Ůri­judagurinn 17. september 2019

Nř skřrsla um framtÝ­ NATO ß brřnt erindi til al■ingis

Au­veldar brotthvarf varnarmßla­stofnunar og snertir samskipti vi­ ESB


Bj÷rn Bjarnason
21. maÝ 2010 klukkan 17:38

Miklar umrŠ­ur ver­a nŠstu mßnu­i um, hvert NATO skuli stefna ß komandi ßrum. ┴ lei­togafundi bandalagsins Ý Lissabon Ý nˇvember er Štlunin a­ mˇta NATO nřja framtÝ­arstefnu e­a „strategic concept“, svo a­ vitna­ sÚ til enska hugtaksins. Ůessar umrŠ­ur munu me­al annars sn˙ast um, hvernig samskiptum NATO skuli hßtta­ vi­ R˙ssa.

HÚr ver­a fŠr­ r÷k fyrir ■vÝ, a­ brřnt sÚ a­ rŠ­a ■essi mßl ß al■ingi og ■ar beri utanrÝkisnefnd ■ingsins a­ taka frumkvŠ­i me­al annars me­ hli­sjˇn af frumvarpi til laga um brotthvarf varnarmßlastofnunar.

Madeleine Albright og Anders Fogh Rasmussen

Til a­ undirb˙a hina nřju framtÝ­arstefnu NATO skipa­i Anders Fogh Rasmussen, framkvŠmdastjˇri NATO, hˇp sÚrfrŠ­inga undir formennsku Madeleine Albright, fyrrverandi utanrÝkisrß­herra BandrÝkjanna. Kynnti Albright skřrslu me­ ni­urst÷­um hˇpsins hinn 17. maÝ sÝ­astli­inn. Ůar segir me­al annars, a­ NATO geti ekki tryggt ÷ryggi a­ildarrÝkja sinna ßn virkra samskipta vi­ l÷nd og stofnanir utan NATO-svŠ­isins.

Albright sag­i mikilvŠgt fyrir NATO a­ stofna til nßins samstarfs vi­ rÝki utan bandalagsins og a­rar al■jˇ­astofnanir. VÝsa­i h˙n ■ar til R˙sslands annars vegar og Evrˇpusambandsins hins vegar. Um samskiptin vi­ R˙ssa sag­i h˙n: „Ůa­ er greinilega best fyrir NATO og hagsmuni bandalagsrÝkja ■ess, a­ vinna a­ sameiginlegri skipan ÷ryggismßla ß Evrˇpu-AtlantshafssvŠ­inu me­ stjˇrnv÷ldum Ý Moskvu og eiga samstarf gegn hry­juverkum, dreifingu kjarnorkuvopna, sjˇrßnum og fÝkniefnasmygli.“

Ůessi or­ endurˇma ■a­, sem Hillary Clinton, utanrÝkisrß­herra BandarÝkjanna, sag­i fyrr ß ßrinu, ■egar h˙n rŠddi um nau­syn ■ess a­ auka samskipti og samvinnu vi­ R˙ssa ß svi­i ÷ryggismßla.

Nřlega birtu ßhrifamenn um ÷ryggismßl Ý Ůřskaland grein um nau­syn ■ess, a­ NATO yki samstarf sitt vi­ R˙ssa. Ůar voru ■eir fremstir Ý flokki Volker RŘhe, fyrrverandi varnarmßlarß­herra, og Klaus Naumann, hersh÷f­ingi ß eftirlaunum og fyrrverandi forma­ur hermßlanefndar NATO. Vakti grein ■eirra athygli langt ˙t fyrir landamŠri Ůřskalands. Klaus Naumann kemur hinga­ til lands um mi­jan september nk. og flytur fyrirlestur um ■essi mßl ß vegum Samtaka um vestrŠna samvinnu, Var­bergs og Al■jˇ­amßlastofnunar Hßskˇla ═slands.

═ nřjasta hefti bandarÝska tÝmaritsins Foreign Affairs ritar Charels A. Kupchan, prˇfessor Ý al■jˇ­afrŠ­um vi­ Georgetown hßskˇla Ý Washington, grein, ■ar sem hann fŠrir r÷k fyrir ■vÝ, a­ NATO eigi a­ breyta um afst÷­u Ý gar­ R˙ssa. L÷ngum hafi veri­ liti­ ß ■ß sem ˙rhr÷k vi­ strategÝska stefnumˇtun. Anna­ sÚ uppi ß tengingnum n˙, ■vÝ a­ vestrŠnar ■jˇ­ir ■arfnist samstarfs vi­ rß­amenn Ý Moskvu ß m÷rgum svi­um. N˙ sÚ tŠkifŠri til a­ taka upp nřja stefnu og bjˇ­a R˙sslandi a­ild a­ NATO. ١tt bandalagi­ taki strategÝska ßhŠttu me­ ■vÝ, sÚ ßhŠttan mun meiri, ver­i ■etta skerf ekki stigi­.

