F÷studagurinn 10. j˙lÝ 2020

Sj÷ r÷ksemdum ESB-a­ildarsinna svara­


Bj÷rn Bjarnason
17. ßg˙st 2011 klukkan 19:12

Hi­ einkennilega vi­ umrŠ­ur a­ildarumsˇkn ═slands a­ Evrˇpusambandinu er a­ enginn stjˇrnmßlama­ur gengur fram fyrir skj÷ldu og lřsir ■vÝ afdrßttarlaust hvers vegna ═slendingar skuli stÝga ■etta ÷rlagarÝka skref. Eftir upphaf a­ildarvi­rŠ­na kjˇsa stjˇrnmßlamenn a­ lßta hjß lÝ­a a­ fŠra r÷k fyrir a­ildinni en halda fast Ý ßrˇ­urinn um „rÚtt“ fˇlks til a­ segja ßlit sitt ß ni­urst÷­u Ý a­ildarvi­rŠ­unum og h˙n skuli l÷g­ undir ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slu.

═ ■essum ßrˇ­ri er undan skili­ a­ sameiginleg ni­ursta­a Ý vi­rŠ­um fulltr˙a ESB og ═slands nŠst ekki nema allt falli Ý einn farveg, me­ ÷­rum or­um a­ ═slendingar lagi sig a­ kr÷fum ESB sem eru Ý e­li sÝnu einhli­a enda um ■a­ a­ rŠ­a a­ Ýslenskt stjˇrnkerfi og ■jˇ­fÚlag lagi sig a­ ramma sem settur er 27 e­a 28 rÝkjum me­ KrˇatÝu, sem vŠntanlega ver­ur a­ili a­ ESB ßri­ 2013.

A­ sjßlfs÷g­u vita ■eir sem standa Ý fararbroddi Ý vi­rŠ­unum vi­ ESB a­ um einhli­a ramma er a­ rŠ­a af hßlfu Evrˇpusambandsins. Til a­ komast hjß ■eim skerjum sem eru ß lei­inni er einfaldlega sagt a­ sami­ ver­i um sÚrlausnir fyrir ═sland. Ůeirri lei­ til stu­nings er vitna­ til ■ess a­ Finnar hafi fengi­ heimild til a­ grei­a aukalega styrki ˙r eigin vasa til bŠnda ß afskekktum nor­urbygg­um enda sam■ykki framkvŠmdastjˇrn ESB reglur um styrkina. Ůß er bent ß a­ Maltverjar megi nota smßbßta til vei­a ß um 1.000 lestum ß fiski innan 25 mÝlna frß M÷ltu.

Me­ ■essum inngangi fagna Úg ■vÝ a­ a­ildarsinni, PÚtur J. EirÝksson hagfrŠ­ingur, skuli hafa rita­ grein Ý Morgunbla­i­ 17. ßg˙st til a­ kynna r÷k a­ildarsinna sem eru annars e­lis en ■au a­ mßli­ sn˙ist um a­ „dÝlinn“ beri a­ leggja undir ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slu. HÚr skal liti­ ß r÷k PÚturs, hann segir:

1. „N˙ blasir vi­ gamla sagan um aukna ver­bˇlgu, hßa vexti, h÷ft og lßglaunahagkerfi samfara lÝtilli framlei­ni og tortryggni umheimsins. A­ildarsinnar vilja ekki gera ■essa fortÝ­ a­ framtÝ­ og vilja ■vÝ taka upp nřjan gjaldmi­il sem gŠti gerst me­ a­ild a­ ESB. Einangrunarsinnar mŠttu gjarnan fŠra fram a­ra lausn ef til er.“

┴stŠ­a er til a­ staldra ■arna vi­ tvennt.

