Ůri­judagurinn 17. oktˇber 2017

1. grein: UtanrÝkis­■jˇnusta ESB ľ Ýhlutun ß ═slandi

UtanrÝkis- og ÷ryggismßl ESB og ═sland 1. grein


Bj÷rn Bjarnason
7. jan˙ar 2014 klukkan 13:56

Samstarf EvrˇpusambandsrÝkjanna um utanrÝkis- ÷ryggis- og varnarmßl hefur nokkra sÚrst÷­u Ý stjˇrnskipun sambandsins. Ůar er annars vegar l÷g­ ßhersla ß a­ hi­ yfir■jˇ­lega vald bindi ekki hendur ■jˇ­rÝkjanna og hins vegar hefur veri­ komi­ ß fˇt sameiginlegri utanrÝkis■jˇnustu ESB. Um ■essi mßl var fjalla­ Ý a­ildarvi­rŠ­um ═slendinga vi­ fulltr˙a ESB og athuga­ hvort ßgreiningur vŠri ß milli a­ila ß ■essu svi­i. Ni­ursta­an var­ a­ svo vŠri ekki.

HÚr ver­ur Ý fimm greinum ger­ grein fyrir samskiptum ═slands og ESB ß ■essu svi­i en ■ˇ einkum me­ tilliti til ÷ryggis- og varnarmßla.

  • ═ fyrstu greininni er rŠtt um utanrÝkis■jˇnustu ESB. Ůß er vakin athygli ß ßgreiningi sem var­ um rÚtt sendiherra ESB ß ═slandi til a­ hlutast til um innanrÝkismßl me­ ßrˇ­ri fyrir a­ild a­ ESB.
  • ═ annarri greininni er rŠtt um ═sland sem herlaust land og hvernig s˙ sÚrsta­a fellur a­ a­ildarskilmßlum ESB.
  • ═ ■ri­ju greininni er ger­ grein fyrir mˇtun og ■rˇun ÷ryggismßlastefnu ESB og tengslunum vi­ stefnu ESB-rÝkisstjˇrnarinnar ß ═slandi.
  • ═ fjˇr­u greininni er sagt frß nřrri skřrslu utanrÝkis- og ÷ryggismßlastjˇra ESB og viki­ a­ st÷­u ═slendinga Ý ljˇsi hennar.
  • ═ fimmtu greininni er liti­ til nřlegrar ßlyktunar lei­togarß­s ESB um ÷ryggis- og varnarmßl og huga­ a­ ■vÝ sem vi­ blasir sem verkefni fyrir Ýslenska stjˇrnmßlamenn.

UtanrÝkis■jˇnusta ESB

Innan Evrˇpusambandsins starfar utanrÝkis■jˇnusta, European External Action Service (EEAS). N˙verandi stjˇrnandi hennar er Catherine Ashton sem ß ensku ber titilinn High Representative for Foreign Affairs and Security Policy og hÚr er ■řtt me­ or­unum utanrÝkis- og ÷ryggismßlastjˇri ESB en Ý opinberri Ýslenskri ■ř­ingu er embŠtti­ nefnt „Š­sti talsma­ur stefnu Sambandsins Ý utanrÝkis- og ÷ryggismßlum“

Innan stjˇrnskipurits ESB hefur EEAS sjßlfstŠ­i gagnvart ÷­rum stofnunum, framkvŠmdastjˇrn, rß­herrarß­i og ■ingi, en utanrÝkis■jˇnustunni ber a­ sjß til ■ess a­ stefna hennar og st÷rf falli a­ heildarstefnu ESB. Til a­ stu­la a­ ■vÝ er utanrÝkis- og ÷ryggismßlastjˇrinn einnig varaforseti framkvŠmdastjˇrnar ESB og forseti utanrÝkismßlarß­sins Foreign Affairs Council, sem er skipa­ utanrÝkisrß­herrum a­ildarrÝkjanna og eftir atvikum rß­herrum varnarmßla, utanrÝkisvi­skipta e­a ■rˇunarmßla. EEAS tekur ■ßtt Ý a­ undirb˙a og skipuleggja ■ennan ■ßtt Ý starfi utanrÝkis- og ÷ryggismßlastjˇrans.

Lei­togar ESB-rÝkjanna v÷ldu Catherine Ashton Ý st÷­u utanrÝkis- og ÷ryggismßlastjˇra Ý nˇvember 2009 en sta­an var­ formlega til me­ Lissabon-sßttmßlanum sem tˇk gildi 1. desember 2009.

