Mįnudagurinn 16. september 2019

„Af hverju žessi andstaša Sjįlfstęšis­flokksins?“


Styrmir Gunnarsson
29. jśnķ 2010 klukkan 16:12

Ķ Morgunblašinu ķ dag birtist grein eftir Įrna Gunnarsson, fyrrverandi alžingismann, sem ber heitiš: Af hverju žessi andstaša Sjįlfstęšisflokksins? Upphafsorš greinar Įrna eru žessi:

„Ég hef mikiš velt žvķ fyrir mér undanfarin misseri hvaš veldur andstöšu Sjįlfstęšisflokksins viš ašild Ķslands aš Evrópusambandinu. Getur veriš aš afstaša flokksins mótist meira af andśš hans į Samfylkingunni fremur en efnislegum įstęšum og rökum?“

Žessar vangaveltur Įrna Gunnarssonar eru žess virši aš um žęr sé fjallaš. Engin spurning er um, aš innan Sjįlfstęšisflokksins er takmörkuš hrifning į Samfylkingunni, žótt sjįlfsagt megi um žaš deila, hvort um beina andśš sé aš ręša. Ķ sumum tilvikum er žaš. Ķ öšrum ekki. Hitt er ljóst, aš samstarfiš viš Samfylkingu ķ rķkisstjórn frį vori 2007 og fram ķ įrsbyrjun 2009 varš ekki til žess aš auka įhuga manna ķ Sjįlfstęšisflokknum į slķku samstarfi.

Hvaš veldur? Samfylkingin byggist aš verulegu leyti upp į Alžżšuflokknum og hluta Alžżšubandalags. Sjįlfstęšisflokkurinn įtti įrangursrķkt samstarf viš Alžżšuflokkinn į Višreisnarįrunum og aš hluta til į įrunum 1991-1995 og lengi hefur lifaš ķ žeim glęšum, sem uršu til viš myndun Nżsköpunarstjórnarinnar 1944.

Viš sameiningu žessara flokka og flokksbrota ķ Samfylkingunni viršist hins vegar hafa oršiš ešlisbreyting į žeim flokki. Hinir gamalgrónu, hefšbundnu jafnašarmenn, sem Sjįlfstęšisflokkurinn hafši įtt samstarf viš ķ Alžżšuflokki hafa lķtiš sést ķ forystusveit Samfylkingar. Arftakar innsta kjarna Sósķalistaflokksins, sem Ólafur Thors og fleiri forystumenn Sjįlfstęšisflokksins įttu nįiš samstarf viš um skeiš uršu eftir ķ flokki Vinstri gręnna. Samfylkingin varš fyrst og fremst flokkur vinstri sinnašra hįskólaborgara, sem lengi hefur skort žį tengingu viš grasrótina ķ ķslenzku samfélagi til sjįvar og sveita, sem öllum, sem fjalla um mįlefni lands og žjóšar er naušsynleg.

Žetta er aš einhverju leyti skżringin į žvķ hvers vegna Sjįlfstęšisflokkur og Samfylking eiga ekki aušvelt meš aš nį saman um landstjórnina. Aš auki žykir mörgum Sjįlfstęšismönnum Samfylkingin segja eitt og gera annaš. Ķ orši kvešst Samfylkingin vilja žjóšaratkvęši um mörg mįl. Į borši kom ekki til mįla aš efna til žjóšaratkvęšagreišslu um žaš hvort Ķsland ętti aš sękja um ašild aš Evrópusambandinu.

Ķ orši žykist Samfylking vera flokkur launžega. Eftir aš hreinręktuš vinstri stjórn hefur setiš aš völdum į Ķslandi ķ meira en įr, sem ķ upphafi valdaferils sķn gerši svokallašan stöšugleikasįttmįla viš verkalżšshreyfingu og vinnuveitendur, hefur Alžżšusamband Ķslands formlega sagt sig frį žeim sįttmįla į žeirri forsendu, aš Samfylkingin hafi ekki stašiš viš loforš sķn gagnvart launžegum. Og žannig mętti lengi telja.

