Mi­vikudagurinn 21. aprÝl 2021

Um sŠstrengi til aflflutnings ß milli ═slands og Evrˇpu


Bjarni Jˇnsson
17. desember 2011 klukkan 23:49

„Eitthva­ anna­“ Ý umrŠ­unni um atvinnusk÷pun ß ═slandi hefur n˙ or­i­ sÚr rŠkilega til skammar, ■ar sem ■a­ hefur reynzt algerlega merkingarlaust og gagnslaust Ý framkvŠmd. ŮvÝ var aldrei Štla­ anna­ hlutverk en a­ afvegalei­a umrŠ­una frß hßu ■jˇ­hagslegu notagildi stˇri­ju fyrir Ýslenzkt atvinnulÝf.

Einn valkostanna, sem nefndur hefur veri­ sem dŠmi um „eitthva­ anna­“ undanfarin 30 ßr, er sŠstrengur til Skotlands. N˙ sÝ­ast hefur forstjˇri Landsvirkjunar, H÷r­ur Arnarson, ß haustfundi Landsvirkjunar 2011 og Ý fj÷lmi­lavi­t÷lum ß sama ßri gefi­ sŠstrengnum byr Ý seglin.

Forstjˇrinn hefur gripi­ til s÷mu r÷ksemdafŠrslu og villta vinstri­ ß ═slandi til a­ rakka ni­ur stˇri­juna og gylla um lei­ sŠstrenginn. Hann hefur kvarta­ undan lßgri ar­semi Kßrahnj˙kavirkjunar, nřjustu virkjunar Landsvirkjunar, og lßgri ar­semi heildarfjßrmagns Landsvirkjunar. ═ Ýtarlegri frÚttaskřringu Har­ar Ăgissonar Ý Morgunbla­inu, fimmtudaginn 15. desember 2011, „Ar­semin mun meiri en vonir stˇ­u til“, er sřnt fram ß, a­ mßlflutningur forstjˇra Landsvirkjunar er vŠgast sagt villandi og stenzt ekki kr÷fur til ar­semimats ß langtÝmafjßrfestingum, eins og vatnsaflsvirkjanir vissulega eru. Forstjˇrinn ruglar saman a­fer­um, sem nota­ar eru vi­ fjßrfestingar Ý t.d. verksmi­jum annars vegar og hins vegar Ý vatnsaflsvirkjunum. Ůess vegna kemst hann a­ kolrangri ni­urst÷­u.

Kßrahnj˙kavirkjun er nřjasta og langstŠrsta virkjun Landsvirkjunar. H˙n sÚr Fjar­aßli, stŠrsta og nřjasta ßlveri landsins, fyrir raforku. Lauslega ߊtla­ skapar nřting ß orku Kßrahnj˙kavirkjunar 2000 st÷rf Ý landinu, a­allega ß Austurlandi. Ůetta eru fj÷lbreytileg st÷rf, sem eru myndarleg vi­bˇt vi­ hef­bundin st÷rf ß vegum sjßvar˙tvegs, landb˙na­ar og fer­amennsku Ý fjˇr­unginum. Sennilega ver­a um MUSD 350 (milljˇnir bandarÝkjadala) e­a 40 milljar­ar kr eftir Ý landinu ß hverju ßri vegna ■essarar starfsemi.

Ar­semi virkjunarinnar er meiri en gert var rß­ fyrir Ý upphafi ; ■ver÷fugt vi­ ■a­, sem forstjˇri Landsvirkjunar hefur lßti­ liggja a­. ┴stŠ­an er tenging orkuver­s vi­ ßlver­, en frß ßrinu 2002 hefur me­alraunhŠkkun ßlver­s numi­ 3,4 % ß ßri. Ůa­ er lÝklegt, a­ ■essi ßlver­sstigull muni haldast a.m.k. nŠstu 20-30 ßrin. Samt hefur forstjˇri Landsvirkjunar tala­ ■essa ver­tengingu ni­ur og beitt sÚr fyrir annars konar ver­tengingu, sem gefur enga raunver­shŠkkun, en jafnara tekjuflŠ­i. Afsta­a hans er Ý Štt vi­ upphaflegar forsendur um afkomu Kßrahnj˙kavirkjunar, sem mi­u­u vi­ 1,2 % raunlŠkkun ßlver­s ß ßri. S˙ ߊtlun gefur til kynna skammsřni og van■ekkingu ß ■÷rfum ■ri­ja heimsins og m÷guleikum ßlsins t.d. Ý samg÷ngugeiranum.

