Sunnudagurinn 20. oktˇber 2019

Wikileaks-g÷gnin afhj˙pa heim diplˇmatanna


Styrmir Gunnarsson
14. jan˙ar 2011 klukkan 09:52

HÚr fer ß eftir rŠ­a, sem flutt var ß fundi Stofnunar stjˇrnsřslufrŠ­a og stjˇrnmßla Ý Hßskˇla ═slands fimmtudag 13. jan˙ar.:

Svo a­ Úg svari spurningu fundarbo­enda beint ■ß tel Úg a­ skřrslur erlendra sendimanna sÚu ekki traustari heimild um Ýslenzk stjˇrnmßl en dˇmgreind og mat ■eirra sjßlfra og vi­mŠlenda ■eirra gefur tilefni til. Stundum geta ■Šr veri­ traust heimild vegna ■ess, a­ sß sem skrifar skřrsluna hefur afla­ sÚr ■ekkingar ß Ýslenzku samfÚlagi og byggir ß samt÷lum vi­ fˇlk, sem břr yfir mikilli ■ekkingu ß ■vÝ efni, sem um er a­ rŠ­a. ═ ÷­rum tilvikum og kannski oftar eru slÝkar skřrslur frßs÷gn af almennu spjalli, sem skiptir litlu e­a engu mßli. Ůetta snřst allt um hŠfni ■ess fˇlks, sem vi­ s÷gu kemur.

Stundum hafa erlend sendirß­ ß ═slandi haft ß a­ skipa miklu hŠfileikafˇlki. Ůa­ ß sÚrstaklega vi­ um bandarÝska sendirß­i­ en einnig Ý sumum tilvikum um hi­ brezka. Ínnur sendirß­ hafa skipt minna mßli frß okkar sjˇnarmi­i sÚ­, ■ˇtt ■a­ hafi au­vita­ breytzt seinni ßrin.

Ůa­ segir kannski einhverja s÷gu um bandarÝsku utanrÝkis■jˇnustuna a­ h˙n hefur lagt ßherzlu ß a­ hafa hÚr hŠfileikamiki­ fˇlk ß tÝmum, ■egar spenna hefur veri­ Ý samskiptum ═slands og BandarÝkjanna. Ůetta kom skřrt fram, ■egar vinstri stjˇrn tˇk vi­ v÷ldum hÚr sumari­ 1971 me­ ■ß yfirlřstu stefnu a­ loka varnarst÷­inni Ý KeflavÝk. Ůß var hÚr bandarÝskur sendiherra, sem ■ekktastur var fyrir a­ gefa okkur gosbrunn Ý Tj÷rnina en ger­i sÚr grein fyrir ■vÝ, a­ hans tÝmi var li­inn vi­ ■au stjˇrnarskipti. Ůß kom hinga­ mj÷g hŠfileikamikill atvinnudiplˇmat, sem skila­i hÚr frßbŠru starfi.

Stundum hafa veri­ hÚr bandarÝskir sendimenn, sem af ÷­rum ßstŠ­um skiptu mßli svo sem vegna tengsla vi­ Š­stu rß­amenn Ý Washington. Ůa­ ßtti vi­ um sendiherra, sem var hÚr fyrir u.■.b. tveimur ßratugum, sem haf­i beinan a­gang a­ ■ßverandi BandarÝkjaforseta.

═ ÷­rum tilvikum voru hÚr sendimenn BandarÝkjastjˇrnar, sem voru gersamlega ˙ti a­ aka og h÷f­u engan skilning ß Ýslenzkum innanlandsmßlum. MÚr er sÚrstaklega minnisstŠtt, ■egar hÚr voru starfsmenn vi­ Laufßsveg og ß KeflavÝkurflugvelli, sem t÷ldu a­ bezta lei­in til ■ess a­ auka stu­ning vi­ veru varnarli­sins hÚr vŠri a­ sem flestir bandarÝskir hermenn vŠru ß fer­ Ý h÷fu­borginni og sem oftast. Ůa­ vŠri svo mikilvŠgt a­ ■eir bl÷ndu­u ge­i vi­ innfŠdda. Ůa­ hefur ekki veri­ miki­ vit Ý ■eim skřrslum, sem ■a­ fˇlk sendi til Washington.

