Mi­vikudagurinn 21. oktˇber 2020

Danir reyna a­ halda Ý ßhrif sÝn en ■au eru dvÝnandi-GrŠnland stefnir ß sjßlfstŠ­i

═sland-ESB og Nřja Nor­ri­ IV


Styrmir Gunnarsson
20. jan˙ar 2012 klukkan 14:15
Norrðurskautsráðið
Myndin er tekin í Nuuk í Grænlandi 12. maí 2011 á utanríkisráðherrafundi Norðurskautsráðsins

Danir eru Ý sÚrstakri st÷­u Ý Nřja Nor­rinu vegna tengsla sinna vi­ GrŠnland. Ůa­ dugar ■ˇ Evrˇpusambandinu lÝtt til ßhrifa ß ■essu svŠ­i af ■eim ßstŠ­um, sem Valur Ingimundarson, sagfrŠ­ingur greinir frß Ý grein sinni Ý SkÝrni hausti­ 2010 og vitna­ var til Ý fyrstu grein Ý ■essum greinaflokki. Valur segir:

„M÷rg EvrˇpusambandsrÝki lÝta svo ß, a­ a­ild ═slands a­ ESB- eins og annarra ESB-rÝkja, sem teljast til nor­urskautsrÝkja, ■.e. Danmerkur, SvÝ■jˇ­ar og Finnlands -styrki a­komu sambandsins a­ nor­urskautinu. ١tt Danm÷rk fyrir h÷nd GrŠnlands flokkist sem eitt strandrÝkjanna er ■a­ hß­ takm÷rkunum vegna sjßlfstjˇrnar GrŠnlendinga. Danir eru skuldbundnir til a­ vi­urkenna sjßlfstŠ­i GrŠnlands ef GrŠnlendingar stÝga skrefi­ til fulls. Loks mß lÝta svo ß, a­ Finnland og SvÝ■jˇ­ hafi minni hagsmuna a­ gŠta en ═sland ß nor­urskautinu vegna ■ess a­ rÝkin tv÷ eiga enga strandlengju a­ heimskautsh÷funum eins og ß­ur sag­i.“

Engu a­ sÝ­ur lÝtur Nikolai Petersen, prˇfessor emeritus vi­ ┴rˇsarhßskˇla svo ß, a­ Per Stig M÷ller, ■ßverandi utanrÝkisrß­herra Dana hafi skora­ mark Ý diplˇmatÝskum sviptingum um nor­urslˇ­ir, ■egar hann Ý maÝ 2008 nß­i fjˇrum ÷­rum strandrÝkjum ß ■essu svŠ­i saman til fundar Ý Ilulissat ß GrŠnlandi. Ůar voru saman komnir auk hans, ■eir Jonas Gahr St÷re, utanrÝkisrß­herra Noregs, Sergei Lavrov, utanrÝkisrß­herra R˙sslands, Gary Lund, au­lindarß­herra Kanada og John Negroponte, a­sto­arutanrÝkisrß­herra BandarÝkjanna.

Ůessi rÝki sam■ykktu ßlyktun sem kennd er vi­ fundarsta­inn, ■ar sem ■au st÷­u sinnar vegna ger­u sÚrstakt tilkall til ßhrifa ß nor­urslˇ­um. Ůessum fundi og ßlyktun hans var fylgt eftir me­ sameiginlegri yfirlřsingu Dana og GrŠnlendinga, ■ar sem lřst var hagsmunum beggja ■jˇ­anna ß svŠ­inu. Loks settu Danir upp sÚrstaka nefnd til ■ess a­ fjalla um ÷ryggismßl ß svŠ­inu ˙t frß sjˇnarhˇli Dana.