En fleira kemur til sem veldur žvķ hvaš Sjįlfstęšisflokkurinn hefur mikinn fyrirvara į Samfylkingunni. Į fyrsta įratug nżrrar aldar uršu miklar sviptingar ķ višskiptalķfi og stjórnmįlum, sem ekki verša raktar hér. Sś tilfinning varš sterk mešal Sjįlfstęšismanna, aš Samfylkingin hefši gerzt mįlsvari Baugs Group ķ žeim įtökum. Borgarnesręša Ingibjargar Sólrśnar Gķsladóttur įtti žįtt ķ žvķ, aš sś tilfinning varš til en ekki sķšur mįlflutningur talsmanna og žingmanna Samfylkingarinnar ķ umręšum um fjölmišlafrumvarpiš veturinn og voriš 2004.

Ég hef į öšrum vettvangi vakiš athygli į žvķ, aš žegar umręšurnar į žingi um fjölmišlafrumvarpiš eru lesnar nokkrum įrum seinna veršur ljós verulegur munur į mįlflutningi Samfylkingarmanna annars vegar og Vinstri gręnna hins vegar. Hinir sķšarnefndu ręddu efnislega į Alžingi, hvort įstęša vęri til aš setja löggjöf um eignarhald į fjölmišlum. Žingmenn Samfylkingarinnar tölušu į allt annan veg og héldu žvķ fram, aš frumvarpiš vęri ekkert annaš en leikur Sjįlfstęšisflokksins ķ strķši višskiptafylkinga ķ samfélaginu.

Samfylkingarmenn hafa alla tķš mótmęlt žv ķ haršlega, aš tślka mętti Borgarnesręšuna og afstöšu žeirra til fjölmišlafrumvarps žįverandi rķkisstjórnar sem stušning viš Baug Group į žeim tķma.

Nś hefur Össur Skarphéšinsson, utanrķkisrįšherra og fyrrverandi formašur Samfylkingarinnar hins vegar gengiš fram fyrir skjöldu og stašfest, aš um slķkan stušning hefši veriš aš ręša.

Žau atriši, sem hér hafa veriš nefnd eru meginskżringin į žvķ, sem Įrni Gunnarsson vill kalla andśš Sjįlfstęšismanna į Samfylkingu. Hitt er alveg ljóst, aš sś afstaša til Samfylkingarinnar hefur ekkert meš afstöšu Sjįlfstęšisflokksins til ESB aš gera og skal nś vikiš aš žeim žętti ķ grein Įrna Gunnarssonar ķ Morgunblašinu ķ dag.

Įrni Gunnarsson segir:

„Ķ marga įratugi hef ég veriš žeirrar skošunar, aš rauši žrįšurinn ķ stefnu Sjįlfstęšisflokksins hafi veriš mikilvęgi vestręnnar samvinnu. Ašildin aš Atlantshafsbandalaginu var helzta barįttumįl flokksins um langt įrabil. Ég minnist žess ekki aš flokkurinn hafi sķšustu įrin mótmęlt ašild Ķslands aš EFTA, Frķverzlunarsamtökum Evrópu né ašild okkar aš Evrópska efnahagssvęšinu. Og enginn dregur ķ efa mikilvęgi žįtttöku okkar ķ žessum samtökum né žann hag, sem žjóšin hefur haft af henni.

Ekki minnist ég žess heldur aš Sjįlfstęšisflokkurinn hafi mótmęlt žeirri margslungnu lagasetningu, sem fylgt hefur ašlögun Ķslands aš regluverki Evrópusambandsins. Af framantöldu ętti aš vera hęgt aš draga žį įlyktun aš ķ utanrķkismįlastefnu Sjįlfstęšisflokksins vęri rökrétt og ešlilegt aš geta greint vilja flokksins til frekara samstarfs viš vestręnar žjóšir og žar meš žjóšir Evrópu, sem Ķsland er hluti aš.“

Įrni Gunnarsson er ekki einn um žessa röksemdafęrslu. Į sama hįtt tala margir žeirra Sjįlfstęšismanna, sem eru hlynntir ašild Ķslands aš ESB. Žess vegna er sjįlfsagt og ešlilegt aš fjalla um žessi efnislegu rök Įrna og annarra.