Prˇfessorinn bendir ß, a­ Evrˇpusambandi­ og NATO hafi liti­ R˙ssland ÷­rum augum en l÷ndin Ý mi­- og austur Evrˇpu, sem hafi bŠ­i gengi­ Ý ESB og NATO. Ůetta sÚ a­ hluta til R˙ssum sjßlfum a­ kenna, ■ar sem ■eir hafi bundi­ enda ß e­a a­ minnsta kosti gert hlÚ ß lř­rŠ­islegum umbˇtum Ý landi sÝnu. Ůß hafi rß­amenn Ý Moskvu einnig gengi­ fram ß ■ann hßtt Ý řmsum mßlum, a­ ˇhjßkvŠmilegt hafi veri­ fyrir NATO a­ vara vi­ hŠttu af ■vÝ, ef ˙t■enslu■rß R˙ssa vŠri a­ vakna a­ nřju.

N˙ hafi strategÝskar a­stŠ­ur gj÷rbreyst og vi­ ■Šr sÚ dřrkeyptara en ß­ur a­ halda R˙ssum utan vi­ samstarf Evrˇpu og AtlantshafsrÝkja. Auki­ mi­stjˇrnarvald Ý Kreml og meiri efnahagsstyrkur R˙sslands vegna hŠrra orkuver­s hafi styrkt innvi­i landsins og komi­ ■ar mßlum ß hreyfingu ß nřjan leik. R˙ssar hafi n˙ mßtt og sjßlfstraust til a­ lßta a­ sÚr kve­a gegn NATO, einmitt ■egar Vesturl÷nd ■urfi ß samvinnu vi­ stjˇrnendur Ý Moskvu a­ halda vi­ ˙rlausn řmissa mßla, ■ar ß me­al til a­ halda kjarnorkuvŠ­ingu ═rans Ý skefjum, til a­ vinna a­ afvopnun, st÷­ugleika Ý Afganistan, gegn hry­juverkam÷nnum og vi­ a­ tryggja orku÷ryggi.

Ůegar ofangrein sjˇnarmi­ eru lesin, er augljˇst, a­ hin nřja framtÝ­arstefna NATO gerir rß­ fyrir ■vÝ, a­ starfsemi bandalagsins ■rˇist til fleiri ■ßtta Ý ÷ryggismßlum en hins herna­arlega. Barßtta gegn hry­jverkum, fÝkniefnum, dreifingu gj÷rey­ingarvopna og sjˇrßnum snřst ekki um hef­bundin verkefni herja heldur ■au, sem falin eru l÷greglu og landhelgisgŠslu. GŠsla orku÷ryggis er ekki heldur ß verksvi­i herja, a­ minnsta kosti ekki ß fri­artÝmum. HÚr ß Nor­ur-Atlantshafi snřst var­sta­a um ■etta ÷ryggi um eftirlit me­ siglingum, leit og bj÷rgun.

═ skřrslu starfshˇps utanrÝkisrß­uneytisins um brotthvarf varnarmßlastofnunar hÚr ß landi kemur fram, a­ NATO geri ekki athugasemdir vi­, a­ borgaraleg stofnun e­a stofnanir hÚr ß landi annist samskipti vi­ sig af ═slands hßlfu vi­ framkvŠmd stefnu bandalagsins, enda er varnarmßlastofnun borgaraleg Ý e­li sÝnu. Starfsemi hennar mi­ar ■ˇ ÷­rum ■rŠ­i a­ ■vÝ a­ b˙a Ý haginn fyrir beitingu herafla, sÚ ■a­ tali­ nau­synlegt. Ůß yr­u ■a­ erlendir hermenn, sem kŠmu a­ verkefnum hÚr ß landi en ekki borgaralegir starfsmenn Ýslenska rÝkisins.

Sagt er frß ■vÝ Ý FrÚttabla­inu 21. maÝ, a­ mikil andsta­a sÚ vÝ­a vi­ ■au ßform, sem fram koma Ý frumvarpi Íssurar SkarphÚ­inssonar, utanrÝkisrß­herra, um, a­ varnarmßlastofnun hverfi ˙r s÷gunni og verkefni hennar flytjist til annarra. Einkum hafi l÷greglumenn ßhyggjur af ■essum breytingum og ˇttist ■eir, a­ hverfi verkefni frß varnarmßlastofnun til l÷gregluli­a ver­i ■a­ til a­ spilla samskiptum ■eirra vi­ l÷gregluli­ Ý ÷­rum l÷ndum. Ůegar ■etta er lesi­, vaknar s˙ spurning, hvort Ýslenskir l÷greglumenn telji, a­ herli­ berjist gegn hry­juverkum og fÝkniefnasmygli utan ═slands. ═ bla­inu segir, a­ landhelgisgŠslan, l÷ggŠslan ß hafinu, sjßi enga vankanta ß ■vÝ a­ taka a­ sÚr verkefni, sem n˙ eru Ý h÷ndum varnarmßlastofnunar.

