Sunnudagurinn 21. j˙lÝ 2019

Vinstri villa vi­ beitingu stjˇrnar­skrßrßkvŠ­a


Bj÷rn Bjarnason
20. september 2010 klukkan 21:26

Hvort heldur rŠtt er um beitingu ß 26. grein stjˇrnarskrßrinnar, um synjunarvald forseta ═slands ß l÷gum, e­a landsdˇm, kemur Ý ljˇs, a­ ■eir, sem hafa skipa­ sÚr ß vinstra kant stjˇrnmßlanna, hafa gengi­ lengra Ý beitingu ■essara ßkvŠ­a en borgaralegir stjˇrnmßlamenn. Ůß hafa ßkvar­anir um notkun ■essara ˙reltu lagaßkvŠ­a leitt til ßgreinings me­al vinstri manna. Er lÝklegt, a­ vegna hans ver­i vÝtŠkari samsta­a en ella um a­ breyta ■essum ßkvŠ­um stjˇrnarskrßrinnar.

Ëlafur Ragnar GrÝmsson, sem ß sÝnum tÝma sag­i skili­ vi­ Framsˇknarflokkinn og reri ß pˇlitÝsk mi­ til vinstri vi­ hann, var­ fyrstur forseta til a­ beita 26. grein stjˇrnarskrßrinnar. Ůetta ger­i hann 2. j˙nÝ ßri­ 2004.

Ëlafur Ragnar beitti hinu umdeilda forsetavaldi ■ˇ ekki fyrst Ý ■ßgu al■ř­unnar heldur Baugsmanna, sem heimtu­u frelsi til a­ s÷lsa undir sig smßs÷lumarka­ og fj÷lmi­lamarka­ landsmanna. Valdbeiting Ëlafs Ragnars leiddi til ■ess, a­ Baugsmenn gßtu s÷lsa­ undir sig eins miki­ af fj÷lmi­lamarka­inum og ■eir kusu.

┴kv÷r­un Ëlafs Ragnars var a­ ÷­rum ■rŠ­i hefnd af hans hßlfu Ý gar­ DavÝ­s Oddssonar. Ëlafur Ragnar slˇst ■ar Ý f÷r me­ stjˇrnarandst÷­unni, Samfylkingu og vinstri-grŠnum, sem skipu­u sÚr undir merki Baugsmanna Ý barßttunni fyrir frelsi ■eirra til a­ rß­skast me­ fj÷lmi­la a­ eigin vild.

Ůegar Ëlafur Ragnar beitti neitunarvaldinu, var Sigur­ur G. Gu­jˇnsson, forsvarsma­ur forsetaframbo­s hans 1996 og 2000, forstjˇri Nor­urljˇsa, eignarhaldsfyrirtŠkja Baugsmi­lanna. Baugsmenn losu­u sig vi­ Sigur­ G. um fjˇrum mßnu­um, eftir a­ Ëlafur Ragnar rÚtti ■eim hjßlparh÷nd.

A­sta­an var ÷nnur, ■egar Ëlafur Ragnar beitti neitunarvaldinu ÷­ru sinni, Ý ßrsbyrjun 2010. Ůß h÷f­u um 60.000 manns sent forsetaembŠttinu ßskorun um, a­ ■jˇ­in fengi a­ segja ßlit sitt ß Icesave-l÷gum SteingrÝms J. Sigf˙ssonar Ý ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slu. Ëlafur Ragnar var­ vi­ ■eirri kr÷fu. Ůjˇ­aratkvŠ­agrei­slan um l÷gin fˇr fram 6. mars, 2010. 98% kjˇsenda, sem tˇk afst÷­u, hafna­i Icesave-l÷gunum.

Ůegar Ëlafur Ragnar beitti neitunarvaldinu fyrra sinni, rŠddi hann vi­ DavÝ­ Oddsson Ý sÝma og sag­i honum Ý fßum or­um, hva­ hann Štla­i a­ gera. DavÝ­ taldi, a­ fyrir ßkv÷r­un forseta hef­i rÝkisrß­i­ ßtt a­ koma saman. Ůar hef­i forseti ßtt a­ gera grein fyrir afst÷­u sinni.