Sjįlfstęšisflokkurinn var ķ forystu fyrir žeim žjóšfélagsöflum į Ķslandi, sem böršust fyrir ašild Ķslands aš Atlantshafsbandalaginu og naut til žess stušnings Alžżšuflokksins og meirihluta Framsóknarflokksins. Meš žeirri ašild skipaši Ķsland sér ķ sveit meš frjįlsum žjóšum heims ķ barįttu viš kommśnismann. Žótt viš legšum ekki fram hersveitir tókum viš į okkur žungar byršar ķ žeim įtökum. Viš féllumst į aš erlent herliš yrši ķ landi okkar. Og žaš framlag skyldi enginn vanmeta.

En jafnvel žótt viš tękjum į okkur žęr žungu byršar fólst hvorki ķ žvķ afsal į aušlindum okkar eša hętta į žvķ aš žęr lentu ķ annarra höndum né heldur afsal į fullveldi okkar. Raunar mį sżna fram į žaš meš sterkum rökum, aš ašildin aš Atlantshafsbandalaginu og varnarsamningurinn viš Bandarķkin hafi veriš lykilžįttur ķ aš gera okkur kleift aš nį fullum yfirrįšum yfir aušlindum okkar ķ hafinu ķ kringum Ķsland.

Sjįlfstęšisflokkur og Alžżšuflokkur stóšu saman ķ barįttunni fyrir žvķ aš Ķsland yrši ašili aš EFTA undir lok Višreisnarįratugarins. Alžżšubandalagiš baršist hatrammlega gegn žeirri ašild og Framsóknarflokkurinn sagši hvorki jį jį eša nei nei eins og fręgt varš į žeim tķma.

Ašildin aš EFTA aušveldaši okkur ašgang aš mikilvęgum mörkušum ķ Evrópu. Hśn gekk aš vķsu aš nokkrum išngreinum daušum en žaš mįtti sjį fyrir. Hins vegar fól hśn hvorki ķ sér afsal į aušlindum né fullveldi. Žess vegna var hśn, žegar allt var lagt saman og annaš dregiš frį okkur til hagsbóta.

Sjįlfstęšisflokkur og Alžżšuflokkur stóšu lķka saman um ašild Ķslands aš hinu evrópska efnahagssvęši. Möguleikar į žvķ opnušust, žegar forystumenn Evrópusambandsins leitušu leiša til žess aš efla tengslin viš žjóšir, sem ekki töldu sig hafa hagsmuni af žvķ aš gerast ašilar aš Evrópusambandinu.

Ķ ašild aš EES fóls ekki afsal į aušlindum. Aš vķsu deildu menn um, hvort ķ žeirri ašild fęlist afsal į einhverjum hluta fullveldis okkar en nišurstašan varš sś aš enn greišari ašgangur aš mörkušum ESB-rķkja vęri okkur mikilvęgur.

Ašild aš Evrópusambandinu snżst um allt annaš og alveg sérstaklega og ekki sķzt, žegar horft er til žeirra breytinga, sem eru aš verša į Evrópusambandinu, sem stefnir nś hrašbyri aš žvķ aš verša Sambandsrķki Evrópu.

Meš ašild mundu formleg yfirrįš yfir helztu aušlindum okkar Ķslendinga fęrast til Brussel. Žetta er stašreynd, sem enginn reynir aš mótmęla.

Meš žįtttöku ķ Sambandsrķki Evrópu mundi Ķsland verša eins og lķtill hreppur į śtjašri žess 500 milljóna manna efnahagsveldis, sem engu mįli skipti og mundi engu rįša um eigin mįlefni.

Žetta tvennt, fullveldiš og yfirrįšin yfir aušlindunum er sį grundvallarmunur, sem er į ašild Ķslands aš ESB og žeirri žįtttöku ķ öšru samstarfi Evrópurķkja, sem viš höfum veriš žįtttakendur ķ m.a. fyrir tilverknaš Sjįlfstęšisflokksins.

En hvaš veldur žvķ, aš Sjįlfstęšisflokkur og hinn gamli Alžżšuflokksarmur Samfylkingarinnar lķta svo ólķkum augum į ašild aš ESB, sem raun ber vitni eftir aš hafa stašiš saman um ašild aš Atlantshafsbandalaginu, žįtttöku ķ EFTA og EES?

Getur veriš aš žaš eigi sér sögulegar skżringar?