Ůetta snřst hins vegar ekki bara um ■ß ˙tlendinga, sem hÚr hafa veri­ heldur lÝka vi­mŠlendur ■eirra. ╔g hef lengi veri­ ■eirrar sko­unar, a­ starfsmenn Ýslenzku utanrÝkis■jˇnustunnar hef­u rÝka tilhneigingu til ■ess a­ missa jar­samband vi­ Ýslenzkt samfÚlag, ekki sÝzt ef ■eir hafa dvali­ lengi Ý ÷­rum l÷ndum starfs sÝns vegna. Ůeir, sem hafa slÝkt jar­samband ekki eru ekki lÝklegir til a­ gefa rÚtta mynd af st÷­u mßla hÚr Ý samt÷lum vi­ erlenda sendimenn. Og stundum hefur ma­ur ß tilfinningunni, a­ ■eir hafi freistast til ■ess a­ tala ß ■ann veg, sem ■eir t÷ldu sig vita, a­ fÚlli vi­mŠlanda ■eirra Ý ge­. A­ ■essu leyti til held Úg a­ stjˇrnmßlamenn ˙r ÷llum flokkum geti veri­ betri heimildamenn erlendra sendimanna heldur en embŠttismenn.

A­ ■essu s÷g­u vil Úg leyfa mÚr a­ lřsa ■eirri sko­um, a­ ein ■ř­ingarmesta aflei­ing af birtingu Wikileaks-skjalanna sÚ a­ afhj˙pa heim dipˇmatanna og sřna fram ß hversu lÝtils vir­i ■au sko­anaskipti e­a skipti ß upplřsingum, sem ■ar fara fram raunverulega eru.

Au­vita­ hefur birting skjalanna og annarra gagna svo sem myndbanda sřnt fram ß skepnuskapinn Ý strÝ­srekstri en ■a­ vissum vi­ fyrir. ١tt drßpsa­fer­irnar hafa veri­ mismunandi hefur fˇlk lengi veri­ ljˇst a­ Ý strÝ­i er enginn betri en annar, ■ˇtt vi­ getum hvert um sig haft okkar sko­anir ß markmi­um ■eirra, sem Ý strÝ­i standa. En au­vita­ sßum vi­ Ý VÝetnamstrÝ­inu, a­ BandarÝkjamenn voru ekki barnanna beztir. Og ß Balkanskaga v÷knu­u ˇhjßkvŠmilega spurningar um, hvort ■a­ sem ■ar var a­ gerast vŠri eitthva­ betra en glŠpaverk nazista Ý seinni heimsstyrj÷ldinni e­a manndrßp StalÝns og Maˇs formanns. ╔g sÚ engan mun ß ■eim drßpum og manndrßpunum sem myndb÷nd Wikileaks frß Bagdad sřndu. Ůetta voru bara mismunandi a­fer­ir vi­ a­ drepa saklaust fˇlk.

En vi­ vissum ■a­ fyrir birtingu Wikileaksskjalanna, a­ BandarÝkjamenn fjßrm÷gnu­u strÝ­srekstur TalÝbana gegn SovÚtrÝkjunum Ý Afganistan, a­ BandarÝkjamenn hafa fjßrmagna­ leyni■jˇnustu Pakistana, sem hefur nota­ ■ß peninga a­ hluta til a­ kaupa sÚr fri­ vi­ strÝ­smenn TalÝbana Ý fjallahÚru­unum milli Afganistan og Pakistan, a­ SßdÝ-Arabar hafa fjßrmagna­ starfsemi hry­juverkasamtaka m˙slima vÝ­a um heim o.sv. frv. Ůetta hefur allt komi­ fram Ý greinum Ý tÝmaritinu Foreign Affairs ß sÝ­asta ßratug e­a svo. En birting Wikileaksskjalanna hefur sta­fest ■essar frßsagnir, sem er mikilvŠgt.

