Fimmtudagurinn 18. j˙lÝ 2019

Afarkostir ┴rna Pßls: gjaldeyris­h÷ft e­a ESB-a­ild


Bj÷rn Bjarnason
27. desember 2010 klukkan 13:32

┴rni Pßll ┴rnason, efnahags- og vi­skiptarß­herra, skrifar jˇlahuglei­ingu gegn krˇnunni Ý FrÚttabla­i­ ■ri­ja jˇladag. Rß­herranum stillir upp tveimur kostum: anna­ hvort ver­a hÚr ßfram gjaldeyrish÷ft e­a ═sland gengur Ý ESB og tekur upp evru. Vill hann fß sem flesta til samrß­s um ■essa kosti sem hann segir a­ vakni vi­ lestur nřrrar skřrslu Se­labanka ═slands: Peningastefnan eftir h÷ft.

Ni­ursta­a rß­herrans um hina tvo kosti: h÷ft e­a evru byggist ß illa r÷kstuddum fullyr­ingum hans um skort ß erlendum fjßrfestingum hÚr ß landi annars vegar og vandrŠ­in ß evru-svŠ­inu hins vegar.

Skortur ß erlendri fjßrfestingu

Um skortinn ß erlendri fjßrfestingu segir ┴rni Pßll me­al annars:

„[S]mŠ­ og veikleiki gjaldmi­ilsins [krˇnunnar] hefur veri­ stŠrsta hindrunin Ý vegi erlendrar fjßrfestingar um ßratugi.“

Fur­ulegt er a­ lesa ■essa sko­un Ý grein eftir rß­herra Ý rÝkisstjˇrn Jˇh÷nnu Sigur­ardˇttur, ■ar sem hver h÷ndin er uppi ß mˇti annarri Ý ÷llum mßlum en ■ˇ helst vegna erlendrar fjßrfestingar. Mßr Gu­mundsson, se­labankastjˇri, sag­i ß d÷gunum Ý samtali vi­ Ingva Hrafn Jˇnsson ß sjˇnvarpsst÷­inni ═NN a­ erlendir fjßrfestar hefur meiri ßhyggjur af pˇlitÝskri ˇvissu Ý landinu en efnahagslegri ˇvissu.

Krˇnan stendur ekki Ý vegi fyrir ■vÝ a­ ˙tlendingar hafi ßhuga ß a­ fjßrfesta hÚr ß landi heldur rÝkisstjˇrnin og ■ar me­ ┴rni Pßll ┴rnason. Allt frß ■vÝ a­ Alusuisse festi fÚ Ý ßlveri hÚr ß sj÷unda ßratug sÝ­ustu aldar hafa pˇlitÝsk ÷fl unni­ gegn erlendri fjßrfestingu Ý landinu. Ůau rß­a n˙ innan rÝkisstjˇrnar Jˇh÷nnu Sigur­ardˇttur.

═ sama t÷lubla­i FrÚttabla­sins og ┴rni Pßll kennir krˇnunni um skort ß erlendri fjßrfestingu, rŠ­ir Ëlafur Ů. Stephensen, ritstjˇri bla­sins, um ■ennan sama skort ß erlendri fjßrfestingu og segir me­al annars:

„Magma-mßli­ [■a­ er langvinn deila um erlenda fjßrfestingu Ý HS Orku] hefur miklu vÝ­tŠkari ßhrif en stjˇrnv÷ld ßtta sig sennilega ß. Ůa­ hefur ekki a­eins ßhrif ß Magma og a­ra hugsanlega fjßrfesta Ý orkugeiranum. Ůa­ fŠlir frß ˙tlenda fjßrfesta, hva­a nafni sem ■eir nefnast. Ůegar al■jˇ­legir fjßrfestar frÚtta a­ ß ═slandi sÚ tala­ um a­ ˇgilda l÷glega samninga, sam■ykkja afturvirka l÷ggj÷f gegn fjßrfestingum e­a ■jˇ­nřta fyrirtŠki, taka ■eir til fˇtanna.

