Laugardagurinn 22. febrśar 2020

Um utanrķkis­višskipti og frķ­verslun - veršur EES-samningurinn okkur ofviša?


Vķglundur Žorsteinsson
16. jślķ 2012 klukkan 14:17

Hinn 11. jślķ 2011 ritaši ég pistil į sķšur Evrópuvaktarinnar sem ég nefndi Utanrķkisvišskipti okkar Ķslendinga ķ vķšara samhengi. Vištal nś ķ sķšustu viku viš Össur Skarphéšinsson ķ netheimum um aš ķ gangi vęru višręšur viš Kķna um frķverslunarsamning og aš slķkur samningur myndi ekki hafa nein įhrif į yfirstandandi ašildarsamninga viš ESB fékk mig til aš taka žau skrif upp į nż og reyna aš vķkka umręšuefniš. Ķ pistlinum žį fjallaši ég um „gleymda sambandiš“ nefnilega ašild okkar aš EFTA . Sś stoš hefur sķšur en svo stašnaš žrįtt fyrir gerš EES samningsins. EFTA hefur ķ dag gilda frķverslunarsamninga viš 24 rķki utan bandalagsins. Mį žar nefna Kanada, Chile, Hong Kong, S.Kóreu Mexķkó, Perś, Tyrkland, Śkranķu, Egyptaland, Ķsrael og Singapśr svo nokkuš sé nefnt. Ķ dag į EFTA ķ višręšum um frķverslun viš fjölmörg rķki svo sem Indland, Indónesķu, Rśssland, Hvķta Rśssland, Tęland og Vķetnam og fleiri. Ef žaš sķšan gęfist okkur Ķslendingum aš landa samningi um frķverslun viš Kķna gęti žaš oršiš meirihįttar bśhnykkur fyrir ķslensk utanrķkisvišskipti. Žaš er nokkuš sem öšrum gengur ekki vel meš eins og t.d. ESB. Ef allt gengi fram į vettvangi EFTA og okkar sjįlfra gęti veriš um aš ręša frķverslun viš žjóšir meš į fjórša milljarš ķbśa.

FRĶVERSLUN EŠA TOLLABANDALAG

Žaš vakti sérstaka athygli mķna aš ķ vištalinu tók Össur fram aš slķkur frķverslunarsamningur hefši engin įhrif į ašildarvišręšur aš ESB. Žaš er nokkuš sem ekki er rétt. Žaš er naušsynlegt aš minna į žaš sem ég fjallaši um ķ greininni frį ķ fyrra aš ESB er tollabandalag og ašild okkar aš žvķ mun žvķ hafa įhrif į alla okkar nśgildandi frķverslunarsamninga sem nżja samninga, nema um žaš tękjust sérstakir samningar ķ ašildarvišręšunum. Nokkuš sem mér er ekki kunnugt um aš unniš sé aš, žó kann svo aš vera įn žess aš upplżst hafi veriš. Žaš er einmitt einn höfušgalli žeirra višręšna sem viš eigum ķ viš ESB hversu mikill upplżsingaskortur eša leyndarhyggja rķkir um žęr af hįlfu ķslenskra stjórnvalda. Aš óbreyttu stendur žvķ žaš sem ég setti fram ķ greininni ķ fyrra aš tollabandalag ESB gęti reynst żmsum ķslenskum atvinnugreinum žungt ķ skauti. Sömuleišis er žaš ljóst aš įhrif ytri tolla ESB stżra į żmsum svišum okkar śtflutningi vegna įhrifa EES samningsins og sérįkvęša ķ śtflutningi sjįvarfangs. Žessi staša hefur sķšan leitt til žess aš sókn į nżja markaši situr į hakanum vegna žess „žęgindahagręšis“ aš selja inn į EES svęšiš įn žess aš raunžekking į öšrum markašssvęšum sé įvallt til stašar.

