Makríllinn er mikils virði

Makríllinn er uppsjávarfiskur, sem vegna hlýnunar sjávar hér norðurfrá er tekinn að ganga inn í lögsögu Íslands. Þessi fisktegund virðist vera að taka sér bólfestu í hafinu umhverfis Ísland með því álagi og áhrifum á lífríkið, sem því fylgir.

Evrópusambandið (ESB) neitar hins vegar að taka tillit til breyttra lífshátta í sjónum og rígheldur í reglu um sögulegar veiðar. Með þessu stefnir ESB að freklegri íhlutun um nýtingu sjávarauðlindarinnar umhverfis Íslands. Þarna þjófstartar ESB. Ef Ísland væri nú gengið í björg og hefði gengið ESB á hönd, þá gæti framkvæmdastjórn ESB samkvæmt stofnsamningi sínum deilt og drottnað og ákveðið einhliða, hversu mikið af makríl félli í hlut Íslendinga að veiða hvort sem væri innan eða utan lögsögu Íslands.

Þar sem Ísland er fullvalda strandríki hafa búrókratar í Berlaymont hins vegar enga lögsögu um veiðihlutdeild Íslendinga í neinni sjávarlífstegund innan íslenzkrar fiskveiðilögsögu.

Samt krefjast þeir þess, að Íslendingar minnki veiðar sínar á makrílnum um 80 %, sem þýða mundi minnkun útflutningstekna um a.m.k. 20 milljarða kr.

Við þessar aðstæður mætti ætla, að forystumenn í stjórnmálunum mundu leita samstöðu um andóf við óbilgirni ESB-forystunnar. Þessu er þó ekki að heilsa og á engan veginn við um ríkisstjórn þá, sem nú situr. Ráðherrarnir slá úr og í eða fara undan í flæmingi, þegar talið berst að makrílnum. Aldrei í sögunni hafa viðbrögð ríkisstjórnar Íslands við erlendri ásælni um nýtingu fiskistofna í íslenzkri landhelgi verið svo loðin og ómarkviss sem nú. Hvernig skyldi standa á því ?

ESB-forkólfar hafa látið skína í tennurnar. Þeir hafa sent sjávarútvegsráðherra og utanríkisráðherra Íslands skilaboð um, að ESB muni ekki hefja aðlögunarviðræður um sjávarútvegsmál við íslenzku samninganefndina í Brüssel, nema Íslendingar sýni lipurð og undirgefni við hina miklu magt í Berlaymont. Ekki þarf að fara í grafgötur um vilja Samfylkingar til að taka við skipun frá Berlaymont og fórna þar með hagsmunum Íslands á altari aðlögunarsamninganna, og full ástæða er til að vantreysta formanni Vinstri hreyfingarinnar græns framboðs, sjávarútvegsráðherranum, fullkomlega við að standa í ístaðinu gagnvart erlendu yfirvaldi, þegar hrakfallasaga þrefaldra Icesave-samninga er höfð í huga, sem reyndar endaði með upprisu íslenzks málstaðar fyrir atbeina forseta lýðveldisins.

Svo er að sjá, að aðeins einn stjórnmálaflokkur standi heill og óskiptur að baki réttláts málstaðar íslenzku þjóðarinnar um sjálfsákvörðunarrétt fullvalda ríkis um nýtingu eigin lögsögu. Þessi flokkur er Sjálfstæðisflokkurinn. Vinstri flokkarnir standa ekki í lappirnar, heldur lyppast niður gagnvart ygglibrún ESB. Aðrir flokkar virðast hálfvolgir og vita ekki í hvora löppina á að stíga.

Auðvitað er brýnt að komast að samkomulagi um að hafa stjórn á veiðunum úr makrílstofninum. Engin sanngirni er hins vegar fólgin í kröfu ESB um 80 % - 90 % veiðanna til handa ESB og Noregi. Með slíkri kröfu vilja þeir þvinga 5 % - 10 % í hlut Íslendinga. Fara ætti að ráði vísindamanna allra landanna, sem eiga hagsmuna að gæta, og taka meðaltal ráðgjafarinnar, ef eining næst ekki, og skera veiðar allra niður þannig, að hlutfall ársins 2011 raskist ekki á milli landanna. Þetta væri vel boðið að Íslands hálfu í ljósi þess, að æ stærri hluti makrílstofnsins tekur sér bólfestu í lögsögu Íslands. Þess vegna þarf þann varnagla, að nái einhver aðili samkomulagsins ekki sínum kvóta, megi hinar bæta samsvarandi við sig.

Makrílmálið er prófmál. Það sýnir við hverju má búast af ESB, þegar hagsmunaárekstrar verða á milli Íslendinga og annarra. Málið reynir jafnframt á rétt fullvalda strandríkis á tímum örra breytinga á lífríki hafsins. Síðast en ekki sízt leiðir það innræti íslenzkra stjórnmálaflokka í ljós, ef svo má að orði komast, þ.e. hvort hjarta þeirra slær fyrir hagsmuni íslenzkrar alþýðu eða fyrir erlenda refskákarmenn og aðgang að veizlusölum þeirra.

Reykhólum 10. apríl 2012