Birting ■essara skjala getur hins vegar leitt af sÚr grundvallar breytingar Ý samskiptum ■jˇ­a Ý milli. HÚ­an Ý frß munu erlendir sendimenn eiga erfitt me­ a­ fß hvort sem er embŠttismenn, stjˇrnmßlamenn e­a a­ra til ■ess a­ tala opi­ vi­ sig um mßlefni vi­komandi rÝkis vegna ■ess, a­ ■eir geta ßtt von ß ■vÝ a­ ■Šr frßsagnir birtist opinberlega innan tÝ­ar en ekki eftir nokkra ßratugi eins og veri­ hefur. Ůegar af ■essari ßstŠ­u ver­a breytingar ß samskiptum Ý kj÷lfari­ ß birtingu ■essara skjala.

En jafnframt sjßum vi­ betur tilgangsleysi­ Ý ■essum samskiptum, eins og ■au hafa veri­. Til hvers erum vi­ ═slendingar, ■essi ÷r■jˇ­ a­ senda hˇp fˇlks til annarra landa til dvalar Ý nokkur ßr me­ ÷llum ■eim umb˙na­i, sem ■vÝ fylgir. Dřrum h˙sum, dřrum skrifstofum, sv÷rtum lÝm˙sÝnum, einkabÝlstjˇrum, ■jˇnustufˇlki o.sv. frv.? Til hvers? Til ■ess a­ afla upplřsinga af ■vÝ tagi, sem vi­ sjßum Ý skj÷lum Wikileaks? Eru ■Šr svona mikilvŠgar a­ rÚttlŠti allan ■ennan kostna­? ╔g held ekki. Og ■annig hljˇta fleiri a­ hugsa og ekki bara smß■jˇ­ir. Ůetta er ˙relt kerfi ß okkar tÝmum og ßstŠ­a til a­ vinda ofan af ■vÝ.

Svo vakna fleiri spurningar. Eitt af ■vÝ sem hefur gert starf sagnfrŠ­inga svo mikilvŠgt er gr˙sk ■eirra Ý g÷mlum skj÷lum og upplřsingar, sem ■eir hafa birt ˙r ■eim. En hvers vir­i eru ■essar upplřsingar, ■egar vi­ metum ■Šr Ý samtÝmanum? Hinga­ til hefur ekkert merkilegt komi­ fram Ý ■essum skj÷lum um ═sland og Ýslenzk mßlefni. Hef­u ■Šr ekki komi­ fram fyrr en sÝ­ar ß ÷ldinni mß velta ■vÝ fyrir sÚr, hvort ■Šr mundu hafa a­ra merkingu ■ß. Eru sagnfrŠ­ingar me­ umfj÷llun sinni a­ gera slÝkar upplřsingar mikilvŠgari en ■Šr raunverulega eru. Ůetta er umhugsunarefni.

Birting skjalanna sem slÝk hefur kalla­ fram alls konar sjˇnarmi­. Sumir segja, a­ ■essi birting sÚ glŠpsamleg. Ůa­ er augljˇst, a­ h˙n getur komi­ sÚr illa fyrir ■ß, sem veita upplřsingar. DŠmi eru um a­ fˇlk hafi misst vinnu sÝna af ■eim s÷kum. ═ l÷ndum ■ar sem fˇlk er drepi­ umsvifalaust ef mßl skipast ß ■ann veg er au­vita­ ljˇst a­ birting upplřsinga getur leitt til ■ess a­ sß sem upplřsingar veitir er drepinn.

═ okkar ver÷ld snřst ßlitamßli­ um ■a­, hvort birta ß upplřsingar, sem kunna a­ vera stolnar. Fyrir nokkrum ßratugum hafna­i Úg birtingu Ý Morgunbla­inu ß g÷gnum, sem Úg sß Ý hendi mÚr a­ voru ßrangur af innbroti Ý fyrirtŠki ˙ti ß landi nokkrum d÷gum ß­ur og snerust um fjßrhagslegan stu­ning ■ess fyrirtŠkis vi­ stjˇrnmßlaflokk.