═ 27. grein samsteyptu ˙tgßfu sßttmßlans um Evrˇpusambandi­ og sßttmßlans um starfshŠtti Evrˇpusambandsins er fjalla­ um hlutverk EEAS Ý 3. tl. ■ar sem segir:

„Ă­sti talsma­urinn skal njˇta a­sto­ar utanrÝkis■jˇnustu Evrˇpusambandsins vi­ a­ sinna ■eim skyldum sem Ý umbo­i hans felast. Ůjˇnusta ■essi skal eiga samvinnu vi­ utanrÝkis■jˇnustu einstakra a­ildarrÝkja og hjß henni skulu starfa opinberir starfsmenn vi­eigandi deilda a­alskrifstofu rß­sins og framkvŠmdastjˇrnarinnar, auk starfsmanna utanrÝkis■jˇnustu einstakra a­ildarrÝkja sem lßna­ir eru til starfa hjß henni. Kve­i­ skal ß um skipulag og starfshŠtti utanrÝkis■jˇnustu Evrˇpusambandsins me­ ßkv÷r­un rß­sins. Rß­i­ skal taka ßkv÷r­un a­ till÷gu Š­sta talsmannsins, a­ h÷f­u samrß­i vi­ Evrˇpu■ingi­ og a­ fengnu sam■ykki framkvŠmdastjˇrnarinnar.“

Hinn 26. j˙lÝ 2010 var formlega gengi­ frß stofnun EEAS og Ý desember voru fyrstu starfsmenn hinnar nřju utanrÝkis■jˇnustu ESB rß­nir og tˇk h˙n formlega til starfa Ý jan˙ar 2011. Eins og af sßttmßlatextanum mß rß­a var­ a­ leita samkomulags rß­herrarß­s, framkvŠmdastjˇrnar og ■ings ESB ß­ur en unnt var a­ koma EEAS ß laggirnar. Ůingmenn vildu hafa sitt a­ segja um hvernig sta­i­ yr­i a­ mßlum innan EEAS og rß­st÷fun fjßrmuna Ý ■ßgu utanrÝkis■jˇnustunnar. Hefur ßgreiningi um ■a­ efni ekki veri­ rutt ˙r vegi og sŠta umsvif ■jˇnustunnar gagnrřni Ý m÷rgum a­ildarrÝkjum.

Gagnrřni Ý Bretlandi

Hinn 7. desember 2013 birti breska bla­i­ The Daily Telegraph ß gagnrřninn hßtt ni­urst÷­ur ˙ttektar bla­amanna ■ess ß umsvifum EEAS.

Ůar kemur fram a­ um sÚ a­ rŠ­a 140 sendiskrifstofur um heim allan og ■Šr kosti samtals 420 milljˇnir punda (um 80 milljar­a ISK). Alls starfi 3.417 hjß EEAS. 1.457 Ý Brussel og 1.960 Ý sendiskrifstofum utan Brussel. Breska bla­i­ telur a­ um 500 embŠttismanna EEAS hafi hŠrri ßrstekjur en breski forsŠtisrß­herrann. Gunnlaun hßttsetts stjˇrnarerindreka geti ß ßri numi­ 114.000 pundum (21,7 m. kr) en skattur sÚ a­eins 15% og vi­ launin bŠtist sÝ­an uppbŠtur sem starfa utan Brussel.

Breska bla­i­ vekur athygli ß a­ a­eins 11 Bretar sÚu Ý hˇpi sendiherra EEAS vÝ­a um heim e­a um 8% af heildinni og vitnar Ý hßttsettan embŠttismann Ý bresku utanrÝkis■jˇnustunni sem hafi sagt breskri ■ingnefnd fyrr ß ßrinu 2013 a­ Bretar stŠ­u frammi fyrir „mj÷g har­ri“ samkeppni vi­ a­ koma m÷nnum a­ hjß EEAS.

Ůß kemur fram a­ EEAS hafi keypt 650 bifrei­ar til opinberra afnota Ý skrifstofum sÝnum utan Brussel. Me­alver­ ß bifrei­ sÚ 21.000 pund (um 4 m. ISK) sÚ liti­ framhjß mun dřrari brynv÷r­um bifrei­um. Ůß sřni opinberar t÷lur frß EEAS a­ stŠrsta sendinefnd sÚ Ý Ankara, h÷fu­borg Tyrklands, 140 manns.

═ byrjun desember 2013 ßkva­ EEAS a­ loka einni minnstu skrifstofu sinni, ß Vanuatu, eyjaklasa Ý Su­ur-Kyrrahafi. Ůessi skrifstofa var opnu­ ßri­ 1984, ■egar framkvŠmdastjˇrnin Ý Brussel fˇr me­ stjˇrn utanrÝkismßla. ═ The Daily Telegraph segir a­ ß vegum ■essarar skrifstofu hafi til dŠmis veri­ vari­ fÚ til a­ kenna b÷rnum krikket auk ■ess stu­ningur hafi veri­ veittur til a­ reisa vindrafst÷­var og vinna lÝfrŠnt eldsneyti en Ý hvorugt hafi veri­ rß­ist. Vi­ lokun skrifstofunnar ß Vanuatu flytjast starfsmenn hennar til Papua Nřju GÝneu og Solomon-eyja.