═ fyrsta lagi er alrangt a­ kalla ■ß „einangrunarsinna“ sem eru andvÝgir a­ild ═slands a­ ESB. Fyrir ■vÝ er au­velt a­ fŠra r÷k a­ ═sland yr­i ■ß fyrst einangra­ ef til a­ildar a­ ESB kŠmi. Stjˇrnkerfi­ tŠki alfari­ a­ sn˙ast um ■a­ sem er a­ gerast Ý Brussel. Hvorki yr­i mannafli, fÚ nÚ tÝmi afl÷gu til a­ leggja rŠkt vi­ ÷nnur al■jˇ­leg samskipti. FramkvŠmdastjˇrn ESB og utanrÝkisrß­herra ESB tŠkju a­ sÚr Ýslensk mßlefni ˙t ß vi­ og slegi­ yr­i sl÷ku vi­ ■ßttt÷ku Ý NATO, Nor­urlandarß­i, Nor­urskautsrß­inu og jafnvel Sameinu­u ■jˇ­unum. RÚttur ═slands sem strandrÝkis samkvŠmt hafrÚttarsßttmßla Sameinu­u ■jˇ­anna hyrfi til ESB. TvÝhli­a samskipti vi­ BandarÝkin, Kanada, R˙ssland og KÝna mundu mŠta afgangi og jafnvel einnig vi­ FŠreyjar, GrŠnland og Noreg sem yr­u ßfram utan ESB. ═slendingar eru Ý EFTA, hafa gert EES-samninginn vi­ ESB og auk ■ess gerst a­ilar a­ Schengen-samstarfinu. A­ kenna stu­ning vi­ ■etta al■jˇ­asamstarf vi­ einangrun er frßleitt.

═ ÷­ru lagi er rangt a­ ■eir sem vilja standa utan evru-lands hafi ekki bo­a­ a­ra lausn Ý gjaldmi­ilsmßlum en a­ ganga Ý ESB og taka upp evru. Bent hefur veri­ ß uppt÷ku BandarÝkjadollars og fŠr­ hafa veri­ skřr r÷k fyrir ■vÝ a­ taka upp Kanadadollar. Ůß ber a­ halda ■vÝ til haga a­ sÝ­ur en svo eru allir sammßla um a­ kasta eigi krˇnunni fyrir rˇ­a.

═ ÷­ru lagi segir PÚtur J. EirÝksson:

2. „A­ildarsinnar vilja losa Ýslenskan landb˙na­ ˙r ■vÝ kerfi st÷­nunar sem n˙ lamar hann. Ůeir sjß betra skjˇl fyrir hann Ý styrkjakerfi ESB, sem mi­ar a­ ■vÝ a­ vi­halda bygg­um Ý sveitum, en Ý framlei­slustyrkjum Ý anda SovÚtrÝkjanna sem engu hafa skila­ nema ni­urnÝ­slu Ý sveitum, einokun og tˇmum hillum Ý verslunum. Hva­ vilja einangrunarsinnar gera?“

Af ■essum or­um mŠtti draga ■ß ßlyktun a­ landb˙na­ur sÚ me­ miklum blˇma Ý ESB-rÝkjunum. ŮvÝ fer vÝ­s fjarri a­ ■ar uni bŠndir gla­ir vi­ sitt. PÚtur Štti a­ fŠra r÷k fyrir ■vÝ a­ framlei­slustyrkir til Ýslensks landb˙na­ar hafi engu skila­ „nema ni­urnÝ­slu Ý sveitum, einokun og tˇmum hillum Ý verslunum“. Ůetta og a­ lÝkja Ýslensku landb˙na­arkerfi vi­ SovÚtrÝkin ■ar sem StalÝn gekk a­ bŠndum dau­um Ý or­sins fyllstu merkingu me­ samyrkjub˙unum er argasta nÝ­ og ekki framlag til mßlefnalegra umrŠ­na. Er me­ ˇlÝkindum a­ a­ildarsinnar telji sig ■urfa a­ seilast svo langt Ý rangfŠrslum til a­ fegra mßlsta­ sinn. VÝst er a­ vilji menn umbŠtur Ý Ýslenskum landb˙na­i er mun skynsamlegra a­ vinna a­ ■eim ß eigin forsendum Ý sta­ ■ess a­ fß form˙luna frß Brussel. H˙n ß einfaldlega ekki vi­ hÚr ß landi en gengur hins vegar a­ Ýslenskum landb˙na­i dau­um Ý n˙verandi mynd og ■ar me­ fŠ­u÷ryggi ■jˇ­arinnar um aldir.