S˙ frßleita stefna er mˇtu­ me­ frumvarpinu, a­ framkvŠmd ■ess byggist ß ■vÝ, a­ til s÷gunnar komi innanrÝkisrß­uneyti. Sřnist ■essi krafa ekki anna­ en leikflÚtta af hßlfu utanrÝkisrß­uneytisins til a­ tefja fyrir, a­ ßform ■ess nßi fram a­ ganga. Ůess vegna mß spyrja, hvort hugur fylgi mßli vi­ flutning frumvarpsins.

═ FrÚttabla­inu er ■eirri sko­un hreyft af umsagnara­ilum um frumvarpi­, a­ Ýslensk ÷ryggismßli eigi a­ falla undir forsŠtisrß­uneyti­. SlÝkar umsagnir byggjast ekki ß dj˙pri ■ekkingu ß Ýslenska stjˇrnkerfinu. Breyting Ý ■essa veru yr­i ekki til a­ stu­la a­ betri stjˇrnsřslu ß ■essu svi­ en n˙ er. Einfaldast og skřrast er a­ fella ■essi verkefni a­ st÷rfum ■eirra stofnana, sem fyrir hendi eru Ý landinu og rß­uneyta ■eirra.

═ nřlegri skřrslu utanrÝkisrß­herra til al■ingis segir um framtÝ­arstefnumˇtun NATO:

„Anders Fogh Rasmussen, nřr framkvŠmdastjˇri bandalagsins, skipa­i ß sÝnum fyrstu vikum Ý embŠtti sÚrfrŠ­ingahˇp, undir forystu Madeleine Albright fv. utanrÝkisrß­herra BandarÝkjanna, sem mun skila framkvŠmdastjˇranum rß­gefandi ßliti um hina nřju grundvallarstefnu n˙ um mi­jan maÝ. FramkvŠmdastjˇrinn hefur ■a­ ßlit til hli­sjˇnar vi­ ger­ endanlegra draga a­ nřrri grundvallarstefnu bandalagsins. H˙n ver­ur unnin Ý nßnu samrß­i vi­ a­ildarrÝkin og a­ endingu l÷g­ fyrir lei­togafund bandalagsins Ý Lissabon.

SÚrfrŠ­ingahˇpurinn hÚlt fjˇrar mßlstofur um einstaka ■Štti stefnunnar til undirb˙nings ßlitsins. Mßlstofurnar voru vettvangur til a­ skřra afst÷­u rÝkja og fŠkka umdeildum atri­um Ý vinnu vi­ hina nřju stefnu. Til vi­bˇtar hefur veri­ haft samrß­ vi­ einst÷k a­ildarrÝki og l÷g­ ßhersla ß a­ opna ß umrŠ­u vi­ ■jˇ­■ing, frjßls fÚlagasamt÷k og frŠ­istofnanir. Einn sÚrfrŠ­inganna, Aivis Ronis, sem n˙ er or­inn utanrÝkisrß­herra Lettlands, kom til ═slands Ý aprÝl sl. og funda­i m.a. me­ utanrÝkismßlanefnd Al■ingis. Auk ■ess var haldi­ hringbor­ me­ ■ßttt÷ku frŠ­imanna og frjßlsra fÚlagasamtaka.

┴herslur ═slands vi­ ger­ nřrrar grundvallarstefnu bandalagsins hafa teki­ mi­ af utanrÝkispˇlitÝskum ßherslum ═slands. Me­al ■essara ßhersluatri­a er a­ Ý grundvallarstefnunni ver­i eftirfarandi atri­i ßrÚttu­:

Ľ sameiginlegar varnir bandalagsins sem helsta og mikilvŠgasta verkefni NATO

Ľ ßkvŠ­i fimmtu greinar Washington-sßttmßlans um gagnkvŠmar varnarskuldbindingar

Ľ notast ver­i vi­ vÝ­tŠkari skilgreiningu ß ÷ryggi

Ľ mikilvŠgi nor­urslˇ­a

Ľ hlutverk NATO Ý afvopnunarmßlum, ■.m.t. hva­ kjarnorkumßl var­ar

Ľ hlutverk NATO vi­ framfylgd ßlyktunar ÷ryggisrß­s SŮ nr. 1325, um fri­ konur og ÷ryggi.“

Af skřrslu utanrÝkisrß­herra ver­ur ekki anna­ rß­i­ en vinstri-grŠnir hafi fallist ß ■essi meginsjˇnarmi­ af ═slands hßlfu. Eru ■a­ Ý sjßlfu sÚr tÝ­indi, a­ ■eir taki ■ßtt Ý mˇtun framtÝ­arstefnu NATO, en eins og kunnugt er, gegnir ┴rni ١r Sigur­sson, vinstri-grŠnn, formennsku Ý utanrÝkismßlanefnd al■ingis.