VANEFNDIR Į EES SAMNINGNUM

Eftir okkar stóra efnahagshraun og upptöku gjaldeyrishafta hefur veriš uppi sś staša aš viš uppfyllum ekki įkvęši EES samningsins um frjįlst flęši fjįrmagns. Vęntanlega veršum viš aš bregšast viš žvķ įstandi meš formlegum hętti įšur en langt um lķšur. Nśverandi staša gjaldeyrishafta er ótvķrętt samningsbrot rökstutt meš sér ķslenskum neyšarréttarsjónarmišum sem ekki ganga til lengdar. Žvķ veršur óhjįkvęmilegt aš leita samninga um žetta FRĮVIK samningsins fyrr en sķšar. Öllum er oršiš ljóst aš žaš veršur žrautin žyngri aš vinna sig frį nśverandi höftum og mun ekki ganga nema ķ įföngum į mörgum įrum. Ekki veršur séš aš žau verši afnumin aš fullu ķ sjįanlegri framtķš. Er žar sérstaklega aš nefna möguleika okkar į erlendum fjįrfestingum. Nżlega var haft eftir Mį Gušmundssyni sešlabankastjóra aš ekki vęri žess aš vęnta ķ fyrirsjįanlegri framtķš aš höftum yrši létt af erlendum fjįrfestingum fagfjįrfesta svo sem lķfeyrissjóša. Žaš er sķšan sjįlfstętt śrlausnarefni svo unnt verši aš létta į höftunum hér aš stórefla śtflutningsframleišsluna ķ landinu, įn žess mun seint ganga ķ žessum efnum.

AŠRIR KOSTIR

Ķ ljósi žess hvaša žróun er ķ gangi ķ frķverslun innan EFTA og sķšan meš sér ķslenskum samningum viš Kķna, ef til kemur , veršur žaš mjög įleitin spurning hvort ekki sé tķmi til kominn aš endurmeta ķ heild okkar utanrķkisvišskiptapólitķk. Stefna til dęmis aš žvķ aš gera tvķhliša samning viš ESB lķkt og Sviss hefur gert. Samhliša aš draga śr żmsum ķžyngjandi fylgifiskum EES samningsins sem fylgt hafa honum og eru nś oršnir svo umfangsmiklir og ķžyngjandi aš žeim fylgir óhjįkvęmilega mikill dulinn višskiptakostnašur.

UMFANG EES AŠ VERŠA OKKUR OFVIŠA

Į sķšustu mįnušum höfum viš heyrt fréttir af žvķ aš umfang žessara EES reglna sé oršiš slķkt aš vöxtum aš Alžingi og stjórnsżsla framkvęmdavaldsins hafi ekki lengur yfirsżn yfir žaš og rįši illa viš. Žar er vęntanlega stundum aš finna įstęšur fyrir illa unnum og seint fram komnum mįlum į Alžingi. Žannig hefur žaš veriš haft eftir alžingismönnum aš žingiš sé oršiš stimpilpśši framkvęmdarvaldsins hvaš varšar EES geršir og aš ekki fari fram nein raunveruleg rżni löggjafarvaldsins į žeim eša hvort skylt sé aš innleiša žį į Ķslandi.

Žegar svo er komiš fer aš verša „žunnur ķsinn“ undir lögmęti slķkra gerša hér į landi. Ef til vill er komin upp sś staša aš hugsanlegt sé fį žeim hnekkt fyrir ķslenskum dómstólum af žeim sökum. Eša žį vegna žess sem fram kom ķ umręšunni um daginn vegna losunarreglna ESB aš uppsöfnun innleišinga EES gerša geti oršiš til žess aš įhrifin yršu ķ heild metin slķk aš valdframsališ stęšist ekki stjórnarskrįna. Allt ber žetta aš einum og sama brunni. Ašildin aš EES samningnum er aš vaxa okkur yfir höfuš ķ stjórnskipuninni. Okkur veršur ekki unnt į komandi įrum aš uppfylla įkvęšin um frjįst flęši fjįrmagns. Įkvęšin um frjįlsa för vinnuafls og ašildin aš Schengen valda okkur flękjum og erfišleikum sem žörf er į aš skoša, žar sem ekki veršur lengur svo aušveldlega haldiš utan um žaš hvort ašili į ķslenskum vinnumarkaši sé žegn ķ EES landi eša dveljist žar meš eša įn tilskilinna leyfa. Slķkt įstand kyndir sķšan undir svarta vinnu og nešanjaršarhagkerfiš. Ekki sķst ķ viškvęmum greinum eins og feršamannaišnaši. Ég set žessi atriši nś fram til aš reyna aš vekja upp umręšu um žessi mįl til aš stefna aš raunhęfum marmišssetningum sem viš ķslendingar getum stašiš undir.

