Fstudagurinn 18. oktber 2019

lkar leiir Finna og Eistlendinga vi upptku evru


Sveinn Eldon
14. desember 2010 klukkan 13:57

Um nstu ramt kveja Eistlendingar bi gamla ri og sinn eigin gjaldmiil. Margir kveja gjaldmiilinn krooni me meiri trega en eir fagna nja gjaldmilinum evru. Fr v a Eistland hlaut sjlfsti vi hrun Sovtrkjanna hefur krooni veri gjaldmiill jarinnar.

tt Eistland s Evrpusambandinu, eru skiptar skoanir meal Eistlendinga hvort skynsamlegt s a falla fr eigin gjaldmili. Flestir eirra muna vel t egar landi var lveldi Sovtrkjunum og gjaldmiillinn rblur. Mrgum Eistlendingum finnst eir su a afsala sr hluta af sjlfsti snu me v a htta a nota eigin gjaldmiil sta gjaldmiils sem minnir mjg rbluna. Mikilvgar kavarir um fjrml landsins veri framvegis teknar Frankfurt og Brussel en ekki Tallin, tt a s a vsu gn skrra en sambrilegar kvaranir su teknar Moskvu eins og ur fyrr. Samkvmt njustu skoanaknnunum vill tpur helmingur Eistlendinga (46%) a essar kvaranir su teknar af Eistlendingum sjlfum Tallin, en ekki af tlendingum Selabanka Evrpu Frankfurt.

rtt fyrir a tpur helmingur landsmanna vilji halda fram notkun krooni, hefur enginn stjrnmlaflokkur haft a stefnuskr sinni. vert mti hefur mikil samstaa veri meal stjrnmlamanna um a brjta alla andstu vi gjaldmilaskiptin bak aftur. Hafa sumir eirra janfvel gengi svo langt a ala eirri lf sem rkir milli eistnesku mlandi ba Eistlands og hinna rssnesku mlandi. rijungur Eistlendinga hafa rssnesku a murmli. Fylgismenn evrunar hafa gert v skna a hinir rssneskumlandi ttist a landi fjarlgist sfellt Rssland og vilji v ekki upptku gjaldmili ESB. etta flk vilji a Eistland s lepprki Rsslands og s ess vegna mti evrunni.

a er auvelt a vekja upp ennan draug Eistlandi vegna sgu landsins. Eistland hefur vegna smar sinnar (45 sund ferklmetrar og 1,4 milljnir ba 2010) og legu aldrei tt neinn annan kost en stu lepprkis ea nlendu ess veldis sem sterkast er innanveru Eystrasalti hverju sinni. Fyrr ldum var a Danmrk, san skir riddarar og kaupmenn, Svj, Rssland, um stutta hr skaland, san Rssland aftur og n ESB.

Athyglisvert er a kfustu fylgismenn evrunar saka andstinga sna um a ganga erinda Kremlarvaldsins og um landr. slandi er essu fugt fari, ar hika sumir fylgismenn ESB og evrunnar ekki vi a saka andstinga sna um raunsi og yfirdrifna jerniskennd ea jafnvel nasisma! essir slendingar eiga a sameiginlegt me eistneskum skoanabrrum snum a aalvopn eirra er ekki stareyndir ea skynsamleg rksemdafrsla, heldur tilraun til a kasta rr andstinginn.

Almenningur Eistlandi hefur haft hyggjur af v a verlag muni hkka eftir ramtin. Flk tti sig ekki veri evrum. Verslanir og jnustufyrirtki muni nota tkifri og hkka ver vrum og jnustu. Vrur hafa veri vermerktar bi krooni og evrum eitt r og svo mun vera enn um hr, hrslan vi sngghkkanir virist v ekki rkum reist.

Reynsla Finna vi innleiingu evrunnar var samt s, a vrur sem flk keypti sjaldan (t.d. blm og msar snyrtivrur) og flest jnusta hkkai verulega vi gjaldmilaskiptin. Finnsk stjrnvld hldu v stft fram a etta vri ekki anna en myndun almennings vegna brenglas verskyns. Nlega hafa veri birtar niurstur gamalla verkannana sem sna svart hvtu a almenningur hafi rtt fyrir sr. Svipaa sgu er einnig a segja fr Hollandi og fleiri evru-rkjum. Flki var sagt a keisarinn „vri ekki nakinn“ a v, fvsum almenningi, sndist a.

Reynsla Finna snir einnig a a tekur flk langan tma a venja sig vi ver njum gjaldmili. annig sndi knnun sem var ger 2005 (fjrum rum eftir gjaldmilaskiptin Finnlandi) a flestir Finnar „hugsuu“ enn finnskum mrkum. Einungis brn og unglingar „hugsuu“ evrum, arir margflduu ver evrum me 6 og fengu t ver gamla gjaldmilinum, finnskum mrkum.