┴ haustfundi Landsvirkjunar 2011 beitti forstjˇri Landsvirkjunar afar villandi framsetningu til a­ telja fˇlki tr˙ um lÚlega ar­semi af vatnsaflsvirkjunum, sem reistar eru til a­ framlei­a raforku fyrir ßlver. Hann sag­i, a­ me­alar­semi eiginfjßr Kßrahnj˙kavirkjunar hef­i frß ßrsbyrjun 2008 til 2011 veri­ a­eins 3,5 %. Ver­ur n˙ vitna­ Ý tÚ­a frÚttaskřringu:

„Til a­ leggja mat ß raunverulega ar­semi Kßrahnj˙kavirkjunar - ekki a­eins yfir fj÷gurra ßra tÝmabil, heldur ß ÷llum lÝftÝma virkjunarinnar ľ ■ß mundi gefa rÚttari mynd a­ reikna ˙t ar­semi framkvŠmdarinnar til n˙vir­is ß sjˇ­sstreymisgrunni.

SlÝkur ˙treikningur var sÝ­ast framkvŠmdur af fyrri stjˇrnendum Landsvirkjunar Ý ßrsbyrjun 2008 vi­ endurmat ß ar­semi Kßrahnj˙kavirkjunar. S˙ endursko­un leiddi Ý ljˇs, a­ vŠnt ar­semi eiginfjßr vegna byggingar Kßrahnj˙kavirkjunar var reiknu­ 13,4 %, en upphaflegt mat ger­i rß­ fyrir 11,9 % ar­semi.“

Hvers vegna setur forstjˇri Landsvirkjunar sig ekki ˙r fŠri a­ kasta rřr­ ß vi­skiptalÝkan fyrirtŠkis sÝns, sem reist er ß mikilli og vaxandi raforkus÷lu til stˇri­ju ? Ůegar haft er Ý huga, a­ hann hefur hafi­ ßrˇ­ur fyrir tengingu ═slands vi­ Skotland og jafnvel meginland Evrˇpu um aflsŠstreng, er ekki ˙r veggi a­ ßlykta sem svo, a­ hann sÚ a­ b˙a Ý haginn fyrir „eitthva­ anna­“, sem ■ˇ eru enn sem komi­ er a­eins draumˇrar um sŠstreng. Rafstrengjaframlei­endur rß­a enn ekki vi­ vi­fangsefni­ a­ hanna og framlei­a aflsŠstreng, sem unnt sÚ a­ leggja um 1000 km lei­ ß allt a­ 1000 m dřpi og geti flutt um 1000 MW me­ lßgmarksar­semi. Til a­ nß lßgmarksar­semi ver­ur a­ halda aflt÷punum Ý skefjum. TvŠr lei­ir koma til greina. HŠrri jafnstraumsspenna en n˙verandi plastefni rß­a vi­ e­a ofurlei­arar. Hvorugt er Ý hendi. Dřpi­ er miklu meira en n˙verandi sŠstrengjastyrkur rŠ­ur vi­. Fimbulfamb um slÝkan sŠstreng er algerlega ˇtÝmabŠrt.

Ef Štlunin er a­ geta sent orkuna Ý bß­ar ßttir, ■ß ■arf a­ setja upp ßri­il og afri­il Ý bß­um endum auk ÷flugra sÝuvirkja fyrir yfirsveiflur. Einkum yr­i rafmengunarhŠttan, ■.e. hŠtta ß straum- og spennubj÷gun, mikil ═slandsmegin, af ■vÝ a­ 1000 MW er mj÷g stˇr hluti af uppsettri aflgetu alls Ý landinu (n˙ um 2500 MW). Nřting mannvirkjanna er mun lakari me­ ■vÝ a­ senda orkuna um sŠstreng til ˙tlanda en me­ ■vÝ a­ senda hana til ßlvers ß ═slandi, eins og fram kom Ý grein h÷fundar, „Gull og grŠnir skˇgar“, sem birtist Ý Ůjˇ­mßlum, sumarhefti 2010.

═ greininni kemur fram, a­ orkuver­ til FŠreyinga ■yrfti a­ vera allt a­ fjˇrfalt hŠrra en orkuver­ til ßlvers ß ═slandi. AflsŠstrengur til FŠreyja til a­ anna allri rafafls■÷rf FŠreyinga er n˙ ■egar tŠknilega fřsilegur, en mi­a­ vi­ n˙verandi olÝuver­ mundi raforkuver­ til fŠreyskra heimila og fyrirtŠkja hŠkka vi­ a­ kaupa rafmagn frß ═slandi. Hvernig dettur m÷nnum ■ß Ý hug, m.v. ■a­, sem a­ framan er raki­, a­ ■a­ geti or­i­ hagkvŠmara fyrir Skota, sem ekki eiga vi­ neinn orkuskort a­ strÝ­a, e­a fyrir Ůjˇ­verja e­a Hollendinga, sem eiga miki­ af vindmyllum, a­ kaupa raforku frß ═slandi ? Ůegar vindur er Ý Evrˇpu, eru vindmyllurnar lßtna framlei­a ß fullu inn ß neti­, og ■ß fellur raforkuver­i­ ß marka­inum. Orkuflutningur frß ═slandi mundi ■ß st÷­vast, sem rřrir svo nřtingu mannvirkjanna, a­ ■au eiga enga m÷guleika ß a­ bera sig fjßrhagslega.