Me­ framg÷ngu rÝkisstjˇrnarinnar gagnvart erlendum fjßrfestum er ekki eing÷ngu komi­ Ý veg fyrir a­ peningar komi inn Ý Ýslenzkt atvinnulÝf til a­ flřta endurreisn ■ess, skapa hagv÷xt og fŠkka atvinnulausum. Ůa­ er s÷mulei­is stu­la­ a­ ■vÝ a­ endurreisa og vi­halda ■eirri ˇheilbrig­u sam■j÷ppun Ý eignarhaldi, sem vi­gekkst Ý Ýslenzku atvinnulÝfi ßratugum saman.“

Um lei­ og undir ■essa sko­un Ëlafs er teki­ skal lřst ßhyggjum yfir ■vÝ, a­ sß rß­herra Ý rÝkisstjˇrninni sem ber ßbyrg­ ß starfsemi fjßrmßlafyrirtŠkja og efnahagsstjˇrn skuli neita a­ horfast Ý augu vi­ aflei­ingar stefnu rÝkisstjˇrnarinnar, ■ar sem hann situr. Ůar er a­ finna hina pˇlitÝsku ˇvissu sem fjßrfestar ˇttast.

Vandinn ß evru-svŠ­inu

┴ evru-svŠ­inu glÝma stjˇrnmßlamenn vi­ efnahagsvanda, ßn ■ess a­ hafa fundi­ ß honum nokkra lausn. Lei­togar rÝkjanna komu saman til fundar Ý Brussel 16. og 17. desember og ßlyktu­u um varanlegan st÷­ugleikasjˇ­ fyrir evruna frß og me­ 2013. Me­ ÷llu er ˇljˇst hvernig ■eir Štla a­ leysa vandann um nŠstu ßramˇt e­a ß nŠsta ßri. Hlaupi­ hefur veri­ undir bagga me­ Grikkjum og ═rum en Port˙galir og Spßnverjar eru sag­ir standa ß milli vonar og ˇtta Ý bi­stofu evrˇpska se­labankastjˇrans Ý Frankfurt, gŠslumanns evrunnar. Tali­ er a­ kannski takist a­ hjßlpa Port˙g÷lum en vandi Spßnverja yr­i evru-sjˇ­um ofraun.

Hva­ ver­ur um evruna? Ůessari stˇru spurningu hefur alls ekki veri­ svara­.

┴rni Pßll ┴rnason křs a­ skauta fram hjß evru-vandanum Ý jˇlahuglei­ingu sinni. Hann lÝkir vanda Grikkja vi­ ■a­ sem gerst hafi Ý „einst÷kum sveitarfÚl÷gum hÚr ß landi, ■ar sem lifa­ hefur veri­ um efni fram.“ Um ═ra segir hann a­ a­ild ■eirra a­ evrunni veiti ■eim a­gang a­ erlendri fjßrfestingu og ■ess vegna geri ■eir rß­ fyrir hra­ri endurgrei­slu skulda. Ůß segir rß­herrann um eigin ■jˇ­:

„Okkur hefur ßratugum saman gengi­ b÷lvanlega a­ la­a erlenda fjßrfestingu a­ ═slandi og flest bendir til a­ tiltr˙ ß Ýslensku krˇnuna ver­i engin um ßratugaskei­ Ý kj÷lfar hrunsins. Ef fjßrfesting ver­ur ßfram d÷pur hÚr ß landi kann hˇfleg skuldsetning a­ ver­a okkur vandasamara ˙rlausnarefni en miklar skuldir eru ═rum.“

HÚr heggur ┴rni Pßll enn Ý ■ann knÚrunn a­ Ýslenska krˇnan standi okkur fyrir ■rifum gagnvart erlendum fjßrfestum. Vegna evrunnar la­i ═rar hins vegar a­ sÚr mikla fjßrfestingu. ┴rni Pßll lŠtur ■ess ˇgeti­ a­ ˇhlutdrŠgir ßlitsgjafar sem bera saman st÷­u ═ra og ═slendinga eftir bankahrun komast jafnan a­ ■eirri ni­urst÷­u a­ sjßlfstŠ­ur gjaldmi­ill ═slendinga valdi ■vÝ a­ ■eir nßi sÚr fyrr ß strik og ═rar. Ůess megi strax sjß merki. ┴rni Pßll segir hins vegar a­ „helgisagan“ um sveigjanleika krˇnunnar hafi „fengi­ ß sig einhvers konar frumspekilega ßru.“ Til hverra er hann a­ vÝsa? Hinna erlendu ßlitsgjafa?