Fylgismenn evru benda mjg a kaupmttur eistneskra launa s betur tryggur evrum en krooni. Krooni s einfaldlega of ltill gjaldmiill og veikbura til a unnt s a tryggja kaupmtt launa varanlega. Vissulega er a svo a stugt ver innfluttum vrum fr lndum sem nota evru er all vel tryggt, en ar me er ekki sagt a kaupgeta eistnesks almennings s trygg. Stareynd er a gengi krooni gagnvart evru er of htt. Gengi er 15 krooni fyrir 1 evru. Rtt gengi er sennilega yfir 20 krooni fyrir 1 evru. etta ha gengi kronunar hkkar verlag Eistlandi (tali evrum) og veldur v a eistneskar vrur og jnustu vera of drar til a vera samkeppnishfar bi Eistlandi og erlendis.

Straumur feramanna til Esitlands hefur minnka mjg undafarin rj r og atvinnuleysi hefur aukist verulega og er n tp 15%. Vart arf a taka fram a kaupmttur eistneskra atvinnuleysingja er ekki mikill ftku landi me htt verlag. jartekjur mann Eistlandi eru 17.500 dollarar, en slandi 38.000 dollarar.

Finnar fru ara lei en Eistlendingar. eir festu gengi finnska marksins og evrunnar egar gengi var 6 finnsk mrk fyrir 1 evru. etta gengi marksins gagnvart evru jafngilti 30% gengisfellingu finnska markinu. Rtt gengi hefi veri 4,50 finnsk mrk fyrir 1 evru. essi gengisfelling rvai mjg finnskan tflutning og minnkai atvinnuleysi sem var miki vandaml Finnlandi. San hefur tekjurunin veri eitt helsta efnahagsvandaml Finna. eim hefur tekist furu vel a halda launum niri og eru laun almennings Finnlandi lgri en va ESB. Launum er haldi niri me atvinnuleysisgrlunni. Minnt er hana bi af stjrnvldum og vinnuveitendum og jafnvel af verkalsforklfum egar launasamningar eru lausir.

Launamunur er ltill Finnlandi en ekki tekjumunur. Fjrmagnstekjur eru har og hafa hkka san landi skipti um gjaldmiil. fyrsta sinn sgu Finnlands er n risin upp sttt aumanna sem flytur f sitt miskunnarlaust anga sem arsemin er hst. ur voru ar einungis feinir aukfingar sem ttu hgt me a flytja f sitt nokku og tldu sig bera skyldur gagnvart landi og j.

sta er til a vi slendingar hugum a lkum aferum essara tveggja ngranna Eistlendinga og Finna vi gjaldmilaskipti og gefum gaum a run efnahagslfs janna eftir skiptin. Ltil j sem notar aljlegan gjaldmiil, hefur lti vald yfir run eigin efnahagslfs.

Viljum vi slendingar enn meiri fjrhagslega misskiptingu jflaginu eins og Finnlandi? Ea sttum vi okkur vi str auki (sennilega varanlegt) atvinnuleysi eins og Eistlandi? Ef vi viljum hvorugt er einfaldast a a nota fram eigin gjaldmiil, krnuna, en vanda san eigin hagstjrn betur en til essa. Ekki skortir okkur hft og vel mennta flk til ess arna. etta flk arf a komast strf ar sem a getur haft hrif gang efnahags- og fjrmla lands og jar. Dagar leikmannsins eru taldir.

 
Senda  Facebook  Senda  Twitter  Vista sem pdf  Prenta

Nafn: Sveinn Eldon Fddur Reykjavk 1950 Heimspekingur og hagfringur a mennt. Hefur starfa sem hsklakennari bi slandi og Finnlandi ar sem hann starfar n.

 
 
Mest lesi
Fleiri pistlar

Umsknarferli andaslitrum - straumhvrf hafa ori afstu til ESB-virna - rttur jar­innar tryggur

ttaskil uru samskiptum rkis­stjrnar slands og ESB fimmtudaginn 12. mars egar Gunnar Bragi Sveinsson utanrkis­rherra aftenti formanni rherrars ESB og viru­stjra stkkunarmla framkvmda­stjrn ESB brf. Textinn sem gildir gagnvart ESB er ensku. ar segir: The Government of...

Grikkir eru ekki sjlfst j

Grikkir eru ekki sjlfst j. eir hafa a vsu mlfrelsi vi bori Brussel, sem slenzkir aildarsinnar a ESB leggja svo miki upp r en er ekki hlusta og or eirra hafa engin hrif.

Lfsreynsla Grikkja lsandi dmi um rlg smjar sem gengur inn fjlmennt rkjabandalag

a hefur veri frlegt - ekki szt fyrir egna smja - a fylgjast me tkum Grikkja og annarra evrurkja, sem raun hafa veri tk milli Grikkja og jverja. essum tkum hafa endurspeglast eir djpu brestir, sem komnir eru samstarfi innan evrurkjanna og ar me innan Evrpu­sambandsins.

Umbrotin Evrpu geta haft fyrirsjanlegar afleiingar

a er nokku ljst a s uppreisn Mijararhafsrkja gegn zkum yfirrum innan Evrpu­sambandsins, sem Romano Prodi, fyrrum forstis­rherra talu og forseti framkvmda­stjrnar ESB um skei, hvatti til fyrir allmrgum mnuum er hafin. Kveikjan a henni uru rslit ingkosninganna Grikklandi fyrir viku.

 
 
    Um Evrpuvaktina     RSS