Ůri­judagurinn 12. nˇvember 2019

ESB ľ fortÝ­ og framtÝ­


Bjarni Jˇnsson
2. j˙lÝ 2012 klukkan 22:12

Algengt vi­kvŠ­i er, a­ Evrˇpubandalagi­, n˙ Evrˇpusambandi­, ESB, hafi veri­ stofna­ til a­ var­veita fri­ Ý Evrˇpu. Ůß er a­allega ßtt vi­ fri­ ß milli hinna stŠrri rÝkja, t.d. Frakklands og Ůřzkalands, en ■essar ■jˇ­ir hafa lengi elda­ saman grßtt silfur og a­rar ■jˇ­ir dregizt inn Ý ßt÷kin.

Dettur einhverjum Ý hug, a­ Ůjˇ­verjar muni lßta sverfa til stßls vi­ Frakka vegna Elsass og Lothringen, en ■essi landamŠrahÚru­ voru sta­sett innan landamŠra Frakklands eftir uppgj÷f Ůri­ja rÝkisins Ý maÝ 1945 ? Fri­arsamningar vi­ Ůřzkaland hafa reyndar aldrei fari­ fram eftir heimsstyrj÷ldina seinni, enda var m÷nnum Ý fersku minni ÷murleg reynslan af Versalasamningunum 1919.

Nei, ßhŠtta styrjaldarßtaka, t.d. til a­ breyta landamŠrum Ý Evrˇpu ß nřjan leik, er allt of mikil, sÚ teki­ mi­ af ßvinninginum. Menning tÚ­ra hÚra­a, byggingarlist og ˙tlit fˇlks er a­ vÝsu meira Ý Štt vi­ Ůřzkaland, segja sumir, en tilvist kjarnorkusprengjunnar gerir ■a­ a­ verkum, a­ innrßs ■řzka hersins Ý Frakkland hefur veri­ og er ˙tiloku­ eftir seinni heimsstyrj÷ldina, hvort sem l÷ndin eru Ý ESB e­a ekki.

Markmi­i­ me­ ESB er vi­skiptalegs e­lis. Ůa­ var stofna­ til a­ reisa burst vi­ ofurvaldi BandarÝkja Nor­ur-AmerÝku ß tŠknisvi­inu ßsamt fjßrmßla-og vi­skiptasvi­inu. ESB var Štla­ a­ nß forystuhlutverki Ý heiminum vi­ ■rˇun tŠkni og ß svi­i i­na­ar og banka. Marki­ var sett ß, a­ forystunni Ý framlei­ni og tekjum ß Ýb˙a yr­i nß­ ßri­ 2010. Sameiginleg mynt, evran, ßtti a­ ry­ja ■essari ■rˇun braut Ý Evrˇpu, eins og t.d. mß rß­a af Lissabonsamninginum.

Ůann 24. j˙nÝ 2012 birtist Ý Sunnudags-Mogganum afar athyglivert vi­tal vi­ lykilmann Ý ■řzku athafnalÝfi sÝ­ustu ßratugina, Carl Hahn. Hann er mikill Evrˇpusambandssinni, en rŠ­ur samt ═slendingum heilt me­ ■vÝ a­ rß­leggja landsm÷nnum a­ halda sig utan vi­ ■ennan kl˙bb stˇru strßkanna ß meginlandinu. Hagsmunum ═slendinga er betur borgi­ utan ESB en me­ ■vÝ a­ framselja drj˙gan hlut fullveldisins til BrŘssel, er haft eftir Carl Hahn, og ■a­ er ein bezta sta­festing, sem ˙tlendingur getur gefi­ um rÚttmŠti mßlsta­ar andstŠ­inga inng÷ngu ═slands Ý ESB.

Hahn segir: „Hins vegar mß ekki lÝta framhjß ■vÝ, a­ fyrir 120 ßrum bjuggu Ý Ůřzkalandi 7 % af jar­arb˙um. Eftir nokkur ßr ver­um vi­, ■÷kk sÚ fŠ­ingartÝ­ni, sem er Ý algeru mˇtvŠgi vi­ frjˇsemi ═slendinga, 0,7 % jar­arb˙a. Ůar sem sama ■rˇun vir­ist vera a­ eiga sÚr sta­ vÝ­ast hvar Ý Evrˇpu, er fyrirsjßanlegt, a­ Ýb˙ar ßlfunnar allrar ver­i brßtt 6-7 % jar­arb˙a. Ůess vegna er n˙ svo mikilvŠgt, a­ vi­ lßtum ekki evruna ver­a til ■ess, a­ vi­ f÷rum ˙t af sporinu Ý samruna Evrˇpu, ef vi­ viljum gegna hlutverki Ý heimsskipan morgundagsins; hlutverki, sem vi­ getum ekki gegnt sem stakar ■jˇ­ir.“