═ ■ri­ja lagi segir PÚtur J. EirÝksson:

3. „A­ildarsinnar vilja sjß matarver­ fŠrast Ý ßtt ■ess sem er Ý Evrˇpu. Ůa­ er ekki l÷gmßl a­ ver­lag sÚ hŠrra ß ═slandi en annars sta­ar.“

Ůa­ er einfaldlega ekkert l÷gmßl a­ matarver­ sÚ hŠrra hÚr ß landi en annars sta­ar. Hinn 29. j˙nÝ 2011 birtist ■essi frÚtt ß Evˇpuvaktinni:

„Vori­ 2009 var hlutfallslegt ver­lag matvŠla ß ═slandi 4% hŠrra en a­ me­altali Ý 27 a­ildarrÝkjum Evrˇpusambandsins, a­ ■vÝ er segir Ý frÚtt frß Hagstofu ═slands, 29. j˙nÝ 2010. SÚ ■etta mikil breyting frß k÷nnun, sem ger­ var ßri­ 2006, ■egar ver­lag matvŠla hef­i veri­ hŠst ß ═slandi, e­a 61% hŠrra en Ý Evrˇpusambandinu.

Ein helsta r÷ksemd ■eirra, sem mŠla me­ a­ild ═slands a­ ESB, hefur veri­ s˙, a­ me­ a­ild stˇrlŠkki ver­lag ß matvŠlum hÚr ß landi.

HÚr fer tilkynning Hagsofu ═slands Ý heild:

“Ni­urst÷­ur ˙r evrˇpskri k÷nnun ß ver­i matvŠla, ßfengis og tˇbaks, sem ger­ var vori­ 2009, hafa veri­ gefnar ˙t og er a­ finna ß vef Hagstofu ═slands. ═ ■eim rÝkjum sem ■ßtt tˇku var hlutfallslegt ver­lag matvŠla ß ═slandi 4% hŠrra en a­ me­altali Ý 27 a­ildarrÝkjum Evrˇpusambandsins. Ůa­ er mikil breyting frß fyrri k÷nnun, sem ger­ var ßri­ 2006, en ■ß var ver­lag hŠst ß ═slandi e­a 61% hŠrra en Ý Evrˇpusambandinu. Breytingin skřrist fyrst og fremst af gengisbreytingum en Ý k÷nnuninni er ver­ ß sambŠrilegri k÷rfu matvŠla bori­ saman Ý evrum.

═ k÷nnuninni n˙ var ver­lag hŠst Ý Noregi, 54% hŠrra en me­altali­, Ý Danm÷rku 39% hŠrra og Ý Finnlandi 20% hŠrra. ═ SvÝ■jˇ­ var ver­lag hi­ sama og ß ═slandi. Samanbur­urinn nß­i til ═slands auk 36 annarra EvrˇpurÝkja, ■a­ er 27 n˙verandi a­ildarrÝkja Evrˇpusambandsins, Noregs, Sviss, AlbanÝu, BosnÝu HersegˇvÝnu, KrˇatÝu, MakedˇnÝu, SerbÝu, Svartfjallalands og Tyrklands. Hagstofa Evrˇpusambandsins, Eurostat, haf­i umsjˇn me­ k÷nnuninni en Hagstofa ═slands sß um framkvŠmd hennar ß ═slandi. ═ k÷nnuninni er nota­ me­alver­ og -gengi ßrsins 2009.ôô

═ fjˇr­a lagi segir PÚtur J. EirÝksson:

4. „A­ildarsinnar vilja auki­ v÷ruval Ý verslunum og vilja losna vi­ gamaldags hugsun um einokun og vernd. Ůa­ er heldur ekki l÷gmßl a­ v÷ruval eigi a­ vera minna hÚr en annars sta­ar frekar en a­ Ýslenskir atvinnuvegir geti ekki keppt. Ůeir vilja a­ neytendur geti panta­ sÚr v÷rur erlendis frß ßn ■ess a­ opinberir embŠttismenn ■urfi a­ skipta sÚr af e­a a­ ■÷rf sÚ ß a­ grei­a margvÝsleg aukagj÷ld.“