═ seinna skipti­ bar SteingrÝmur J. Icesave-l÷gin upp til sta­festingar vi­ forseta ß rÝkisrß­sfundi, 31. desember, 2009. Ëlafur Ragnar lÚt ekki svo lÝti­ ß fundinum a­ skřra rß­herrum frß ■vÝ, hva­ hann Štla­i a­ gera. Hann tˇk sÚr umhugsunarfrest! Jˇhanna Sigur­ardˇttir sŠtti sig vi­ ■a­ og SteingrÝmur J. lÝka. Hann sag­i a­ vÝsu nokkrum d÷gum sÝ­ar, a­ ■a­ hef­u veri­ mist÷k hjß sÚr. Forseti hef­i ßtt a­ afgrei­a mßli­ Ý rÝkisrß­inu.

═ bß­um ■essum tilvikum gekk Ëlafur Ragnar ß svig vi­ ■ß t˙lkun ß 26. grein stjˇrnarskrßrinnar, a­ forseta bŠri a­ vir­a ■ingrŠ­i vi­ ßkv÷r­un sÝna. Hann hafna­i einnig ■eirri l÷gfrŠ­ilegu skřringu, a­ vegna ßbyrg­arleysis forseta ß stjˇrnarath÷fnum, ■yrfti rß­herra a­ eiga a­ild a­ beitingu 26. greinarinnar.

Engum borgaralega sinnu­um forseta hef­i dotti­ Ý hug a­ feta ■ß braut vi­ t˙lkun og beitingu ß 26. grein stjˇrnarskrßrinnar, sem Ëlafur Ragnar hefur gert. Hann hefur hrifsa­ til sÝn v÷ld, sem me­ ÷llu er ˇe­lilegt, a­ einn ma­ur hafi og beiti ßn samrß­s Ý rÝkisrß­i. Ëlafur Ragnar hefur endanlega breytt rÝkisrß­inu Ý tildur me­ framg÷ngu sinni.

Vinstri-grŠnir settust Ý rÝkisstjˇrn 1. febr˙ar 2009, fyrstu hreinrŠktu­u vinstri stjˇrnina. Ingibj÷rg Sˇlr˙n GÝsladˇttir lag­i grunn a­ ■essari rÝkisstjˇrn me­ ■vÝ a­ krefjast ■ess af Geir H. Haarde, a­ hann viki sŠti sem forsŠtisrß­herra fyrir Jˇh÷nnu Sigur­ardˇttur. Hef­i Geir gert ■a­, hef­i Samfylkingin seti­ ßfram Ý rÝkisstjˇrn me­ SjßlfstŠ­isflokknum. Geir hafna­i hins vegar ■essum afarkostum og stˇ­ allur ■ingflokkur sjßlfstŠ­ismanna a­ baki honum.

Tv÷ meginmßl bjuggu a­ baki stjˇrnarmynduninni. ═ fyrsta lagi, a­ Samfylkingin nŠ­i fram ■vÝ stefnumarki sÝnu, a­ ═sland sŠkti um a­ild a­ ESB. ═ ÷­ru lagi, a­ vinstri-grŠnir nŠ­u sÚr ni­ri ß SjßlfstŠ­isflokknum.

N˙ hefur veri­ skřrt frß ■vÝ, a­ fyrir myndun stjˇrnarinnar 1. febr˙ar 2009 hafi veri­ rŠtt um, a­ Svavar Gestsson yr­i a­lasamningama­ur ═slands vi­ ESB. Af ■vÝ var­ ekki. Hann var­ hins vegar a­alsamningama­ur ═slands um Icesave. Ătlun hans og SteingrÝms J. var a­ b˙a ■annig um hn˙ta, a­ ÷rugglega yr­i unnt a­ klÝna ÷llu Icesave-mßlinu ß SjßlfstŠ­isflokkinn. Ůau ßform runnu ˙t Ý sandinn, eftir a­ Ëlafur Ragnar beitti neitunarvaldi sÝnu.