En sem forma­ur Heimdallar tveimur ßratugum ■ar ß­ur haf­i Úg bori­ ßbyrg­ ß ˙tgßfu bˇkar me­ svonefndum SIA-skj÷lum. Me­ gˇ­um vilja er hŠgt a­ segja, a­ tilkoma ■eirra hafi veri­ ß grßu svŠ­i. Og vel mß vera a­ ■a­ eigi lÝka vi­ um Wikileaks-skj÷lin. ═ svona tilvikum nota menn ■Šr r÷ksemdir, sem henta ■eirra mßlsta­.

 
Senda ß Facebook  Senda ß Twitter  Vista sem pdf  Prenta

Styrmir Gunnarsson er l÷gfrŠ­ingur og fyrrverandi ritstjˇri Morgunbla­sins. Hann hˇf st÷rf sem bla­ama­ur ß Morgunbla­inu 1965 og var­ a­sto­arritstjˇri 1971. ┴ri­ 1972 var­ Styrmir ritstjˇri Morgunbla­sins, en hann lÚt af ■vÝ starfi ßri­ 2008.

 
 
Mest lesi­
Fleiri pistlar

Umsˇknarferli Ý andaslitrum - straumhv÷rf hafa or­i­ Ý afst÷­u til ESB-vi­rŠ­na - rÚttur ■jˇ­ar­innar trygg­ur

Ůßttaskil ur­u Ý samskiptum rÝkis­stjˇrnar ═slands og ESB fimmtudaginn 12. mars ■egar Gunnar Bragi Sveinsson utanrÝkis­rß­herra aftenti formanni rß­herrarß­s ESB og vi­rŠ­u­stjˇra stŠkkunarmßla Ý framkvŠmda­stjˇrn ESB brÚf. Textinn sem gildir gagnvart ESB er ß ensku. Ůar segir: äThe Government of...

Grikkir eru ekki sjßlfstŠ­ ■jˇ­

Grikkir eru ekki sjßlfstŠ­ ■jˇ­. Ůeir hafa a­ vÝsu mßlfrelsi vi­ bor­i­ Ý Brussel, sem Ýslenzkir a­ildarsinnar a­ ESB leggja svo miki­ upp ˙r en ß ■ß er ekki hlusta­ og or­ ■eirra hafa engin ßhrif.

LÝfsreynsla Grikkja lřsandi dŠmi um ÷rl÷g smß■jˇ­ar sem gengur inn Ý fj÷lmennt rÝkjabandalag

Ůa­ hefur veri­ frˇ­legt - ekki sÝzt fyrir ■egna smß■jˇ­a - a­ fylgjast me­ ßt÷kum Grikkja og annarra evrurÝkja, sem Ý raun hafa veri­ ßt÷k ß milli Grikkja og Ůjˇ­verja. ═ ■essum ßt÷kum hafa endurspeglast ■eir dj˙pu brestir, sem komnir eru Ý samstarfi­ innan evrurÝkjanna og ■ar me­ innan Evrˇpu­sambandsins.

Umbrotin Ý Evrˇpu geta haft ˇfyrirsjßanlegar aflei­ingar

Ůa­ er nokku­ ljˇst a­ s˙ uppreisn Mi­jar­arhafsrÝkja gegn ■řzkum yfirrß­um innan Evrˇpu­sambandsins, sem Romano Prodi, fyrrum forsŠtis­rß­herra ═talÝu og forseti framkvŠmda­stjˇrnar ESB um skei­, hvatti til fyrir allm÷rgum mßnu­um er hafin. Kveikjan a­ henni ur­u ˙rslit ■ingkosninganna Ý Grikklandi fyrir viku.

 
 
    Um Evrˇpuvaktina     RSS