Gagnrřni ß EEAS lřtur me­al annars a­ ■vÝ a­ Ý raun sÚ ESB a­ řta undir tvÝverkna­ me­ ■vÝ a­ opna sendiskrifstofur ■ar sem einst÷k a­ildarrÝki hafi sendirß­ e­a rŠ­isskrifstofur. Lee Rotherham, h÷fundur bˇkarinnar The EU in a Nutshell segir vi­ The Daily Telegraph:

„EEAS er dřr tvÝfari bresku utanrÝkis■jˇnustunnar, keppinautur og valdarŠningi. Markmi­ EEAS og eftirlitslaus tilgangur er a­ řta utanrÝkis■jˇnustum einstakra landa til hli­ar. Ůar sem EEAS hefur or­i­ til Ý Brussel hefur ■jˇnustan e­lilega erft alla megingalla kerfisins. Ůar vegur ekki sÝst ■ungt skortur ß allri tilfinningu fyrir a­ veri­ er a­ ey­a skattfÚ annarra.“

Stephen Booth, rannsˇknastjˇri vi­ hugveituna Open Europe, segir:

„RÝkisstjˇrnir koma sÚr ekki alltaf saman um mikilvŠg utanrÝkismßlefni, EEAS hefur ■vÝ takmarka­ starfsumbo­. Fyrir Breta sem halda ■egar ˙ti vÝ­tŠku neti sendirß­a um heim allan er oft ˇljˇst hva­a gagn er af EEAS. Hinu er ■ˇ ekki a­ leyna a­ sjßlfri Catherine Ashton hefur tekist a­ vinna sig Ý meira ßlit en h˙n naut Ý fyrstu.

Almenna vandamßli­ sem tengist utanrÝkis■jˇnustu ESB er a­ h˙n getur au­veldlega leitt af sÚr dřran og ˇnau­synlegan tvÝverkna­ vi­ hli­ sendirß­a einstakra landa og pˇlÝtÝskt eftirlit me­ henni er ßkaflega veikt.“

Af hßlfu EEAS er bent ß a­ kostna­ur vi­ starfsemi utanrÝkis■jˇnustu ESB sÚ a­eins brot e­a brotabrot af ■vÝ sem kosti a­ halda ˙ti utanrÝkis■jˇnustu einstakra rÝka. EEAS gegni mikilvŠgu hlutverki vi­ a­ gŠta hagsmuna ESB, til dŠmis vegna fjßrstu­nings vi­ einst÷k rÝki e­a verkefni innan ■eirra. Ůß hafi Catherine Ashton hva­ eftir sřnt a­ miklu skipti a­ einn fulltr˙i komi fram fyrir ESB eins og til dŠmis hafi sannast Ý ßrangursrÝkum vi­rŠ­um um kjarnorkumßl vi­ ═rani.

Sendinefnd ESB ß ═slandi

١tt ESB hafi opna­ sendiskrifstofu ß Vanuatu ßri­ 1984, megi marka ■a­ sem segir Ý The Daily Telegraph, var ■a­ ekki fyrr en Ý ßrsbyrjun 2010 sem ESB-sendiskrifstofa var opnu­ ß ═slandi ß vefsÝ­u skrifstofunnar er hlutverkinu lřst ß ■ennan hßtt:

„Sendinefndin hefur st÷­u sendirß­s og er fulltr˙i Evrˇpusambandsins ß ═slandi. Sendinefndin er ein af yfir 130 sendinefndum sem ESB starfrŠkir vÝ­svegar um heiminn, Ý l÷ndum sem ekki eru a­ilar a­ ESB. Sendinefndin var opnu­ ß ═slandi Ý jan˙ar 2010 Ý kj÷lfar ■ess a­ rÝkisstjˇrn ═slands sˇtti um a­ild a­ ESB sumari­ 2009. Fram a­ ■eim tÝma haf­i sendinefnd ESB Ý Noregi haft umsjˇn me­ mßlefnum er tengdust samskiptum vi­ ═sland.

Meginhlutverk sendinefndarinnar er a­ vera fulltr˙i ESB gagnvart stjˇrnv÷ldum ß ═slandi, mi­la upplřsingum til h÷fu­st÷­va ESB Ý Brussel um afst÷­u og hagsmuni ═slands, undirb˙a og li­ka fyrir a­ildarferli ═slands a­ ESB og veita almennum borgurum, fÚlaga- og hagmunasamt÷kum, fj÷lmi­lum og ÷­rum, upplřsingar um ESB.“

Or­alagi­ „sendinefndin hefur st÷­u sendirß­s“ ber me­ sÚr a­ starfsemi ■essara fulltr˙a ESB ß ═slandi falli undir VÝnarsamninginn um stjˇrnmßlasamband milli rÝkja. Um st÷rf sendirß­a gilda skřrar reglur me­al annars um skyldu ■eirra til a­ standa utan vi­ ßgreining um innanlandsmßl. Sendirß­ ESB ß ═slandi hefur dregist inn Ý umrŠ­ur vegna afskipta sendiherranna af innanlandsmßlum.