NŠsta skipulega atlaga vinstri-grŠnna a­ sjßlfstŠ­ism÷nnum felst Ý ■eirri till÷gu Atla GÝslasonar, ■ingmanns vinstri-grŠnna, a­ draga ■ß Geir H. Haarde og ┴rna M. Mathiesen fyrir landsdˇm. Atli treysti sÚr ■ˇ ekki a­ einblÝna ß sjßlfstŠ­isrß­herra vi­ ger­ ßkŠrunnar heldur ßkva­ a­ draga samfylkingarrß­herrana Ingibj÷rgu Sˇlr˙nu GÝsladˇttuir og Bj÷rgvin G. Sigur­sson undir ßkŠruhattinn.

═ tilefni af ■vÝ, a­ Atli GÝslason og me­nefndarmenn hans ßkvß­u a­ dusta ryki­ af landsdˇmsl÷gunum, sneri Morgunbla­i­ sÚr til Gu­mundar Hßlfdanarsonar, prˇfessors Ý sagnfrŠ­i Ý Hßskˇla ═slands. ═ bla­inu sag­i laugardaginn 18. september (feitletrun mÝn):

„┴ri­ 1962 er ßkve­i­ a­ semja nř l÷g um landsdˇm vegna ■ess a­ ßkvŠ­i um hann eru Ý stjˇrnarskrßnni. M÷nnum finnst a­ ■ess vegna ver­i ■essi dˇmur a­ vera til. L÷gunum er ■vÝ breytt, fyrst og fremst til a­ gera reglurnar um skipan dˇmsins skiljanlegri og framkvŠmanlegri.

Ůa­ er alveg greinilegt af umrŠ­unum um frumvarpi­ ßri­ 1962 a­ m÷nnum finnst ■etta eiginlega vera ˙relt. Bjarni Benediktsson, ■ßverandi dˇmsmßlarß­herra, segir a­ ■essir dˇmstˇlar, sem eru ß ■eim tÝma til vÝ­ast hvar Ý Evrˇpu og sjßlfsagt enn■ß, sÚu upphaflega hugsa­ir til a­ hafa hemil ß ■jˇ­h÷f­ingjanum. ═ stjˇrnarskrßnni er ■a­ formlega sÚ­ forsetinn sem skipar framkvŠmdavaldi­. Ůetta haf­i veri­ virkt Ý Evrˇpu vÝ­ast hvar alveg fram undir lok 19. aldar. Ůetta var ■vÝ lei­ l÷ggjafarvaldsins til a­ hafa hemil ß framkvŠmdavaldinu.

Bjarni segir sÝ­an a­ n˙ sÚ framkvŠmdavaldi­ komi­ undir l÷ggjafarvaldi­, meirihluti Al■ingis skipi framkvŠmdavaldi­ og ■vÝ sÚ ekki nein sÚrst÷k ■÷rf fyrir ■etta lengur. Ůetta er hins vegar Ý stjˇrnarskrß og ■vÝ er landsdˇmur ßfram skipa­ur.“

Gu­mundur sag­i a­ segja mŠtti a­ Bjarni og Ëlafur Jˇhannesson [prˇfessor Ý stjˇrnskipunarrÚtti og sÝ­ar forma­ur Framsˇknarflokkins], sem samdi l÷gin um landsdˇm og rß­herraßbyrg­, hef­u liti­ landsdˇm s÷mu augum og neitunarvald forseta. Ůetta vŠri eins konar ney­arhemill sem ■eir reiknu­u ekki me­ a­ yr­i nota­ur.

═ umrŠ­unum um landsdˇm ßri­ 1962 segir Bjarni a­ ■a­ sÚu tvŠr a­allei­ir til a­ dŠma rß­herra. Annar vegar a­ ■a­ sÚ sam■ykkt vantraust ß rß­herra ß Al■ingi og hann missi ■ar me­ embŠtti­. Hins vegar ef ■eir brjˇta landsl÷g ■ß fari mßli­ fyrir almenna dˇmstˇla. Gu­mundur sag­i a­ Ý umrŠ­unum 1962 hef­u ■ingmenn ekki reynt a­ lřsa ■vÝ hvernig ■eir sŠju fyrir sÚr a­ landsdˇmur kŠmi til me­ a­ starfa.„