Ůa­ ■arf nokkurt hugmyndaflug til a­ Ýmynda sÚr a­ ■a­ sÚ undir a­ild a­ ESB komi­ hve miki­ v÷ruval sÚ Ý Ýslenskum verslunum. Hugmyndaau­gi kaupmanna og ßhugi vi­skiptavina rŠ­ur hvernig v÷ruvali er hßtta­. A­ild a­ ESB kann hins vegar a­ ■rengja svigr˙m Ýslenskra kaupmanna frß ■vÝ sem n˙ er. HÚr eru seldar innfluttar v÷rur frß BandarÝkjunum sem framkvŠmdastjˇrn ESB lÝtur hornauga vegna regluverks Evrˇpusambandsins. Afskipti opinberra embŠttismanna af ■vÝ sem selt er Ý verslunum minnka sÝ­ur en svo vi­ a­ild a­ ESB. ═ raun er miklu au­veldara a­ draga ˙r ■eim ß einhli­a hßtt utan ESB heldur en ■egar valdi­ ver­ur Ý h÷ndum framkvŠmdastjˇrnarinnar Ý Brussel.

═ fimmta lagi segir PÚtur J. EirÝksson:

5. „A­ildarsinnar vilja lÚtta kostna­i af Ýslenskum ˙tflytjendum me­ ■vÝ a­ aflÚtt ver­i landamŠraeftirliti me­ Ýslenskum v÷rum. Ůeir vilja a­ ═slendingar njˇti gˇ­s af fj÷lm÷rgum vi­skiptasamningum sem Evrˇpusambandi­ hefur gert vi­ a­rar ■jˇ­ir.“

┴kvar­anir um kostna­ sem fylgir ˙tflutningi e­a eftirliti me­ honum falla undir rÝkisstjˇrn og al■ingi og eru alls ekki bundnar vi­ a­ild ═slands a­ ESB. FrÝverslunarbandalag Evrˇpu, EFTA, hefur gert fj÷lmarga frÝverslunarsamninga auk ■ess sem ═slendingar hafa unni­ a­ ger­ tvÝhli­a samninga eins og t.d. vi­ KÝnverja. Ůeim vi­rŠ­um lauk ■egar Ýslenska rÝkisstjˇrnin tˇk stefnu ß a­ild a­ ESB.

═ sj÷tta lagi segir PÚtur J. EirÝksson:

6. „A­ildarsinnar vilja a­ ═slendingar geti lifa­ og veri­ eins og a­rar Evrˇpu■jˇ­ir, noti­ sama frjßlsrŠ­is en ■urfa ekki a­ vera settir undir h÷ft, takmarkanir og aukin rÝkisafskipti sem ■vÝ mi­ur vir­ast fara vaxandi Ý okkar samfÚlagi.“

A­ildarsinnar fengu rÝkisstjˇrn sem sˇtti um a­ild a­ ESB og greiddu fyrir ■a­ me­ ■vÝ a­ sitja undir stjˇrnarhßttum Ý ■eim d˙r sem PÚtur lřsir Ý sj÷tta li­ sÝnum. Ůeir sem eru andvÝgir h÷ftum, takm÷rkunum og auknum rÝkisafskiptum eru a­ meirihluta einnig andvÝgir a­ild a­ ESB. Spurningin sem PÚtur ■arf a­ svara snřst um hvort hann vilji halda ßfram stu­ningi vi­ sjˇnarmi­ Samfylkingarinnar Ý ESB-mßlum og samstarf hennar vi­ VG til a­ nß markmi­um sÝnum e­a hvort hann vill vinna a­ ■vÝ a­ mßlsvarar frelsis haldi um stjˇrnartaumana.