VIŠURKENNUM STAŠREYNDIR

Viš žurfum aš horfast ķ augu viš žaš aš nśverandi staša er okkur ofviša og viš žurfum višurkenna žaš. Ķ fyrsta lagi aš gangast viš žvķ aš viš erum hętt aš rįša viš žį stjórnsżslu sem fylgir EES ašildinni og aš innleišing EES reglna er oršin į afar vafasömum grunni. Ķ öšru lagi aš įtta okkur į žvķ aš ašild aš slķkum višskiptabandalögum leišir til įkvešinna „žęgindastżringa višskiptanna“ en ekki naušsynlega žeirra hagkvęmustu. Žaš er jś einmitt helsti tilgangur slķkra bandalaga. Ķ žrišja lagi aš įtta okkur į žvķ aš 320 žśsund manna žjóš sem vill varšaveita sitt žjóšerni getur ekki veriš meš opinn ašgang af 500 milljón manna vinnumarkašssvęši, sem žar aš auki er uppfullt af vegalausum flóttamönnum. Ķ fjórša lagi aš horfast ķ augu viš aš žaš veršur langt og strangt ferli aš vinna okkur frį afleišingum hrunsins og létta į gjaldeyrishöftunum sem ef til vill mun ekki hverfa aš fullu um tiltekna žętti svo sem erlendar fjįrfestingar okkar nema į nokkrum įratugum.

KOSNINGAR Ķ NĮND

Žessi mįl žurfum viš aš ręša yfirvegaš į nęstu mįnušum og misserum og žau ķ heild sinni verša óhjįkvęmilega umręšuefni ķ komandi kosningabarįttu žvķ hvaš sem reynt er aš villa okkur sżn er hęgt og bķtandi aš koma ķ ljós aš viš rįšum ekki viš nśverandi įstand hvaš žį fulla ašild aš Evrópusambandinu į komandi įrum. Nema meš miklu meiri tilkostnaši ķ ķslenskri stjórnsżslu og stóraukinni fjölgun starfsmanna Alžingis meš stofnun sérstakrar deildar til aš rżna lagafrumvörp og EES/ESB geršir. Sį tilkostnašur mun skipta nokkrum milljöršum til višbótar viš žį milljarši sem ašild aš ESB mun kosta okkur og aldrei er rędd hér. Ekki er óvarlegt aš sį kostnašur beinn sem óbeinn verši į bilinu 10-20 milljaršar į įri. Yfirveguš umręša og alvöru greining tiltękra kosta ķ stöšu okkar mun leiša til žess aš viš getum sķšar tekiš upplżstar įkvaršanir um hvert skuli stefna.

ESB KOMIŠ Į BREYTINGASKEIŠ

Viš skulum loks hafa ķ huga aš allt bendir nś til žess aš ķ ESB sé aš verša slķk žróun aš ESB skipti sér ķ hópa eftir mįlaflokkum vegna EVRULANDS. Gangi žaš fram verša žaš pólitķsk stórtķšindi og geta haft mikil įhrif į okkar framtķšarkosti. Žaš er von mķn aš stjórnmįlaflokkarnir og alveg sérstaklega Sjįlfstęšisflokkurinn sem gamall forystuflokkur ķ žessum efnum taki nś frumkvęši aš žvķ aš brjóta upp žessar „gerfi ašildarvišręšur aš ESB“ sem öllum er ljóst aš ESB vill ekki ljśka fyrr en eftir žingkosningar hér į landi į nęsta įri og žį ašeins aš žvķ tilskyldu aš skżr žingmeirihluti verši žį til višręšnanna. Žetta segja forystumenn ESB viš okkur leynt og ljóst žótt Össur hafi ekki enn heyrt bošskapinn aš žvķ er viršist. Ašalatriši er žaš aš vegna ašildar okkar aš EFTA eru okkur żmsir vegir fęrir og ekki sjįlfgefiš aš reynslan af EES samningnum sé sś aš įvinningurinn sem af honum hlaust ķ byrjun sé enn til stašar meš sama hętti. Reyndar eru į lofti żmis teikn aš samningnum fylgi margvķslegur dulinn kostnašur sem menn sįu ekki fyrir ķ upphafi. Sķšast en ekki sķst er žó stašan sś aš öll teikn eru uppi um žaš aš viš rįšum ekki viš aš efna samninginn óbreyttan į komandi įrum. Meš sama hętti og ég var ķ žeim hópi sem baršist hart og einaršlega fyrir ašild okkar aš EES hyggst ég nś skipa mér ķ hóp sem vill ganga til umręšu um kosti og galla hans og meta žaš hvort breytinga sé žörf.