„Eftirhrunskrˇnan“

Engu er lÝkara en umrŠ­ur um hinn mikla vanda evrunnar og rÝkja ß evru-svŠ­inu hafi algj÷rlega fari­ fram hjß ┴rna Pßli. Ůegar kemur a­ ■eim ■Štti Ý ■rˇun al■jˇ­legra efnahagsmßla setur efnahags- og vi­skiptarß­herra ═slands kÝkinn einfaldlega fyrir blinda auga­. Ůess Ý sta­ veltir hann fyrir vanda ■ess gjaldmi­ils sem hann kallar „eftirhrunskrˇnuna“ og vÝsar ■ar til ■eirrar myntar sem lřtur pˇlitÝskri ßbyrg­ hans sjßlfs.

Hi­ dapurlega fyrir „eftirhrunskrˇnuna“ er a­ h˙n hefur veri­ of lengi varin gjaldeyrish÷ftum. RÝkisstjˇrnin, efnahags- og vi­skiptarß­herrann og Mßr Gu­mundsson, se­labankastjˇri, hafa hvorki kjark nÚ pˇlÝtskan vilja til a­ afnema gjaldeyrish÷ftin. Fjßrfestar vita a­ ■ess vegna eru ■eir undir ■ß s÷k seldir a­ vera hß­ir duttlungum hinna misvitru stjˇrnarherra. Ůeir eru hŠttulegri erlendri fjßrfestingu en krˇnan. Magma-mßli­ er eitt dŠmi­ og misheppnu­ sala ß Sjˇvß anna­. Ůar breyttist se­labankastjˇrinn Ý gamalkunnan hafta- og kerfiskarl.

Afarkostir ┴rna Pßls

═ grein sinni bo­ar ┴rni Pßll m÷rkun nřrrar peningamßlastefnu og segir ■a­ starf krefjast „nřrrar hugsunar ■ar sem fleiri ver­a kalla­ir a­ bor­inu en ß­ur.“ Hann muni „efna til vÝ­tŠks samrß­s og umrŠ­u Ý samfÚlaginu af ■essu tilefni.“ Ůar ■urfi a­ fara saman „raunsŠi og metna­ur.“ Meta ■urfi me­ „raunsŠjum hŠtti tjˇni­ af Ýslenskri krˇnu til lengri tÝma liti­ og setja okkur raunhŠf markmi­ um afnßm hafta, sem ekki lei­a til efnahagslegrar kollsteypu.“

Hafi grein ┴rna Pßls ßtt a­ leggja grunn a­ raunsŠrri umrŠ­u um gildi krˇnunnar andspŠnis r÷kum til stu­nings uppt÷ku evru me­ a­ild a­ Evrˇpusambandinu hefur rß­herranum misheppnast Štlunarverki­. Sjˇnarmi­ rß­herrans rista of grunnt til a­ a­ unnt sÚ a­ leggja ■au grundvallar.

Ůegar rß­herrann talar um „atvinnulÝf Ý h÷ftum“ er hann einfaldlega a­ lřsa yfir ■vÝ a­ hann Štli ekki a­ beita sÚr fyrir afnßmi gjaldeyrishaftanna. Hann getur beitt sÚr fyrir afnßmi ■essara hafta ß vettvangi rÝkisstjˇrnar, ■au byggjast ß pˇlitÝskri ßkv÷r­un. Rß­herrann getur einnig beitt sÚr fyrir nřrri afst÷­u rÝkisstjˇrnar til erlendra fjßrfestinga. Hann ■arf ekki a­ lßta Ýslensku krˇnuna ■vŠlast fyrir sÚr Ý ■vÝ efni.