═ sj÷unda lagi segir PÚtur J. EirÝksson:

7. „╔g er einn ■eirra sem telja margt jßkvŠtt vi­ r÷ksemdir a­ildarsinna og er or­inn lei­ur ß ■jˇ­sagnaspuna um Evrˇpusambandi­. Ůa­ er til dŠmis kominn tÝmi til a­ grafa go­s÷gnina um a­ sambandi­ stefni Ý ofurrÝki og aukna mi­střringu. Ekkert a­ildarlandanna stefnir a­ slÝku. Ekkert. Ůeir sem segja a­ vilji til a­ auka aga Ý rÝkisfjßrmßlum evrurÝkjanna feli Ý sÚr aukna mi­střringu sambandsins eru anna­hvort illa lesnir e­a vilja ekki vita betur.“

Hef­i PÚtur fresta­ ritun greinar sinnar fram yfir 16. ßg˙st 2011 hef­i hann or­i­ a­ breyta lokafullyr­ingu sinni um a­ ■a­ sÚ „■jˇ­sagnaspuni“ og „go­s÷gn“ a­ ekkert a­ildarlanda ESB stefni Ý „ofurrÝki og aukna mi­střringu“. Angela Merkel, kanslari Ůřskalands, og Nicolas Sarkozy, forseti Frakklands, komu saman Ý ParÝs ■ri­judaginn 16. ßg˙st og ßkvß­u a­ bjarga evrunni me­ ■vÝ sem ß fr÷nsku er nefnt gouvernement Úconomique ß evru-svŠ­inu, ■a­ er efnahagsrÝkisstjˇrn. Ůar er um a­ rŠ­a yfir■jˇ­lega stjˇrn Ý evru-rÝkjunum Ý efnahags- og rÝkisfjßrmßlum. Ver­i ■essi tillaga valdamestu ■jˇ­arlei­toga evru-rÝkjanna a­ veruleika myndi mi­střring stˇraukast og a­ lokum ver­a til „ofurrÝki“ innan ESB. ═sland Štti ekki annan kost en a­ ganga Ý ■etta „ofurrÝki“ ■vÝ a­ a­ildarsinnar telja mestu skipta a­ komast Ý Evrulandi­ sem Herman Van Rompuy, forseti lei­togarß­s ESB, nefnir svo en ■au Merkel og Sarkozy vilja a­ hann stjˇrni fundum ■eirra sem gegna forystu Ý ˇfjßrrß­a rÝkjum innan Evrulandsins.

HÚr hef Úg rŠtt sj÷ r÷ksemdir PÚturs J. EirÝkssonar hagfrŠ­ings og ■vÝ mi­ur ekki fundi­ eina sem mÚr finnst standast nßnari sko­un. Hitt er sÝ­an tßknrŠnt og varla tilviljun ■egar a­ildarsinni sest ni­ur til a­ rŠ­a r÷kin fyrir a­ild ═slands a­ Evrˇpusambandinu křs hann a­ minnast ekki ß sjßvar˙tvegsmßl. Ůau eru hins vegar helsti ■r÷skuldurinn ß a­ildarlei­inni.

╔g er ■eirrar sko­unar a­ skynsamlegt sÚ a­ gera hlÚ ß ESB-a­ildarvi­rŠ­unum. Evrˇpusambandi­ hefur anna­ yfirbrag­ n˙na en sumari­ 2009 ■egar al■ingi sam■ykkti a­ildarumsˇknina. Allar sko­anakannanir hafa sÝ­an sřnt a­ meirihluti ■jˇ­arinnar er ß mˇti a­ild. Ůegar Úg kynni ■essa sko­un mÝna Ý samt÷lum fŠ Úg gjarnan svari­: „Jß, en viltu ekki lj˙ka mßlinu og lßta grei­a atkvŠ­i um ■a­. ═slendingar munu aldrei sam■ykkja a­ild.“