Ëlafur Jˇhannesson var­ forma­ur Framsˇknarflokksins. Ëlafur Ragnar var ■ß Ý Framsˇknarflokknum. Hann lenti Ý ˙tist÷­um vi­ Ëlaf Jˇhannesson. Vegna ßgreinings ■eirra stofna­i Ëlafur Ragnar M÷­ruvallahreyfinguna til vinstri vi­ Framsˇknarflokkinn. SÝ­ar gekk Ëlafur Ragnar Ý Al■ř­ubandalagi­. Ůar mynda­i hann forystusveit me­ SteingrÝmi J. og Svavari Gestssyni.

Eftir a­ Ëlafur Ragnar lÚt undan ■rřstingi almennings Ý Icesave-mßlinu og lausn ■eirra Svavars og SteingrÝms J. ß Icesave-deilunni var hafna­ ß eftirminnilegan hßtt, hafa ■eir fÚlagar har­lega gagnrřnt beitingu Ëlafs Ragnars ß 26. grein stjˇrnarskrßrinnar. Vilja ■eir, a­ ÷nnur ˙rrŠ­i ver­i sett Ý stjˇrnarskrßna um lei­ir til a­ vÝsa mßlum til ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slu. Mß Štla, a­ vÝ­tŠk samsta­a sÚ ß al■ingi um a­ afnema 26. greinina.

Beiting vinstri manna ß landsdˇmsßkvŠ­i stjˇrnarskrßrinnar ver­ur a­ lÝkindum til ■ess, a­ ■a­ ßkvŠ­i ver­i einnig numi­ ß brott Ý stjˇrnarskrßnni. Ă fleiri ßtta sig ß ■vÝ, a­ t˙lkun Atla GÝslasonar og ■eirra, sem hallast a­ ßkŠrumßlsta­ hans, stenst ekki neinar kr÷fur, sem e­lilegt er a­ gera til ßkŠru.

Framganga Ëlafs Ragnars undir merkjum 26. gr. stjˇrnarskrßrinnar var­ til gri­rofa milli hans og SteingrÝms J. Sigf˙ssonar. Framganga Atla GÝslasonar me­ stu­ningi SteingrÝms J. til a­ breyta pˇlitÝskum andstŠ­ingum Ý sakamenn hefur leitt til klofnings me­al stjˇrnarflokkanna, eftir a­ Jˇhanna Sigur­ardˇttir, forsŠtisrß­herra, sag­i ß al■ingi 20. september, a­ h˙n hef­i efasemdir um, a­ rÚtt vŠri a­ ßkŠra rß­herrana fjˇra, sem meirihluti nefndar Atla vildi a­ yr­u dregnir fyrir landsdˇm. Jˇhanna sag­i, a­ ß ■eim tÝma sem rß­herrarnir sßtu Ý embŠttum sÝnum hef­u ■eir ekki geta­ komi­ Ý veg fyrir hrun fjßrmßlakerfisins. ═tarlegri rannsˇkn hef­i ßtt a­ fara fram ß meintri vanrŠkslu ■eirra gert hef­i veri­ af nefnd Atla.

Ůessi yfirlřsing Jˇh÷nnu kom ■ingm÷nnum vinstri-grŠnna Ý opna skj÷ldu. Fyrir Jˇh÷nnu vakir fyrst og sÝ­ast a­ gŠta hagsmuna Ingibjargar Sˇlr˙nar GÝsladˇttur, sem ger­i hana a­ forsŠtisrß­herra. Ingibj÷rg Sˇlr˙n hefur gengi­ ß fund framkvŠmdastjˇrnar og ■ingflokks Samfylkingarinnar til a­ gagnrřna ni­urst÷­u Atla GÝslasonar.

