ESB-er forystulaust og evru-ríkin sundruð - hver yfirgefur skútuna?

Næturfundur leiðtoga evru-ríkjanna aðfaranótt föstudagsins 29. júní í Brussel, haldinn að kröfu forsætisráðherra Ítalíu og Spánar til að auðvelda ríkisstjórnum landanna að afla sér fjármagns á viðunandi kjörum skilaði ekki þeim árangri sem af var látið strax að fundinum loknum og fyrstu daga þessarar viku. Eins og skýrt er frá hér á Evrópuvaktinni í dag og haft er eftir blaðinu The Financial Times hefur ávöxtunarkrafan á 10 ára ríkisskuldabréf frá Spáni og Ítalíu ekki lækkað. Ríkisstjórnir landanna svamla áfram í sömu skuldasúpunni án þess að björgunarhringurinn frá Brussel hafi nokkru breytt.

Viðfangsefni leiðtoga evru- og ESB-ríkjanna er þess eðlis að þeir ráða ekki við það. Allir viðurkenna nú að evrunni var ýtt úr vör án þess að hnýta alla enda á þann veg að reipin héldu í stórviðri. Það hefur nú herjað á evruna, annaðhvort ferst hún eða skútan verður sett undir stjórn eins skipstjóra og honum veitt vald sem dugir til að virkja alla krafta svo að sigrast megi á brimskaflinum. Þessir tveir kostir eru í boði.

Á fundinum í Brussel fyrir viku gerðist í raun ekki annað en gerst hefur á slíkum fundum í rúm tvö ár. Ákveðið var að dæla út peningum til óreiðuríkjanna en jafnframt stigið lítið skref í átt til þess að efla skipstjórnarvaldið með frekara framsali fullveldis og skerðingu á fjárlagaákvörðunum þjóðþinga evru-ríkjanna. Þótt látið væri í veðri vaka eftir fundinn að sátt ríkti um þessar ákvarðanir hans og vitað væri hvað í þeim fælist hefur annað komið í ljós.

Frá Finnlandi berast fréttir um að ríkisstjórnin þar sé ekki sátt við að breyta skuldum óreiðuríkja í sameiginlegar skuldir allra evru-ríkjanna. Finnar segjast njóta skilnings hollenskra stjórnvalda. Ríkisstjórn Hollands situr valdalaus og bíður dóms kjósenda í september eftir kosningabaráttu sem einkennist af kröfum um að sagt sé skilið við evruna eða að minnsta kosti ekki gengið í ábyrgð fyrir skuldaþrjóta. Við þessum skoðunum hefur verið brugðist á þann veg að ekki þurfi að hlusta á slíkt tal, það verði hreinlega valtað yfir Finna og Hollendinga verði þeir með múður. Fjármálaráðherra Finnlands segir þá að hún vilji ekki halda í evruna hvað sem það kostar.

Angela Merkel Þýskalandskanslari hefur enn sem komið er alla þræði í hendi sér innan ESB og í Þýskalandi. Hún nýtur virðingar kjósenda heima fyrir þegar sagt er að hún standi gegn kröfum óreiðuríkjanna. Meðal þeirra sem óttast hins vegar björgunarvilja Merkel á kostnað Þjóðverja vex andstaða við stefnu hennar eins og sjá má af opnu bréfi 170 hagfræðinga til þýsku þjóðarinnar sem birtist í Frankfurter Allgemeine Zeitung fimmtudaginn 5. júlí. Þar er vegið að kröfu Merkel um að komið verði á fót bankasambandi á evru-svæðinu. Í henni felist sameiginleg skuldaábyrgð. Wolfgang Schäuble, fjármálaráðherra Þýskalands, brást illa við opna bréfinu, sagði það til skammar fyrir háskólasamfélagið.

Spennan magnast vegna evrunnar í Þýskalandi. Innan þýsku stjórnarflokkanna eru átök um leiðir til bjargar henni. Schäuble er fulltrúi þeirra sem vilja harðferð í átt til evrópsks sambandsríkis. Horst Seehofer, leiðtogi kristilegra sósíalista (CSU) í Bæjaralandi, sagði í vikunni að nú væri nóg að gert. Hann mundi fella ríkisstjórn Angelu Merkel héldi hún áfram að gefa eftir innan ESB og taka á sig fjárhagslegar skuldbindingar í nafni þýskra skattgreiðenda.

Engar þessar yfirlýsingar stjórnmálamanna eru gefnar í tómarúmi. Þær eru vegnar og metnar af fjölmiðum og á fjármálamörkuðum. Niðurstaðan er jafnan hin sama: ESB er forystulaust og evru-ríkin sundruð þrátt fyrir stöðugar heitstrengingar um samstöðu á leiðtogafundum. Í vikunni fékk ráðgjafafyrirtæki í London rúmlega 50 milljónir króna í verðlaun fyrir að hanna sársaukalitla leið út af evru-svæðinu. Hvaða ríkisstjórn skyldi verða fyrst til að nýta sér tillögurnar?