Vi­ ■essu ß Úg ■etta svar: Ůa­ mun aldrei liggja fyrir sameiginleg ni­ursta­a Ý vi­rŠ­um fulltr˙a ═slands og ESB nema Ýslensk stjˇrnv÷ld hafi gengi­ ß bak or­a sinna um gŠslu Ýslenskra hagsmuna eins og ■eir hafa veri­ kynntir, til dŠmis Ý ßliti meirihluta utanrÝkismßlanefndar al■ingis. ╔g er ß mˇti ■vÝ a­ ■annig ver­i gengi­ til verks. A­ mÝnu ßliti eru stjˇrnv÷ld ■egar komin inn ß ■ß braut eins og ■÷gnin um ■a­ sem ger­ist ß fundi utanrÝkismßlanefndar al■ingis 16. ßg˙st sřnir. Ůar ßtti a­ spyrja utanrÝkisrß­herra um vi­kvŠmustu ■Štti vi­rŠ­nanna vi­ ESB og allir kjˇsa a­ ■egja um ■a­ sem hann sag­i. Ůetta er ekki gert vegna Ýslenskra hagsmuna heldur Ý ■ßgu ■eirra sem vilja halda leynd yfir ■vÝ sem er a­ gerast Ý vi­rŠ­unum ■ar sem Ýslenska vi­rŠ­unefndin er skref fyrir skref a­ ganga a­ skilyr­um ESB. A­ t˙lka reglur al■ingis um tr˙na­ ß ■ann veg a­ ■Šr lei­i til ■agnar um ■rˇun Ý ■essa ßtt er frßleitt.

 
Senda ß Facebook  Senda ß Twitter  Vista sem pdf  Prenta

Bj÷rn Bjarnason var ■ingma­ur SjßlfstŠ­isflokksins frß ßrinu 1991 til 2009. Hann var menntamßlarß­herra 1995 til 2002 og dˇms- og kirkjumßlarß­herra frß 2003 til 2009. Bj÷rn var bla­ama­ur ß Morgunbla­inu og sÝ­ar a­sto­arritstjˇri 1979 til 1991.

 
 
Mest lesi­
Fleiri pistlar

Umsˇknarferli Ý andaslitrum - straumhv÷rf hafa or­i­ Ý afst÷­u til ESB-vi­rŠ­na - rÚttur ■jˇ­ar­innar trygg­ur

Ůßttaskil ur­u Ý samskiptum rÝkis­stjˇrnar ═slands og ESB fimmtudaginn 12. mars ■egar Gunnar Bragi Sveinsson utanrÝkis­rß­herra aftenti formanni rß­herrarß­s ESB og vi­rŠ­u­stjˇra stŠkkunarmßla Ý framkvŠmda­stjˇrn ESB brÚf. Textinn sem gildir gagnvart ESB er ß ensku. Ůar segir: äThe Government of...

Grikkir eru ekki sjßlfstŠ­ ■jˇ­

Grikkir eru ekki sjßlfstŠ­ ■jˇ­. Ůeir hafa a­ vÝsu mßlfrelsi vi­ bor­i­ Ý Brussel, sem Ýslenzkir a­ildarsinnar a­ ESB leggja svo miki­ upp ˙r en ß ■ß er ekki hlusta­ og or­ ■eirra hafa engin ßhrif.

LÝfsreynsla Grikkja lřsandi dŠmi um ÷rl÷g smß■jˇ­ar sem gengur inn Ý fj÷lmennt rÝkjabandalag

Ůa­ hefur veri­ frˇ­legt - ekki sÝzt fyrir ■egna smß■jˇ­a - a­ fylgjast me­ ßt÷kum Grikkja og annarra evrurÝkja, sem Ý raun hafa veri­ ßt÷k ß milli Grikkja og Ůjˇ­verja. ═ ■essum ßt÷kum hafa endurspeglast ■eir dj˙pu brestir, sem komnir eru Ý samstarfi­ innan evrurÝkjanna og ■ar me­ innan Evrˇpu­sambandsins.

Umbrotin Ý Evrˇpu geta haft ˇfyrirsjßanlegar aflei­ingar

Ůa­ er nokku­ ljˇst a­ s˙ uppreisn Mi­jar­arhafsrÝkja gegn ■řzkum yfirrß­um innan Evrˇpu­sambandsins, sem Romano Prodi, fyrrum forsŠtis­rß­herra ═talÝu og forseti framkvŠmda­stjˇrnar ESB um skei­, hvatti til fyrir allm÷rgum mßnu­um er hafin. Kveikjan a­ henni ur­u ˙rslit ■ingkosninganna Ý Grikklandi fyrir viku.

 
 
    Um Evrˇpuvaktina     RSS