Sama ßstŠ­a er fyrir ßgreiningi me­al vinstri manna um landsdˇminn og 26. greinina ľ um er a­ rŠ­a valdbeitingu Ý pˇlitÝskum tilgangi. Ëlafur Ragnar hefur reynst ˇ˙treiknanlegur Ý ßkv÷r­unum sÝnum og a­fer­ vi­ notkun ß 26. greininni. Ver­i fari­ a­ kr÷fu Atla GÝslasonar um ßkŠrur fyrir landsdˇmi, yr­i vi­urkennd nř duttlungakennd a­fer­ vi­ t˙lkun ß stjˇrnl÷gum. Al■ingi getur st÷­va­ ofrÝki Atla GÝslasonar me­ ■vÝ a­ fella ßlyktun hans um ßkŠrur. Al■ingi ver­ur hins vegar a­ breyta stjˇrnarskrßnni til a­ verjast duttlungum Ëlafs Ragnars.

Ëvarleg me­fer­ vinstrisinna ß stjˇrnl÷gum lř­veldisins hefur skapa­ pˇlitÝska upplausn Ý ■eirra r÷­um og ÷ryggisleysi um stjˇrnskipun rÝkisins. Hvort tveggja skapar vanda og ˇvissu, sem ver­ur a­ ey­a me­ breytingum ß stjˇrnarskrß.

 
Senda ß Facebook  Senda ß Twitter  Vista sem pdf  Prenta

Bj÷rn Bjarnason var ■ingma­ur SjßlfstŠ­isflokksins frß ßrinu 1991 til 2009. Hann var menntamßlarß­herra 1995 til 2002 og dˇms- og kirkjumßlarß­herra frß 2003 til 2009. Bj÷rn var bla­ama­ur ß Morgunbla­inu og sÝ­ar a­sto­arritstjˇri 1979 til 1991.

 
 
Mest lesi­
Fleiri pistlar

Umsˇknarferli Ý andaslitrum - straumhv÷rf hafa or­i­ Ý afst÷­u til ESB-vi­rŠ­na - rÚttur ■jˇ­ar­innar trygg­ur

Ůßttaskil ur­u Ý samskiptum rÝkis­stjˇrnar ═slands og ESB fimmtudaginn 12. mars ■egar Gunnar Bragi Sveinsson utanrÝkis­rß­herra aftenti formanni rß­herrarß­s ESB og vi­rŠ­u­stjˇra stŠkkunarmßla Ý framkvŠmda­stjˇrn ESB brÚf. Textinn sem gildir gagnvart ESB er ß ensku. Ůar segir: äThe Government of...

Grikkir eru ekki sjßlfstŠ­ ■jˇ­

Grikkir eru ekki sjßlfstŠ­ ■jˇ­. Ůeir hafa a­ vÝsu mßlfrelsi vi­ bor­i­ Ý Brussel, sem Ýslenzkir a­ildarsinnar a­ ESB leggja svo miki­ upp ˙r en ß ■ß er ekki hlusta­ og or­ ■eirra hafa engin ßhrif.

LÝfsreynsla Grikkja lřsandi dŠmi um ÷rl÷g smß■jˇ­ar sem gengur inn Ý fj÷lmennt rÝkjabandalag

Ůa­ hefur veri­ frˇ­legt - ekki sÝzt fyrir ■egna smß■jˇ­a - a­ fylgjast me­ ßt÷kum Grikkja og annarra evrurÝkja, sem Ý raun hafa veri­ ßt÷k ß milli Grikkja og Ůjˇ­verja. ═ ■essum ßt÷kum hafa endurspeglast ■eir dj˙pu brestir, sem komnir eru Ý samstarfi­ innan evrurÝkjanna og ■ar me­ innan Evrˇpu­sambandsins.

Umbrotin Ý Evrˇpu geta haft ˇfyrirsjßanlegar aflei­ingar

Ůa­ er nokku­ ljˇst a­ s˙ uppreisn Mi­jar­arhafsrÝkja gegn ■řzkum yfirrß­um innan Evrˇpu­sambandsins, sem Romano Prodi, fyrrum forsŠtis­rß­herra ═talÝu og forseti framkvŠmda­stjˇrnar ESB um skei­, hvatti til fyrir allm÷rgum mßnu­um er hafin. Kveikjan a­ henni ur­u ˙rslit ■ingkosninganna Ý Grikklandi fyrir viku.

 
 
    Um Evrˇpuvaktina     RSS