SŠstrengsriddararnir eru Ý raun talsmenn gÝfurlegrar ßhŠttut÷ku, og ■a­ er me­ ÷llu ˇverjanlegt, a­ talsmenn rÝkisfyrirtŠkis mŠli fyrir slÝkri stefnum÷rkun. Ůß mß ekki gleyma meginmarkmi­inu me­ virkjunum, sem er a­ efla atvinnuvegi landsins me­ samkeppnihŠfu orkuver­i, mynda ■annig hvata til fjßrfestinga og undirst÷­u fj÷lbreytilegra starfa.

Sß mŠti ma­ur, Illugi Gunnarsson, Al■ingisma­ur, reit ■ann 15.12.2011 grein Ý Morgunbla­i­, sem hann nefndi „Hvar eru st÷rfin ?“. Ůetta var stutt og hnitmi­u­ grein, ■ar sem ■ingma­urinn drˇ upp d÷kka, en ■vÝ mi­ur raunsanna mynd af atvinnußstandinu Ý landinu. Fjßrfestingar nßmu ßrin 2010 og 2011 a­eins 12,7 % af VLF, en til samanbur­ar var mi­a­ vi­ Ý sÝ­ustu kjarasamningum, a­ fjßrfestingar yr­u a.m.k. 20 % af VLF. Stjˇrnv÷ld hafa svikizt um a­ li­ka til fyrir fjßrfestingum. Ůvert ß mˇti hafa stjˇrnv÷ld sett sand Ý tannhjˇlin me­ ■vÝ a­ sřna HelguvÝkur-og Bakkaverkefninu algert ßhugaleysi og jafnvel fjandskap. Ůau hafa sett ß raforkuskatt, sem bitnar mj÷g ß orkukrŠfum i­na­i, og ■au hafa hˇta­ skattahŠkkunum. Fyrir fjßrfesta hafa n˙verandi stjˇrnv÷ld me­vita­ auki­ ˇvissuna vi­ fjßrfestingar ß ═slandi til muna. N˙verandi stjˇrnv÷ld ß ═slandi eru sannkalla­ir starfaey­ar.

TÝmariti­ Frjßls verslun hefur birt t÷lur um atgervisflˇttann frß ═slandi. ┴ ßrunum 2009-2011 nam hann um 6000 manns. Ůetta er algerlega ˇvi­unandi og dau­as÷k fyrir rÝkisstjˇrn landsins. RÝkisstjˇrnin er beinn orsakavaldur ■essarar blˇ­t÷ku ■jˇ­arinnar, og fyrir ■essa s÷k eina ber a­ lei­a hana ß h÷ggstokkinn strax. H˙n hefur hŠkka­ skattana upp ˙r ÷llu valdi, og h˙n hefur ■vŠlzt fyrir fjßrfestingum. H˙n hefur lagt a­alatvinnuveg landsmanna, sjßvar˙tveg, Ý einelti, svo a­ ■ar hafa fjßrfestingar st÷­vazt, og h˙n hefur lagt til atl÷gu vi­ stˇri­juna me­ kolefnisgjaldi, sem h˙n var ger­ afturreka me­. ForsŠtisrß­herra skilur ekki hinn yfir■yrmandi vanda, sem lei­ir til fˇlksflˇttans, og gerir lÝti­ ˙r honum. 11 000 manns ß atvinnuleysisskrß og um 13 000 ßrsverk, sem styttur vinnutÝmi jafngildir, ■ř­ir, a­ um 30 000 ßrsverk hafa tapazt ˙t ˙r hagkerfinu.

Ůa­ er algert grundvallaratri­i a­ koma ÷llum ■essum fj÷lda til starfa ß nř, og um ■a­ eiga vi­fangsefni stjˇrnmßlamanna a­ sn˙ast, og ■eir eiga ekki a­ unna sÚr hvÝldar fyrr en 3 %- 6 % sjßlfbŠrum og st÷­ugum hagvexti er nß­ Ý landinu. N˙verandi stjˇrnv÷ld eru algerlega ˙ti ß ■ekju, og fÝflagangur ■eirra rÝ­ur ekki vi­ einteyming. Er Ý ■vÝ sambandi nˇg a­ nefna smja­ri­ og fle­ulŠtin gagnvart ESB, Evrˇpusambandinu, sem engum dylst lengur, a­ fŠr ekki sta­izt Ý sinni n˙verandi mynd. Vi­ ■essar a­stŠ­ur rÝ­ur landsm÷nnum ß a­ beita hßmarksnřtingu innan marka sjßlfbŠrni ß allar au­lindir landsins og a­ nřta ■Šr Ý mestum m÷gulegum mŠli innanlands til hßm÷rkunar ˙tflutningsver­mŠta.