═hlutun Ý innanrÝkismßl

═ kosningabarßttunni fyrri hluta ßrs 2009 hÚldu sjßlfstŠ­ismenn ■vÝ fram a­ sßttmßlar ESB heimilu­u ESB a­ semja vi­ rÝki um uppt÷ku evru ■ˇtt ■au vŠru ekki innan ESB. Ůannig hef­i veri­ sami­ vi­ ÷rrÝki Ý Evrˇpu eins og Monakˇ, San MarÝnˇ, Andorra og VatÝkani­. Ůß hef­i evra veri­ tekin upp einhli­a Ý Kosˇvo. Var bent ß ■essi r÷k til mˇtvŠgis vi­ r÷k ESB-a­ildarsinna um a­ ˇhjßkvŠmilegt vŠri a­ ganga Ý ESB til a­ taka upp evru.

┴ ˙rslitastundu fyrir kosningar birtu sjßlfstŠ­ismenn auglřsingar ■ar sem ■etta sjˇnarmi­ var kynnt. Ůß greip Percy Westerlund, sendiherra ESB gagnvart ═slandi me­ a­setur Ý Oslˇ, til ■ess ˇvŠnta rß­s a­ blanda sÚr Ý kosningabarßttuna og segja sjßlfstŠ­ismenn fara me­ rangt mßl. Íssur SkarphÚ­insson utanrÝkisrß­herra og eindreginn talsma­ur ESB-a­ildar ger­i ekki athugasemd vi­ ■essa Ýhlutun ESB-sendiherrans ■rßtt fyrir ßskoranir Ý ■ß veru.

Timo Summa tˇk vi­ embŠtti sendiherra ESB ß ═slandi af Westerlund ß ßrinu 2009 og undirbjˇ flutning skrifstofunnar frß Oslˇ til ReykjavÝkur.

Timo Summa var Ý ritstjˇrnargreinum Morgunbla­sins saka­ur um a­ brjˇta gegn 41. gr. VÝnsarsamningsins um stjˇrnmßlasamband rÝkja ■ar sem hann hef­i blanda­ sÚr Ý umrŠ­ur um vi­kvŠm Ýslensk innanrÝkismßl og deilur um ESB-a­ildarumsˇknina. Ůřski sendiherrann ß ═slandi tˇk upp hanskann fyrir Summa Ý opnu brÚfi til ritstjˇra Morgunbla­sins. Summa hef­i haft fulla heimild til ■ess a­ rŠ­a a­ildarmßli­ ■ar sem Ýslenska rÝkisstjˇrnin hef­i sˇtt um a­ild a­ ESB og ■annig skapa­ sendiherranum umbo­ til ■ßttt÷ku Ý pˇlitÝskum umrŠ­um ß ═slandi.

Tˇmas Ingi Olrich, fyrrverandi sendiherra og rß­herra, fŠr­i Ý aprÝl 2012 r÷k fyrir ■vÝ a­ Timo Summa bryti gegn 41. grein VÝnarsßttmßlans um stjˇrnmßlsamband rÝkja me­ fer­um sÝnum um landi­. Undra­ist Tˇmas Ingi langlundarge­ utanrÝkisrß­herra ═slands gagnvart sendiherranum og augljˇsum brotum hans ß al■jˇ­areglum. Tˇmas Ingi sag­i Ý grein Ý Morgunbla­inu 2. aprÝl 2012:

„Sendiherra ESB, Timo Summa, fer hÚr um sveitir, ß vegum Evrˇpustofu, sem hefur ■a­ a­ markmi­i samkvŠmt yfirlřsingu forst÷­umanns stofunnar “a­ hafa ekki ßhrif ß umrŠ­una„. Sendiherrann segir ß hinn bˇginn, a­ hann Štli a­ “skapa„ umrŠ­una. Ůa­ vir­ist ekki vefjast fyrir neinum innan Evrˇpustofu a­ ■essar yfirlřsingar ganga Ý kross.“

Evrˇpustofa var opnu­ ß ═slandi 21. jan˙ar 2012. H˙n er kostu­ af stŠkkunardeild ESB fyrir millig÷ngu ■řska fyrirtŠkisins Media Consulta og Ýslenska fyrirtŠkisins Athygli.is. ┴ landsfundi sÝnum Ý mars 2013 ßlykta­u sjßlfstŠ­ismenn a­ loka bŠri skrifstofunni. Bo­a­ hefur veri­ a­ ■a­ ver­i gert ß ßrinu 2014.