Ůa­ ■arf ekki frekari vitnana vi­. ESB er svar „stˇru“ ■jˇ­anna Ý Evrˇpu vi­ vaxandi mßttleysi sÝnu ß heimsmŠlikvar­a. Ůessi vi­br÷g­ Ůřzkalands, Frakklands og ═talÝu og a­ nokkru leyti Bretlands, sem ■ˇ mun aldrei fˇrna sÝnu sterlingspundi ß altari Evrˇpusamrunans, eru skiljanleg og jafnvel e­lileg, en ■au eru dŠmd til a­ mistakast. ┴stŠ­an er komin Ý ljˇs. Til a­ evran fßi ■rifizt ■arf enn meira framsal fullveldis til ˇlř­rŠ­islegs bßkns Ý BrŘssel en ■egar er or­in raunin. Bßkni­ ■arf ekki a­ standa neinum kjˇsendum reikningsskap gj÷r­a sinna. Stjˇrnendur Evrˇpu, elÝta stjˇrnmßla-og peningavalds, eru komnir langt fram ˙r sÚr og eru komnir miklu lengra Ý ßtt a­ rÝkjasambandi en almenningur Evrˇpu er f˙s til a­ fara. Kjˇsendur Evrˇpu munu fyrr en seinna segja hinga­ og ekki lengra. Ůjˇ­verjar kŠra sig t.d. ekki um a­ ganga Ý ßbyrg­ fyrir skuldir Frakka og annarra Mi­jar­arhafslanda. Spennan innan evrusvŠ­isins mun ■ess vegna st÷­ugt aukast ■anga­ til myntsamstarfi­ brestur, og rÝki kvarnast ˙r ■vÝ me­ Šrnum kostna­i fyrir ■au og allt fjßrmßlakerfi Evrˇpu. Samrunaferli­ mun steyta ß skeri, af ■vÝ a­ ˇlř­rŠ­islega er a­ ■vÝ sta­i­.

Brimbrjˇturinn, evran, sem ßtti a­ knřja fram samruna ESB Ý BandarÝki Evrˇpu, mun sundra ESB. Hvernig eiga ═slendingar a­ breg­ast vi­ ■essum horfum ? Ůeir eiga a­ koma ßr sinni fyrir bor­ sem vÝ­ast Ý heiminum ß vi­skiptasvi­inu og kappkosta a­ flytja utan v÷rur og ■jˇnustu fyrir a.m.k. 5 % hŠrri upphŠ­ en nemur innflutninginum. Ůar me­ ver­ur unnt a­ grei­a allhratt ni­ur erlendar skuldir landsins.

Hva­a stefnu ß ■ß a­ taka Ý myntmßlum landsins ? ŮvÝ er svara­ Ý sumarhefti Ůjˇ­mßla 2012. Frosti Sigurjˇnsson, rekstrarhagfrŠ­ingur, ß ■ar frßbŠra grein, „Betri krˇna til framtÝ­ar ľ Peningavaldinu komi­ Ý skjˇl“. Kjarni greinarinnar er dreginn saman Ý eftirfarandi tilvitnun Ý Thomas Jefferson (1743-1826): „Afnema ■arf vald bankanna til a­ b˙a til peninga og fŠra ■a­ rÚttmŠtum handhafa ■ess, ■jˇ­inni sjßlfri.“

Stefnan, sem kynnt er ■ar til s÷gunnar, er reyndar ekki nř, heldur kom fram mˇtu­ ßri­ 1933. H˙n er skřr og ˙theimtir uppstokkun skipulags peningamßlanna, sem er vel framkvŠmanleg me­ v÷ndu­um undirb˙ningi. „Eigi krˇnan a­ ver­a st÷­ugri gjaldmi­ill Ý framtÝ­inni, ■arf a­ fŠra peningavaldi­ frß b÷nkunum (og stjˇrnmßlam÷nnum) til rÝkisstofnunar, sem hefur ver­st÷­ugleika a­ markmi­i.“

Fari ═slendingar inn ß ■essa braut, ■urfa ■eir ekki a­ hafa fyrir ■vÝ a­ taka upp einhverja a­ra mynt, eins og t÷luver­ umrŠ­a hefur fari­ fram um hÚrlendis, hva­ ■ß a­ leita ß nß­ir ESB um myntsamstarf. Enginn hvati ver­ur lengur til a­ leita eftir inng÷ngu Ý ESB. Rßndřrt og ˇlř­rŠ­islegt a­l÷gunarferli­ ber ■ess vegna a­ st÷­va strax og gefa kjˇsendum ß ═slandi kost ß a­ tjß sig um ■a­ Ý ■jˇ­aratkvŠ­agrei­slu, t.d. samhli­a nŠstu Al■ingiskosningum, hvort ■eir vilji afturkalla umsˇknina Ý sßtt vi­ ESB e­a lj˙ka a­l÷gunarferlinu.

