Grænland er að öðlast stóraukið pólitískt vægi-Hvaða áhrif hefur það á Ísland og Danmörku?

Ný skýrsla Bandaríkjadeildar Rómarklúbbsins um norðurslóðir er umhugsunarefni fyrir okkur Íslendinga - ekki síður en Dani. Frá skýrslunni var sagt hér á Evrópuvaktinni í gær, laugardag.

Kjarninn í skýrslunni er sá, að Grænland muni stíga skrefið til fulls á næstu 5-10 árum og lýsa yfir fullu sjálfstæði, sem þeir geta samkvæmt síðustu samningum sínum við Dani, sem kannski má að einhverju leyti líkja við fullveldissamninga okkar 1918.

Sjálfstætt Grænland muni síðan í ljósi gífurlegra auðlinda leita eftir nánara samstarfi við Kanada og Bandaríkin og þá ekki sízt Bandaríkin. Grænlendingar geti séð ríkjum Norður-Ameríku fyrir olíu, vatni og eftirsóttum málmum. Bandaríkin sýni Grænlandi vaxandi áhuga m.a. af hernaðarlegum ástæðum.

Ljóst er af frétt Berlingske Tidende um skýrsluna að Danir eru viðkvæmir gagnvart þessum sjónarmiðum og vegna viðleitni Bandaríkjamanna til að fara fram hjá Dönum í samskiptum við Grænland en skv. samningum Grænlendinga við Dani fara Danir með utanríkismál þeirra, alveg eins og þeir gerðu fyrir okkur skv. fullveldissamningunum 1918. Reyndar er líka ljóst af frétt Berlingske að Danir eru viðkvæmir fyrir því að Grænlendingar lýsi yfir sjálfstæðu sínu svo fljótt. Það er skiljanlegt. Grænland veitir Dönum í dag alþjóðleg pólitísk áhrif. Án Grænlands væri Danmörk eins konar Langanes Evrópu.

Nú er ljóst og um það hefur verið fjallað ítarlega hér á Evrópuvaktinni að í uppbyggingu Grænlands á þessari öld felast miklir möguleikar fyrir okkur Íslendinga vegna nálægðar okkar við Grænland. Við getum veitt Grænlendingum margvíslega þjónustu, sem við höfum byggt upp í hellbrigðismálum og skólamálum og eitt af því, sem grænlenzkir ráðamenn munu leggja vaxand áherzlu á er aukin menntun þjóðarinnar. Þá er ljóst að íslenzk verktakafyrirtæki eiga að hafa mikla möguleika á verkefnum á Grænlandi og svo má lengi telja.

Hins vegar höfum við líka hortf til þess að lega Íslands mundi bæða skapa okkur möguleika vegna siglinga um norðurslóðir en jafnframt auka alþjóðlegt pólitískt vægi landsins á ný, sem á árum áður skipti verulegu máli í deilum okkar við aðrar þjóðir um hafréttarmál. Afstaða Bandaríkjamanna skipti sköpum í þorskastríðunum.

Er hugsanlegt að þeir nýju pólitísku möguleikar fyrir Grænland, sem Bandaríkjadeild Rómarklúbbsins bendir á geri það að verkum, að möguleikar okkar á auknu pólitísku vægi vegna legu landsins verði að engu?

Um þetta þarf að ræða og fjalla. Það er tímabært að málefni Norðurslóða taki við af aðildarumsókninni, sem lykilþáttur í utanríkisstefnu Íslands.

SG