Tˇmas Ingi sag­i a­ Timo Summa, sendiherra ESB, haga­i sÚr „eins og ■ingma­ur Ý a­draganda kosninga: hann heimsŠkir fyrirtŠki, rŠ­ir vi­ atvinnurekendur og rekur ßrˇ­ur fyrir ESB“. Ůß benti Tˇmas Ingi ß a­ ß sÝ­um fj÷lmi­la mŠtti sjß, a­ Summa vŠri ÷nnum kafinn vi­ a­ lei­rÚtta ■a­ sem vi­mŠlendur hans hef­u eftir honum.

═ grein sinni benti Tˇmas Ingi ß skyldu sendiherra ESB til a­ vir­a Ý 41. grein VÝnarsßttmßlans, sem fjallar um stjˇrnmßlasamband rÝkja og skyldur sendiherra. Ůar sÚ kve­i­ ß um a­ sendinefndunum beri skylda til a­ blanda sÚr ekki Ý innri mßlefni ■ess rÝkis, ■ar sem ■Šr starfa og vir­a l÷g og reglur heimlandsins. Ůessi regla hvÝldi ■yngst ß sendiherranum sjßlfum, ■ar e­ ßbyrg­ hans vŠri mest. Timo Summa kŠmi fram „vi­ ═slendinga eins og ■jˇ­in sÚ ekki sjßlfstŠ­ og fullvalda,“ sag­i Tˇmas Ingi. Hann hef­i a­ engu ■Šr reglur sem ESB hef­i undirgengist. Yfirmenn hans Ý Brussel virtust ekki hafa ßhyggjur af ■vÝ og vŠru ■vÝ samßbyrgir fyrir l÷gleysunni.

Tˇmas Ingi undra­ist a­ Íssur SkarphÚ­insson utanrÝkisrß­herra hef­i ekki „gert athugasemdir vi­ inngrip sendiherrans Ý umrŠ­ur um ■a­ stˇrpˇlitÝska innanrÝkismßl, sem a­ildarumsˇkn um ESB er“. Ůß hef­u „sakleysingjar Ý bla­amannastÚtt“ reynst ESB „nytsamlegir me­ ■vÝ a­ telja ekkert athugavert vi­ ■a­, a­ sendiherrann fari um sveitir og reki ßrˇ­ur fyrir ESB-a­ild. Er lÝklegt a­ ■eir ßtti sig ekki fyllilega ß ■vÝ hver grundv÷llur VÝnarsßttmßlans er“.

Grein sinni lauk Tˇmas Ingi Olrich ß ■essum or­um:

„═slendingar horfa n˙ upp ß ■a­, a­ gagnvart l÷gleysu sendiherrans sřna Ýslensk stjˇrnv÷ld uppgj÷f og undirgefni. ForsŠtisrß­herra og utanrÝkisrß­herra dreymir bß­a um a­ ═sland gangi Ý Evrˇpusambandi­. Er au­mřkt ■eirra lřsing ß st÷­u ■jˇ­arinnar innan ■ess sem Ý ■eirra augum er framtÝ­arlandi­ ESB?“

T˙lkun ■řska sendiherrans

Hermann Sausen, sendiherra Ůřskalands ß ═slandi, rita­i DavÝ­ Oddssyni, ritstjˇra Morgunbla­sins, opi­ brÚf ■ri­judaginn 22. maÝ 2012 og tˇk upp hanskann fyrir Timo Summa. Ůřski sendiherrann sag­i a­ gagnrřni Ý lei­ara Morgunbla­sins hinn 14. maÝ 2012 ß framg÷ngu sendiherra ESB vŠri „ˇskiljanlegri og fjandsamlegri“ fyrir ■ß s÷k a­ h˙n komi fram Ý lř­rŠ­isrÝki sem sÚ nßtengt ESB, me­al annars me­ a­ild a­ EES.

Lei­arinn sem ■řski sendiherrann ger­i a­ umtalsefni var rita­ur Ý tilefni af rřrum sv÷rum Íssurar SkarphÚ­inssonar utanrÝkisrß­herra vi­ spurningum ┴smundar Einars Da­asonar al■ingismanns til rß­herra um afskipti ESB af umrŠ­um me­al ═slendinga um a­ild a­ ESB. Lei­arh÷fundurinn komst rÚttilega a­ ■eirri ni­urst÷­u a­ Ý svari utanrÝkisrß­herra vi­ spurningum ┴smundar Einars vŠri ekki a­ finna nokkurn skilning ß ■vÝ a­ afskipti af innanlandsmßlum sem lytu a­ Evrˇpusambandinu vŠru sÚrstaklega vi­kvŠm. Sv÷r utanrÝkisrß­herra vŠru ˙t Ý h÷tt sem sŠjist til dŠmis ß ■vÝ a­ ■ar seg­i a­ utanrÝkisrß­uneyti­ teldi kynningarstarf Evrˇpusambandsins ß ═slandi, hvort sem er af hßlfu sendiherrans e­a Evrˇpustofu, „til e­lilegs hluta af starfsemi sendirß­a Ý samrŠmi vi­ VÝnarsamninginn um stjˇrnmßlasamband og venjurÚtt ■jˇ­arrÚttar“.