NŠsta skref af hßlfu utanrÝkisrß­uneytisins hlřtur a­ ver­a a­ kynna ═slendingum skřrslu hˇps Madaleine Albright og ßlit rÝkisstjˇrnarinnar ß honum. Skřrslan birtist Ý Brussel, nokkrum d÷gum eftir ßrlegar utanrÝkismßlaumrŠ­ur ß al■ingi og var ■vÝ ekki rŠdd ■ar. Beiti forma­ur utanrÝkismßlanefndar sÚr ekki fyrir ■vÝ, a­ Albright-skřrslan ver­i rŠdd Ý nefnd hans og sÝ­an l÷g­ fram til kynningar innan og utan ■ings, Štti stjˇrnarandsta­an a­ gera kr÷fu um, a­ skjali­ ver­i kynnt ß ■ann veg.

FrÚttir af Albright-skřrslunni benda til ■ess, a­ efni hennar eigi beint erindi Ý umrŠ­ur hÚr um framtÝ­arskipan samskipta ═slands og NATO vi­ brotthvarf varnarmßlastofnunar. Ůß er einnig mikilvŠgt, a­ Ýslensk stjˇrnv÷ld mˇti afst÷­u sÝna til hugmyndanna um breytt og nßnari samskipti vi­ R˙ssa og tengsl NATO og ESB.

 
Senda ß Facebook  Senda ß Twitter  Vista sem pdf  Prenta

Bj÷rn Bjarnason var ■ingma­ur SjßlfstŠ­isflokksins frß ßrinu 1991 til 2009. Hann var menntamßlarß­herra 1995 til 2002 og dˇms- og kirkjumßlarß­herra frß 2003 til 2009. Bj÷rn var bla­ama­ur ß Morgunbla­inu og sÝ­ar a­sto­arritstjˇri 1979 til 1991.

 
 
Mest lesi­
Fleiri pistlar

Umsˇknarferli Ý andaslitrum - straumhv÷rf hafa or­i­ Ý afst÷­u til ESB-vi­rŠ­na - rÚttur ■jˇ­ar­innar trygg­ur

Ůßttaskil ur­u Ý samskiptum rÝkis­stjˇrnar ═slands og ESB fimmtudaginn 12. mars ■egar Gunnar Bragi Sveinsson utanrÝkis­rß­herra aftenti formanni rß­herrarß­s ESB og vi­rŠ­u­stjˇra stŠkkunarmßla Ý framkvŠmda­stjˇrn ESB brÚf. Textinn sem gildir gagnvart ESB er ß ensku. Ůar segir: äThe Government of...

Grikkir eru ekki sjßlfstŠ­ ■jˇ­

Grikkir eru ekki sjßlfstŠ­ ■jˇ­. Ůeir hafa a­ vÝsu mßlfrelsi vi­ bor­i­ Ý Brussel, sem Ýslenzkir a­ildarsinnar a­ ESB leggja svo miki­ upp ˙r en ß ■ß er ekki hlusta­ og or­ ■eirra hafa engin ßhrif.

LÝfsreynsla Grikkja lřsandi dŠmi um ÷rl÷g smß■jˇ­ar sem gengur inn Ý fj÷lmennt rÝkjabandalag

Ůa­ hefur veri­ frˇ­legt - ekki sÝzt fyrir ■egna smß■jˇ­a - a­ fylgjast me­ ßt÷kum Grikkja og annarra evrurÝkja, sem Ý raun hafa veri­ ßt÷k ß milli Grikkja og Ůjˇ­verja. ═ ■essum ßt÷kum hafa endurspeglast ■eir dj˙pu brestir, sem komnir eru Ý samstarfi­ innan evrurÝkjanna og ■ar me­ innan Evrˇpu­sambandsins.

Umbrotin Ý Evrˇpu geta haft ˇfyrirsjßanlegar aflei­ingar

Ůa­ er nokku­ ljˇst a­ s˙ uppreisn Mi­jar­arhafsrÝkja gegn ■řzkum yfirrß­um innan Evrˇpu­sambandsins, sem Romano Prodi, fyrrum forsŠtis­rß­herra ═talÝu og forseti framkvŠmda­stjˇrnar ESB um skei­, hvatti til fyrir allm÷rgum mßnu­um er hafin. Kveikjan a­ henni ur­u ˙rslit ■ingkosninganna Ý Grikklandi fyrir viku.

 
 
    Um Evrˇpuvaktina     RSS