Gar­abŠ,

17. desember 2011

 
Senda ß Facebook  Senda ß Twitter  Vista sem pdf  Prenta

Bjarni Jˇnsson er fŠddur Ý ReykjavÝk 19. jan˙ar 1949, og voru foreldrar hans H˙nvetningar, sem fluttust ˙r Mi­fir­i og Vatnsdal til ReykjavÝkur Ý upphafi seinna strÝ­s. Bjarni var­ st˙dent frß stŠr­frŠ­ideild MR 1969, nam vi­ verkfrŠ­ideild H═ 1969-1972 og ˙tskrifa­ist me­ meistaragrß­u Ý rafmagnsverkfrŠ­i frß TŠknihßskˇla Noregs, NTH, Ý Ůrßndheimi 1974 . Hann rÚ­ist til h÷nnunarstarfa hjß KvŠrner Engineering AS Ý BŠrum Ý Noregi strax eftir nßm. Til ═slands fluttist Bjarni ßsamt fj÷lskyldu sinni hausti­ 1976 og hˇf ■ß st÷rf hjß Rafmagnsveitum rÝkisins vi­ a­ reisa a­veitust÷­var m.a. Ý Bygg­alÝnu. Hausti­ 1980 var hann rß­inn sem a­sto­arma­ur rafmagnsstjˇra ISAL Ý StraumsvÝk og tˇk vi­ st÷­u rafmagnsstjˇra fyrirtŠkisins 1. jan˙ar 1981 og gegnir ■eirri st÷­u sÝ­an a­ breyttu breytanda. Bjarni kvŠntist ŮurÝ­i Stefßnsdˇttur, hj˙krunarforstjˇra, 12. ßg˙st 1972. Ůau eiga 4 b÷rn og 6 barnab÷rn.

 
 
Mest lesi­
Fleiri pistlar

Umsˇknarferli Ý andaslitrum - straumhv÷rf hafa or­i­ Ý afst÷­u til ESB-vi­rŠ­na - rÚttur ■jˇ­ar­innar trygg­ur

Ůßttaskil ur­u Ý samskiptum rÝkis­stjˇrnar ═slands og ESB fimmtudaginn 12. mars ■egar Gunnar Bragi Sveinsson utanrÝkis­rß­herra aftenti formanni rß­herrarß­s ESB og vi­rŠ­u­stjˇra stŠkkunarmßla Ý framkvŠmda­stjˇrn ESB brÚf. Textinn sem gildir gagnvart ESB er ß ensku. Ůar segir: äThe Government of...

Grikkir eru ekki sjßlfstŠ­ ■jˇ­

Grikkir eru ekki sjßlfstŠ­ ■jˇ­. Ůeir hafa a­ vÝsu mßlfrelsi vi­ bor­i­ Ý Brussel, sem Ýslenzkir a­ildarsinnar a­ ESB leggja svo miki­ upp ˙r en ß ■ß er ekki hlusta­ og or­ ■eirra hafa engin ßhrif.

LÝfsreynsla Grikkja lřsandi dŠmi um ÷rl÷g smß■jˇ­ar sem gengur inn Ý fj÷lmennt rÝkjabandalag

Ůa­ hefur veri­ frˇ­legt - ekki sÝzt fyrir ■egna smß■jˇ­a - a­ fylgjast me­ ßt÷kum Grikkja og annarra evrurÝkja, sem Ý raun hafa veri­ ßt÷k ß milli Grikkja og Ůjˇ­verja. ═ ■essum ßt÷kum hafa endurspeglast ■eir dj˙pu brestir, sem komnir eru Ý samstarfi­ innan evrurÝkjanna og ■ar me­ innan Evrˇpu­sambandsins.

Umbrotin Ý Evrˇpu geta haft ˇfyrirsjßanlegar aflei­ingar

Ůa­ er nokku­ ljˇst a­ s˙ uppreisn Mi­jar­arhafsrÝkja gegn ■řzkum yfirrß­um innan Evrˇpu­sambandsins, sem Romano Prodi, fyrrum forsŠtis­rß­herra ═talÝu og forseti framkvŠmda­stjˇrnar ESB um skei­, hvatti til fyrir allm÷rgum mßnu­um er hafin. Kveikjan a­ henni ur­u ˙rslit ■ingkosninganna Ý Grikklandi fyrir viku.

 
 
    Um Evrˇpuvaktina     RSS