til að knýja Íslendinga og Færeyinga til samkomulags um að minnka makrílveiðar sínar.

Efnisatriði reglnanna eftir meðferð ráðherraráðs ESB og ESB-þingsins hafa verið birt hér á síðunni. Þar er orðalag á þann veg að heimildir framkvæmdastjórnar ESB eru víðtækar og að sjálfsögðu telur ESB að þær falli að alþjóðareglum.

Í því felst einstaklega aum hagsmunagæsla Íslands undir forystu Össurar Skarphéðinssonar að þetta samkomulag um refsingar gegn Íslandi skuli gert af dönskum stjórnvöldum á lokadögum formennsku þeirra í ráðherraráði ESB. Samkomulagið er ögrun af hálfu dönsku ríkisstjórnarinnar í garð Íslendinga og þá ekki síður Færeyinga. Niðurstöðuna má kannski afsaka með einstaklega veikri stöðu dönsku ríkisstjórnarinnar gagnvart ESB-þinginu. Hún gengur hins vegar þvert á íslenska hagsmuni.

Að gera hlé á ESB-viðræðunum vegna makrílhótana ESB er óhjákvæmilegt þegar fyrir liggur ásetningur allra valdastofnana ESB um að beita Íslendinga refsingum geti þeir lögmætra hagsmuna sinna.

Hvernig væri að utanríkisráðherra Íslands tæki að huga að heimamarkaði sínum og kjósendum? Hætti að kitla ESB.