Augljˇst er a­ me­ ■essu frumkvŠ­i vildu Danir taka forystu Ý mßlefnum Nřja Nor­ursins, ■ˇtt s˙ forysta hangi ß hßlmstrßi vegna ■ess, a­ GrŠnland er ß hra­fer­ Ý ßtt til sjßlfstŠ­is. Um ■a­ eru ■eir sammßla, sem ßtt hafa samt÷l vi­ nřja kynslˇ­ forystumanna ß GrŠnlandi. Um lei­ og GrŠnlendingar lřsa yfir sjßlfstŠ­i er hlutverki Dana loki­ ß nor­urslˇ­um.

Nikolai Petersen bendir hins vegar ß Ý skřrslu ■eirri, sem hÚr er vitna­ til og nefnist The Arctic as a New Arena for Danish Foreign Policy: The Ilulissat Initiative and its implications, a­ sjßlfstŠ­i mundi kosta GrŠnland t÷luver­a fjßrmuni. ═ samkomulagi um sjßlfstjˇrn og sjßfstŠ­i GrŠnlands er teki­ fram, a­ fjßrframlag Dana til GrŠnlands, sem nemur 3 millj÷r­um danskra krˇna e­a yfir 60 millj÷r­um Ýslenzkra krˇna ß ßri muni lŠkka um 50% af nettˇtekjum GrŠnlands af mßlmvinnslu og olÝu- og gasvinnslu og yfirt÷ku GrŠnlendinga ß nřjum mßlaflokkum frß Danm÷rku ver­i GrŠnlendingar sjßlfir a­ fjßrmagna.

١tt hÚr sÚ um t÷luver­a fjßrmuni a­ rŠ­a Ý krˇnum tali­ eru tekjum÷guleikar GrŠnlendinga ß hinn bˇginn svo miklir a­ ■etta tekjutap mun varla hafa ßhrif ß afst÷­u ■eirra til sjßlfstŠ­is.

Skřrsluh÷fundur lřsir hins vegar vantr˙ sinni ß getu GrŠnlendinga til a­ takast ß vi­ ■etta verkefni me­ ■vÝ a­ halda ■vÝ fram, a­ var­sta­a um grŠnlenzka hagsmuni ß ÷llum svi­um ver­i 57 ■˙sund einstaklingum, sem byggi land, sem er fjˇrum sinnum stŠrra en Frakkland ofvi­a og ■ess vegna sÚ lÝklegt a­ sjßlfstjˇrn GrŠnalnds haldi ßfram -en ekki sjßlfstŠ­i- og GrŠnlendingar ver­i jafnvel enn hß­ari D÷num en ß­ur og sta­a Danmerkur muni ■vÝ styrkjast Ý framtÝ­inni en ekki veikjast.

Svona talar ■egn gamals nřlenduveldis. Svona talar nř kynslˇ­ GrŠnlendinga ekki, ■ˇtt h˙n geri sÚr ßrei­anlega grein fyrir ■vÝ a­ GrŠnlendingar muni Ý framtÝ­inni ■urfa a­ leita margvÝslegrar ■jˇnustu og a­sto­ar frß ÷­rum. En ■a­ hlřtur a­ ver­a ß ■eirra forsendum, sem sjßlfstŠ­rar ■jˇ­ar en ekki sem gamallar nřlendu.

HÚr hefur veri­ lřst sjˇnarmi­um h÷fundar danskrar skřrslu. Sjßlfsagt eru uppi margvÝslegar sko­anir Ý Danm÷rku um ■rˇun nor­ursvŠ­anna frß d÷nskum sjˇnarhˇli. En kjarni mßlsins er au­vita­ sß, a­ ßhrif Dana ß nor­urslˇ­um eru dvÝnandi. Ůeir reyna a­ halda Ý ■au ßhrif vegna gamalla og grˇinna tengsla vi­ GrŠnland en lÝkurnar ß ■vÝ a­ GrŠnlendingar leiti ■jˇnustu og rßgjafar hjß nßgr÷nnum sem nŠr ■eim standa og er ■ß bŠ­i ßtt vi­ ═sland og Kanada og a­ einhverju leyti BandarÝkin eru yfirgnŠfandi. Ůess vegna mß b˙ast vi­ a­ Danir hverfi smßtt og smßtt ˙t ˙r ■essari mynd. Og vafalaust gera rß­amenn Evrˇpusambandsins sÚr skřra grein fyrir ■vÝ.