Žaš er söguleg stašreynd, aš Sjįlfstęšisflokkurinn var ķ forystu fyrir žeim žjóšfélagsöflum, sem fyldu fast fram stofnun lżšveldis į Ķslandi 17. jśnķ 1944.

Žaš er lķka söguleg stašreynd, aš žeir, sem höfšu efasemdir um žį įkvöršun voru flestir śr röšum jafnašarmanna į Ķslandi.

Žaš er söguleg stašreynd, aš žeir menn voru til, sem voru ekki hrifnir af sambandslagasamningnum viš Dani 1918 og töldu ekki rétt aš Ķsland sęktist eftir fullveldi į žeim tķma. Hvašan komu žeir śrtölumenn? Žeir komu śr röšum jafnašarmanna žeirra tķma.

Getur veriš aš žarna sé komiš aš rótum žess grundvallarmunar sem er į afstöšu Sjįlfstęšisflokks og Samfylkingar til ašildar Ķslands aš ESB?

Aš jafnašarmenn hafi ķ raun og veru alltaf veriš žeirrar skošunar, aš Ķslendingar gętu ekki stašiš į eigin fótum og žess vegna vilji žeir aš landiš verši hluti af stęrri rķkjaheild.

Aš Sjįlfstęšisflokkurinn hafi alltaf veriš žeirrar skošunar, aš sjįlfstęši Ķslands og full yfirrįš yfir eigin aušlindum vęri žaš sem mįli skipti.

Žetta er aš mķnu mati svariš viš žeirri spurningu, sem Įrni Gunnarsson varpar fram ķ fyrirsögn greinar sinnar: Af hverju žessi andstaša Sjįlfstęšisflokksins?

 
Senda į Facebook  Senda į Twitter  Vista sem pdf  Prenta

Styrmir Gunnarsson er lögfręšingur og fyrrverandi ritstjóri Morgunblašsins. Hann hóf störf sem blašamašur į Morgunblašinu 1965 og varš ašstošarritstjóri 1971. Įriš 1972 varš Styrmir ritstjóri Morgunblašsins, en hann lét af žvķ starfi įriš 2008.

 
 
Mest lesiš
Fleiri pistlar

Umsóknarferli ķ andaslitrum - straumhvörf hafa oršiš ķ afstöšu til ESB-višręšna - réttur žjóšar­innar tryggšur

Žįttaskil uršu ķ samskiptum rķkis­stjórnar Ķslands og ESB fimmtudaginn 12. mars žegar Gunnar Bragi Sveinsson utanrķkis­rįšherra aftenti formanni rįšherrarįšs ESB og višręšu­stjóra stękkunarmįla ķ framkvęmda­stjórn ESB bréf. Textinn sem gildir gagnvart ESB er į ensku. Žar segir: „The Government of...

Grikkir eru ekki sjįlfstęš žjóš

Grikkir eru ekki sjįlfstęš žjóš. Žeir hafa aš vķsu mįlfrelsi viš boršiš ķ Brussel, sem ķslenzkir ašildarsinnar aš ESB leggja svo mikiš upp śr en į žį er ekki hlustaš og orš žeirra hafa engin įhrif.

Lķfsreynsla Grikkja lżsandi dęmi um örlög smįžjóšar sem gengur inn ķ fjölmennt rķkjabandalag

Žaš hefur veriš fróšlegt - ekki sķzt fyrir žegna smįžjóša - aš fylgjast meš įtökum Grikkja og annarra evrurķkja, sem ķ raun hafa veriš įtök į milli Grikkja og Žjóšverja. Ķ žessum įtökum hafa endurspeglast žeir djśpu brestir, sem komnir eru ķ samstarfiš innan evrurķkjanna og žar meš innan Evrópu­sambandsins.

Umbrotin ķ Evrópu geta haft ófyrirsjįanlegar afleišingar

Žaš er nokkuš ljóst aš sś uppreisn Mišjaršarhafsrķkja gegn žżzkum yfirrįšum innan Evrópu­sambandsins, sem Romano Prodi, fyrrum forsętis­rįšherra Ķtalķu og forseti framkvęmda­stjórnar ESB um skeiš, hvatti til fyrir allmörgum mįnušum er hafin. Kveikjan aš henni uršu śrslit žingkosninganna ķ Grikklandi fyrir viku.

 
 
    Um Evrópuvaktina     RSS