Lokaor­ jˇlahuglei­ingar ┴rna Pßls ┴rnasonar sřna a­ tilgangur hans a­ einfaldlega sß mˇta afarkosti, a­ knřja fram stu­ning vi­ uppt÷ku evru og a­ild a­ Evrˇpusambandinu me­ ■vÝ a­ hˇta framhaldi ß gjaldeyrish÷ftum fallist menn ekki ß ESB-a­ildarstefnu rÝkisstjˇrnarinnar. Rß­herrann segir:

„Upptaka evru ver­ur ekki einf÷ld, en flest bendir til a­ vali­ ver­i milli hennar e­a afturhvarfs til einhŠfari vi­skiptahßtta og vi­varandi haftab˙skapar.“

Efnahags- og vi­skiptarß­herra er ljˇst a­ stu­ningur vi­ ESB-stefnu rÝkisstjˇrnarinnar minnkar jafnt og ■Útt. ═ jˇlahuglei­ingu sinni leitast rß­herrann vi­ a­ skapa sÚr og ÷­rum ESB-a­ildarsinnum nřja vÝgst÷­u. Hann hˇtar framhaldi ß galdeyrish÷ftum nema vi­mŠlendur hans sam■ykki ESB-a­ild og ■ar me­ uppt÷ku evru.

Fyrir afarkostum ┴rna Pßls eru hvorki mßlefnaleg r÷k me­ vÝsan til Ýslenskra a­stŠ­na nÚ ■rˇunar mßla ß evru-svŠ­inu.

 
Senda ß Facebook  Senda ß Twitter  Vista sem pdf  Prenta

Bj÷rn Bjarnason var ■ingma­ur SjßlfstŠ­isflokksins frß ßrinu 1991 til 2009. Hann var menntamßlarß­herra 1995 til 2002 og dˇms- og kirkjumßlarß­herra frß 2003 til 2009. Bj÷rn var bla­ama­ur ß Morgunbla­inu og sÝ­ar a­sto­arritstjˇri 1979 til 1991.

 
 
Mest lesi­
Fleiri pistlar

Umsˇknarferli Ý andaslitrum - straumhv÷rf hafa or­i­ Ý afst÷­u til ESB-vi­rŠ­na - rÚttur ■jˇ­ar­innar trygg­ur

Ůßttaskil ur­u Ý samskiptum rÝkis­stjˇrnar ═slands og ESB fimmtudaginn 12. mars ■egar Gunnar Bragi Sveinsson utanrÝkis­rß­herra aftenti formanni rß­herrarß­s ESB og vi­rŠ­u­stjˇra stŠkkunarmßla Ý framkvŠmda­stjˇrn ESB brÚf. Textinn sem gildir gagnvart ESB er ß ensku. Ůar segir: äThe Government of...

Grikkir eru ekki sjßlfstŠ­ ■jˇ­

Grikkir eru ekki sjßlfstŠ­ ■jˇ­. Ůeir hafa a­ vÝsu mßlfrelsi vi­ bor­i­ Ý Brussel, sem Ýslenzkir a­ildarsinnar a­ ESB leggja svo miki­ upp ˙r en ß ■ß er ekki hlusta­ og or­ ■eirra hafa engin ßhrif.

LÝfsreynsla Grikkja lřsandi dŠmi um ÷rl÷g smß■jˇ­ar sem gengur inn Ý fj÷lmennt rÝkjabandalag

Ůa­ hefur veri­ frˇ­legt - ekki sÝzt fyrir ■egna smß■jˇ­a - a­ fylgjast me­ ßt÷kum Grikkja og annarra evrurÝkja, sem Ý raun hafa veri­ ßt÷k ß milli Grikkja og Ůjˇ­verja. ═ ■essum ßt÷kum hafa endurspeglast ■eir dj˙pu brestir, sem komnir eru Ý samstarfi­ innan evrurÝkjanna og ■ar me­ innan Evrˇpu­sambandsins.

Umbrotin Ý Evrˇpu geta haft ˇfyrirsjßanlegar aflei­ingar

Ůa­ er nokku­ ljˇst a­ s˙ uppreisn Mi­jar­arhafsrÝkja gegn ■řzkum yfirrß­um innan Evrˇpu­sambandsins, sem Romano Prodi, fyrrum forsŠtis­rß­herra ═talÝu og forseti framkvŠmda­stjˇrnar ESB um skei­, hvatti til fyrir allm÷rgum mßnu­um er hafin. Kveikjan a­ henni ur­u ˙rslit ■ingkosninganna Ý Grikklandi fyrir viku.

 
 
    Um Evrˇpuvaktina     RSS