Garšabę 16.07 2012

 
Senda į Facebook  Senda į Twitter  Vista sem pdf  Prenta

Vķglundur Žorsteinsson lauk lagaprófi frį Hįskóla Ķslands įriš 1970. Žį um sumariš starfaši hann hjį Rķkissaksóknara en ķ byrjun įgśstmįnašar žaš įr tók hann viš starfi sem framkvęmdastjóri Fulltrśarįšs Sjįlfstęšisfélaganna ķ Reykjavķk. Hann var framkvęmdastjóri og sķšar stjórnarformašur BM Vallįr frį 1971-2010. Ķ stjórn Félags ķsl. išnrekenda og sķšar formašur frį 1978-1992. Žį sat hann ķ framkvęmdastjórn Verzlunarrįšs Ķslands um įrabil og ķ framkvęmdastjórn VSĶ og varaformašur samtakanna um skeiš. Vķglundur įtti sęti ķ stjórn Lķfeyrissjóšs verzlunarmanna frį 1986 til 2007 og formašur og varaformašur um įrabil. Hann įtti sęti ķ bankarįši Ķslandsbanka um 3ja įra skeiš.

 
 
Mest lesiš
Fleiri pistlar

Umsóknarferli ķ andaslitrum - straumhvörf hafa oršiš ķ afstöšu til ESB-višręšna - réttur žjóšar­innar tryggšur

Žįttaskil uršu ķ samskiptum rķkis­stjórnar Ķslands og ESB fimmtudaginn 12. mars žegar Gunnar Bragi Sveinsson utanrķkis­rįšherra aftenti formanni rįšherrarįšs ESB og višręšu­stjóra stękkunarmįla ķ framkvęmda­stjórn ESB bréf. Textinn sem gildir gagnvart ESB er į ensku. Žar segir: „The Government of...

Grikkir eru ekki sjįlfstęš žjóš

Grikkir eru ekki sjįlfstęš žjóš. Žeir hafa aš vķsu mįlfrelsi viš boršiš ķ Brussel, sem ķslenzkir ašildarsinnar aš ESB leggja svo mikiš upp śr en į žį er ekki hlustaš og orš žeirra hafa engin įhrif.

Lķfsreynsla Grikkja lżsandi dęmi um örlög smįžjóšar sem gengur inn ķ fjölmennt rķkjabandalag

Žaš hefur veriš fróšlegt - ekki sķzt fyrir žegna smįžjóša - aš fylgjast meš įtökum Grikkja og annarra evrurķkja, sem ķ raun hafa veriš įtök į milli Grikkja og Žjóšverja. Ķ žessum įtökum hafa endurspeglast žeir djśpu brestir, sem komnir eru ķ samstarfiš innan evrurķkjanna og žar meš innan Evrópu­sambandsins.

Umbrotin ķ Evrópu geta haft ófyrirsjįanlegar afleišingar

Žaš er nokkuš ljóst aš sś uppreisn Mišjaršarhafsrķkja gegn žżzkum yfirrįšum innan Evrópu­sambandsins, sem Romano Prodi, fyrrum forsętis­rįšherra Ķtalķu og forseti framkvęmda­stjórnar ESB um skeiš, hvatti til fyrir allmörgum mįnušum er hafin. Kveikjan aš henni uršu śrslit žingkosninganna ķ Grikklandi fyrir viku.

 
 
    Um Evrópuvaktina     RSS