Kjarninn Ý nor­urslˇ­astefnu ═slands hlřtur ■vÝ a­ vera a­ sty­ja vi­ baki­ ß GrŠnlendingum Ý vi­leitni ■eirra til a­ taka a­ fullu stjˇrn eigin mßla Ý sÝnar hendur en ekki a­ řta undir tilraunir Dana til a­ halda ■ar einhverjum ßhrifum. ═ ■vÝ felst enginn fjandskapur vi­ Dani. Og jafnframt rÚtt a­ hafa Ý huga a­ ■eir bu­u okkur ekki a­ taka ■ßtt Ý fundinum Ý Ilulissat.

 
Senda ß Facebook  Senda ß Twitter  Vista sem pdf  Prenta

Styrmir Gunnarsson er l÷gfrŠ­ingur og fyrrverandi ritstjˇri Morgunbla­sins. Hann hˇf st÷rf sem bla­ama­ur ß Morgunbla­inu 1965 og var­ a­sto­arritstjˇri 1971. ┴ri­ 1972 var­ Styrmir ritstjˇri Morgunbla­sins, en hann lÚt af ■vÝ starfi ßri­ 2008.

 
 
Mest lesi­
Fleiri pistlar

Umsˇknarferli Ý andaslitrum - straumhv÷rf hafa or­i­ Ý afst÷­u til ESB-vi­rŠ­na - rÚttur ■jˇ­ar­innar trygg­ur

Ůßttaskil ur­u Ý samskiptum rÝkis­stjˇrnar ═slands og ESB fimmtudaginn 12. mars ■egar Gunnar Bragi Sveinsson utanrÝkis­rß­herra aftenti formanni rß­herrarß­s ESB og vi­rŠ­u­stjˇra stŠkkunarmßla Ý framkvŠmda­stjˇrn ESB brÚf. Textinn sem gildir gagnvart ESB er ß ensku. Ůar segir: äThe Government of...

Grikkir eru ekki sjßlfstŠ­ ■jˇ­

Grikkir eru ekki sjßlfstŠ­ ■jˇ­. Ůeir hafa a­ vÝsu mßlfrelsi vi­ bor­i­ Ý Brussel, sem Ýslenzkir a­ildarsinnar a­ ESB leggja svo miki­ upp ˙r en ß ■ß er ekki hlusta­ og or­ ■eirra hafa engin ßhrif.

LÝfsreynsla Grikkja lřsandi dŠmi um ÷rl÷g smß■jˇ­ar sem gengur inn Ý fj÷lmennt rÝkjabandalag

Ůa­ hefur veri­ frˇ­legt - ekki sÝzt fyrir ■egna smß■jˇ­a - a­ fylgjast me­ ßt÷kum Grikkja og annarra evrurÝkja, sem Ý raun hafa veri­ ßt÷k ß milli Grikkja og Ůjˇ­verja. ═ ■essum ßt÷kum hafa endurspeglast ■eir dj˙pu brestir, sem komnir eru Ý samstarfi­ innan evrurÝkjanna og ■ar me­ innan Evrˇpu­sambandsins.

Umbrotin Ý Evrˇpu geta haft ˇfyrirsjßanlegar aflei­ingar

Ůa­ er nokku­ ljˇst a­ s˙ uppreisn Mi­jar­arhafsrÝkja gegn ■řzkum yfirrß­um innan Evrˇpu­sambandsins, sem Romano Prodi, fyrrum forsŠtis­rß­herra ═talÝu og forseti framkvŠmda­stjˇrnar ESB um skei­, hvatti til fyrir allm÷rgum mßnu­um er hafin. Kveikjan a­ henni ur­u ˙rslit ■ingkosninganna Ý Grikklandi fyrir viku.

 
 
    Um Evrˇpuvaktina     RSS