HÚr ver­a ekki endurtekin dŠmi sem liggja fyrir um ˇe­lilega framg÷ngu Timos Summa. Fyrir liggur sta­fest a­ kynningarskrifstofa sem kostu­ er af stŠkkunardeild ESB stendur a­ ■vÝ a­ skipuleggja fundi hans um landi­. Forstjˇri Ýslensks undirverktaka vi­ rekstur ■essarar skrifstofu sag­i ■egar skřrt var frß a­ h˙n yr­i opnu­ a­ ekki yr­i ■ar rekinn ßrˇ­ur Ý ■ßgu ESB, ■a­ verkefni vŠri Ý h÷ndum sendirß­s ESB undir stjˇrn Timos Summa.

Ůřski sendiherrann ß ═slandi tˇk ekki undir t˙lkun Ýslenska utanrÝkisrß­uneytisins ß VÝnarsamningum. Sendiherrann sag­i hins vegar a­ ßs÷kunin um afskipti Summa af Ýslenskum innanrÝkismßlum vŠri r÷ng vegna ■ess a­ ESB-a­ildarvi­rŠ­urnar vŠru ekki „innanrÝkismßl, heldur hluti af utanrÝkisstefnu bŠ­i ═slendinga og ESB.“ Hvor samningsa­ili um sig hef­i rÚtt „til ■ess a­ dreifa upplřsingum um sig og samningavi­rŠ­urnar“. Timo Summa vŠri fulltr˙i ESB, samtaka lř­rŠ­isrÝkja, og honum bŠri heimild til a­ tjß sig ß opinberum vettvangi.

Hermann Sausen, sendiherra Ůřskalands, vakti ß ■ennan hßtt athygli ═slendinga ß a­ me­ ESB-a­ildarumsˇkninni hef­i ESB fengi­ rÚtt til afskipta af innri mßlum og hef­i sendiherra ■ess ÷­last til a­ hlutast til um Ýslensk innanrÝkismßl og stunda hÚr starfsemi sem vŠri vÝ­tŠkari en heimila­ vŠri Ý VÝnarsamningnum um stjˇrnmßlasamband og samskipti rÝkja.

N˙verandi sendiherra

Matthias Brinkmann var­ yfirma­ur sendinefndar ESB ß ═slandi Ý nˇvember 2013 ■egar hann afhenti herra Ëlafi Ragnari GrÝmssyni tr˙na­arbrÚf sitt ß Bessast÷­um. ┴ vefsÝ­u sendinefndar ESB ß ═slandi segir Brinkmann:

„╔g vil gjarnan nřta ■ennan tÝma til a­ upplřsa ═slendinga um Evrˇpusambandi­ og til a­ leggja ßherslu ß mikilvŠgi og dřpt sambandsins milli ═slands og ESB. ═sland og Evrˇpa tengjast ekki einungis sterkum menningarlegum og s÷gulegum b÷ndum, heldur hefur samningurinn um Evrˇpska efnahagssvŠ­i­ reynst grunnur fyrir vÝ­tŠkt samstarf ß řmsum svi­um. ═sland tekur til a­ mynda ■ßtt Ý Schengen og hefur mikla reynslu af ■ßttt÷ku Ý fj÷lbreyttum ߊtlunum ESB Ý gegnum EES; frß ■vÝ ßri­ 2000 hefur um 125 milljˇnum evra veri­ ˙thluta­ Ý styrki til ═slands Ý gegnum ߊtlanir ESB. Ůetta eru ߊtlanir sem tengjast me­al annars nřsk÷pun, rannsˇknum, menntamßlum, ungli­astarfi, almannav÷rnum, menningu og kvikmyndum. Ůß mß ekki gleyma mikilvŠgi samstarfs ß nor­urslˇ­um ß svi­i rannsˇkna og stefnumˇtunar, ■ar sem ═sland og ESB deila mikilvŠgum hagsmunum.“

Matthias Brinkmann kom til ═slands frß Ottawa ■ar sem hann var sendiherra ESB og gegndi st÷­u yfirmanns sendinefndar ESB Ý Kanada. Hann hˇf st÷rf fyrir framkvŠmdastjˇrn ESB ßri­ 1983 og gegndi nokkrum st÷­um ß stjˇrnunarsvi­i vÝsinda, rannsˇkna og ■rˇunar, og var lßna­ur til danska vÝsindarß­uneytisins frß 1987-1990. ┴ri­ 1990 tˇk hann til starfa hjß utanrÝkismßladeild framkvŠmdastjˇrnar ESB, forvera EEAS, utanrÝkis■jˇnustu ESB. Frß 1992-1996 starfa­i hann sem yfirma­ur fj÷lmi­la- og upplřsingasvi­s ß skrifstofu framkvŠmdastjˇrnarinnar Ý Stokkhˇlmi og sÝ­ar sem sendifulltr˙i. Fram til ßrsins 2009 gŠtti hann me­al annars hagsmuna ESB vi­ framkvŠmd EES-samningsins og ßtti ■ß sam samskipti vi­ Ýslenska embŠttismenn sem bera honum ■ß s÷gu a­ hann hafi sinnt starfi sÝnu af ■řskri nßkvŠmni.