Gar­abŠ, 2. j˙lÝ 2012

 
Senda ß Facebook  Senda ß Twitter  Vista sem pdf  Prenta

Bjarni Jˇnsson er fŠddur Ý ReykjavÝk 19. jan˙ar 1949, og voru foreldrar hans H˙nvetningar, sem fluttust ˙r Mi­fir­i og Vatnsdal til ReykjavÝkur Ý upphafi seinna strÝ­s. Bjarni var­ st˙dent frß stŠr­frŠ­ideild MR 1969, nam vi­ verkfrŠ­ideild H═ 1969-1972 og ˙tskrifa­ist me­ meistaragrß­u Ý rafmagnsverkfrŠ­i frß TŠknihßskˇla Noregs, NTH, Ý Ůrßndheimi 1974 . Hann rÚ­ist til h÷nnunarstarfa hjß KvŠrner Engineering AS Ý BŠrum Ý Noregi strax eftir nßm. Til ═slands fluttist Bjarni ßsamt fj÷lskyldu sinni hausti­ 1976 og hˇf ■ß st÷rf hjß Rafmagnsveitum rÝkisins vi­ a­ reisa a­veitust÷­var m.a. Ý Bygg­alÝnu. Hausti­ 1980 var hann rß­inn sem a­sto­arma­ur rafmagnsstjˇra ISAL Ý StraumsvÝk og tˇk vi­ st÷­u rafmagnsstjˇra fyrirtŠkisins 1. jan˙ar 1981 og gegnir ■eirri st÷­u sÝ­an a­ breyttu breytanda. Bjarni kvŠntist ŮurÝ­i Stefßnsdˇttur, hj˙krunarforstjˇra, 12. ßg˙st 1972. Ůau eiga 4 b÷rn og 6 barnab÷rn.

 
 
Mest lesi­
Fleiri pistlar

Umsˇknarferli Ý andaslitrum - straumhv÷rf hafa or­i­ Ý afst÷­u til ESB-vi­rŠ­na - rÚttur ■jˇ­ar­innar trygg­ur

Ůßttaskil ur­u Ý samskiptum rÝkis­stjˇrnar ═slands og ESB fimmtudaginn 12. mars ■egar Gunnar Bragi Sveinsson utanrÝkis­rß­herra aftenti formanni rß­herrarß­s ESB og vi­rŠ­u­stjˇra stŠkkunarmßla Ý framkvŠmda­stjˇrn ESB brÚf. Textinn sem gildir gagnvart ESB er ß ensku. Ůar segir: äThe Government of...

Grikkir eru ekki sjßlfstŠ­ ■jˇ­

Grikkir eru ekki sjßlfstŠ­ ■jˇ­. Ůeir hafa a­ vÝsu mßlfrelsi vi­ bor­i­ Ý Brussel, sem Ýslenzkir a­ildarsinnar a­ ESB leggja svo miki­ upp ˙r en ß ■ß er ekki hlusta­ og or­ ■eirra hafa engin ßhrif.

LÝfsreynsla Grikkja lřsandi dŠmi um ÷rl÷g smß■jˇ­ar sem gengur inn Ý fj÷lmennt rÝkjabandalag

Ůa­ hefur veri­ frˇ­legt - ekki sÝzt fyrir ■egna smß■jˇ­a - a­ fylgjast me­ ßt÷kum Grikkja og annarra evrurÝkja, sem Ý raun hafa veri­ ßt÷k ß milli Grikkja og Ůjˇ­verja. ═ ■essum ßt÷kum hafa endurspeglast ■eir dj˙pu brestir, sem komnir eru Ý samstarfi­ innan evrurÝkjanna og ■ar me­ innan Evrˇpu­sambandsins.

Umbrotin Ý Evrˇpu geta haft ˇfyrirsjßanlegar aflei­ingar

Ůa­ er nokku­ ljˇst a­ s˙ uppreisn Mi­jar­arhafsrÝkja gegn ■řzkum yfirrß­um innan Evrˇpu­sambandsins, sem Romano Prodi, fyrrum forsŠtis­rß­herra ═talÝu og forseti framkvŠmda­stjˇrnar ESB um skei­, hvatti til fyrir allm÷rgum mßnu­um er hafin. Kveikjan a­ henni ur­u ˙rslit ■ingkosninganna Ý Grikklandi fyrir viku.

 
 
    Um Evrˇpuvaktina     RSS