┴­ur en Matthias Brinkmann hˇf st÷rf fyrir framkvŠmdastjˇrn ESB starfa­i hann fyrir l÷gmannsstofu Ý Brussel og gegndi st÷rfum fyrir erindreka Sameinu­u ■jˇ­anna Ý flˇttamannamßlum Ý Genf ß­ur en hann ger­ist dˇmari vi­ Stjˇrnsřsludˇmstˇl Hamborgar ■ar sem hann fjalla­i einkum um mßl ˙tlendinga og innflytjenda.

Skřr ■ßttaskil

Af ■vÝ sem hÚr hefur veri­ sagt mß rß­a a­ skřr ■ßttaskil hafi or­i­ Ý afskiptum utanrÝkis■jˇnustu ESB af ═slandi eftir a­ rß­amenn Ý Brussel t÷ldu a­ stjˇrnv÷ld ß ═slandi h÷f­u teki­ stefnu ß a­ild a­ ESB.

Percy Westerlund mat st÷­una rÚtt Ý kosningabarßttunni ß ═slandi Ý aprÝl 2009 ■egar hann taldi sig geta hlutast til um Ýslensk um Ýslensk mßlefni ßn ■ess a­ fß ßk˙rur frß utanrÝkisrß­herra ═slands enda vŠri rß­herranum a­ild a­ ESB efst Ý huga. Hi­ sama ger­ist sÝ­an eftir a­ Timo Summa hˇf a­ kynna ßgŠti a­ildar ß fundum vÝ­a um land. Hann fˇr sÝnu fram Ý skjˇli Ýslenska utanrÝkisrß­uneytisins sem vann a­ a­ild undir stjˇrn Íssurar SkarphÚ­inssonar.

Ůegar Matthias Brinkmann tˇk formlega vi­ embŠtti sendiherra ß ═slandi Ý nˇvember 2013 voru a­ildarvi­rŠ­urnar ˙r s÷gunni og hann minntist ekki ß ■Šr ■egar hann fjalla­i um samskipti ═slands og ESB.

═slenska utanrÝkisrß­uneyti­ skaut skildi fyrur sendiherra ESB vori­ 2012 ■egar hann sŠtti ßmŠli fyrir afskipti af Ýslenskum innanlandsmßlum. Hinn 3. desember 2013 birtist hins vegar rei­ilegur tˇnn Ý gar­ ESB Ý tilkynningu utanrÝkisrß­uneytisins:

„Skrifstofa stŠkkunarmßla framkvŠmdastjˇrnar Evrˇpusambandsins (ESB) hefur einhli­a og ßn fyrirvara tilkynnt ßkv÷r­un um a­ hŠtta ÷llum IPA-verkefnum sem hafin voru ß ═slandi. FramkvŠmdastjˇrnin mun segja samningum upp me­ tveggja mßna­a fyrirvara og ver­a brÚf ■ess efnis send ß nŠstu d÷gum.

═ erindi sÝnu til Ýslenskra stjˇrnvalda vÝsar framkvŠmdastjˇrnin til ■ess a­ IPA a­sto­ vi­ ═sland hafi veri­ Štla­ a­ sty­ja vi­ verkefni sem rß­ast ■yrfti Ý vegna ßforma um a­ild a­ ESB. ═ ljˇsi breyttrar stefnu stjˇrnvalda, telji h˙n ekki vera forsendur fyrir frekari styrkveitingum. RÝkisstjˇrnin hefur frß upphafi lřst vilja til ■ess a­ ■au verkefni sem hafin eru ver­i leidd til lykta samkvŠmt ger­um samningum. Um ■a­ virtist rÝkja samsta­a. [ů]

┴kv÷r­un framkvŠmdastjˇrnarinnar kemur ═slendingum Ý opna skj÷ldu, sÚrstaklega ■egar til ■ess er liti­ a­ framkvŠmdastjˇrnin hefur ß fyrri stigum Ýtreka­ gefi­ til kynna a­ ÷llum IPA verkefnum sem hafin vŠru yr­i loki­ ßn tillits til m÷gulegrar a­ildar. ═slenskir og erlendir samstarfsa­ilar hafa ■vÝ haldi­ ßfram a­ vinna a­ verkefnum Ý gˇ­ri tr˙ um a­ ESB myndi standa vi­ fyrri ßkvar­anir og yfirlřsingar.

UtanrÝkisrß­uneyti­ hefur komi­ ˇßnŠgju Ýslenskra stjˇrnvalda me­ ßkv÷r­un framkvŠmdastjˇrnarinnar ß framfŠri og telur utanrÝkisrß­herra a­ me­ henni breg­ist ESB ■eim fj÷lm÷rgu samstarfsa­ilum sem ■a­ hefur gert samninga vi­.

═ ljˇsi ■ess a­ Ýslensk stjˇrnv÷ld hafa lagt ßherslu ß gott samstarf vi­ ESB er ■essi ßkv÷r­un framkvŠmdastjˇrnarinnar mj÷g ˇheppileg og ekki til ■ess fallin a­ styrkja samband a­ila.“

Or­alagi­ Ý ■essari tilkynningu utanrÝkisrß­uneytisins endurspeglar mun kuldalegri samskipti ■ess vi­ utanrÝkis■jˇnustu ESB en ß­ur var. Gunnar Bragi Sveinsson utanrÝkisrß­herra var enn stˇryrtari en rß­uneyti­ Ý fordŠmingu sinni ß ESB fyrir a­ skr˙fa fyrir IPA-styrkina.

Hafi utanrÝkis■jˇnusta ESB, EEAS, tali­ sig ÷­last rÚtt til a­ hlutast til um innri mßlefni ═slands me­ a­ildarvŠnum utanrÝkisrß­herra og a­ildarumsˇkn frß ═slandi er sß tÝmi li­inn. ┴ hinn bˇginn ver­a Ýslensk stjˇrnv÷ld ßfram a­ eiga nßin samskipti vi­ Evrˇpusambandi­ og utanrÝkis■jˇnustu ■ess eins og raki­ ver­ur Ý nŠstu greinum.

 
Senda ß Facebook  Senda ß Twitter  Vista sem pdf  Prenta

Bj÷rn Bjarnason var ■ingma­ur SjßlfstŠ­isflokksins frß ßrinu 1991 til 2009. Hann var menntamßlarß­herra 1995 til 2002 og dˇms- og kirkjumßlarß­herra frß 2003 til 2009. Bj÷rn var bla­ama­ur ß Morgunbla­inu og sÝ­ar a­sto­arritstjˇri 1979 til 1991.

 
 
Mest lesi­
Fleiri pistlar

Umsˇknarferli Ý andaslitrum - straumhv÷rf hafa or­i­ Ý afst÷­u til ESB-vi­rŠ­na - rÚttur ■jˇ­ar­innar trygg­ur

Ůßttaskil ur­u Ý samskiptum rÝkis­stjˇrnar ═slands og ESB fimmtudaginn 12. mars ■egar Gunnar Bragi Sveinsson utanrÝkis­rß­herra aftenti formanni rß­herrarß­s ESB og vi­rŠ­u­stjˇra stŠkkunarmßla Ý framkvŠmda­stjˇrn ESB brÚf. Textinn sem gildir gagnvart ESB er ß ensku. Ůar segir: äThe Government of...

Grikkir eru ekki sjßlfstŠ­ ■jˇ­

Grikkir eru ekki sjßlfstŠ­ ■jˇ­. Ůeir hafa a­ vÝsu mßlfrelsi vi­ bor­i­ Ý Brussel, sem Ýslenzkir a­ildarsinnar a­ ESB leggja svo miki­ upp ˙r en ß ■ß er ekki hlusta­ og or­ ■eirra hafa engin ßhrif.

LÝfsreynsla Grikkja lřsandi dŠmi um ÷rl÷g smß■jˇ­ar sem gengur inn Ý fj÷lmennt rÝkjabandalag

Ůa­ hefur veri­ frˇ­legt - ekki sÝzt fyrir ■egna smß■jˇ­a - a­ fylgjast me­ ßt÷kum Grikkja og annarra evrurÝkja, sem Ý raun hafa veri­ ßt÷k ß milli Grikkja og Ůjˇ­verja. ═ ■essum ßt÷kum hafa endurspeglast ■eir dj˙pu brestir, sem komnir eru Ý samstarfi­ innan evrurÝkjanna og ■ar me­ innan Evrˇpu­sambandsins.

Umbrotin Ý Evrˇpu geta haft ˇfyrirsjßanlegar aflei­ingar

Ůa­ er nokku­ ljˇst a­ s˙ uppreisn Mi­jar­arhafsrÝkja gegn ■řzkum yfirrß­um innan Evrˇpu­sambandsins, sem Romano Prodi, fyrrum forsŠtis­rß­herra ═talÝu og forseti framkvŠmda­stjˇrnar ESB um skei­, hvatti til fyrir allm÷rgum mßnu­um er hafin. Kveikjan a­ henni ur­u ˙rslit ■ingkosninganna Ý Grikklandi fyrir viku.

 
 
    Um Evrˇpuvaktina     RSS